पुरुं प्रति तुष्टः सन् महात्मा ययातिः स्नेहपूर्वकं उवाच—“सन्तुष्टोऽहं तव पुत्र, अतः तव वंशः राज्ये सर्वकामसम्पन्नः समृद्धिं प्राप्स्यति।” एवमुक्त्वा स महातपाः ययातिः काविं स्मृत्वा तदा वृद्धत्वं महात्मने पुरवे समर्पयामास। ततः नहुषपुत्रः ययातिः पुरोः युवनं प्राप्त्वा सुन्दरः, युवा, प्रमुदितः, राजपुत्रः अभवत्। स सर्वप्रियभोगान् आनन्देन उपभुक्तवान्। यथाकामं, यथासमयम्, उत्साहपूर्वकं धर्मं न उल्लङ्घयन्, राजा सुखेन भोगान् उपभुक्तवान्। स यज्ञैः देवतान्, पितृयज्ञैः पितृन्, दानेन दरिद्रान्, द्विजश्रेष्ठान् इच्छितफलैः तुष्टवान्। अतिथीन् अन्नपानैः सत्कृत्य, प्रजाः रक्षितवान्, दीनान् दयया पालयन्, दुष्टान् निगृह्य धर्मे स्थितवान्। ययातिः धर्मेण सर्वान् प्रजाजनान् पालयन्, यथायोग्यं तेषां स्नेहं विजित्य, स्वयम् इन्द्रवत् राज्यं कृतवान्। स राजा सिंहसाम्यवीर्यः, युवा, स्वराज्ये स्थितः, धर्ममर्यादायाम् विचरन्, अनवद्यं परमं सुखं उपभुक्तवान्। सर्वसौभाग्यकामान् प्राप्य, राजा तुष्टः च क्लान्तः च अभवत्; तदा सहस्रवर्षान्ते समयं स्मृत्वा चिन्तयामास। कालगणनां ज्ञात्वा, बलसम्पन्नः, राजर्षिः, युवनं प्राप्त्वा, सहस्रवर्षेक्षणेक्षणं गणयन् अभवत्। स विश्वाच्याः सह रम्ये नन्दनवनस्थले, अलकायाम्, मेरुशिखरे च काले व्यतीतवान्। तदा धर्मात्मा राजा स्वकालं पूर्णं दृष्ट्वा, सम्पूर्णं मन्यमानः, पुरुं पुत्रं सम्बोधयामास। “शत्रुनिग्रहे, मम प्रिय पुत्र, यथाकामं, यथाशक्तिं, यथासमयम्, युवनं प्राप्त्वा तव कृते भोगान् उपभुक्तवान्। कामः वस्तुभोगैः कदापि न शम्यति; घृतपुष्टः अग्निवत्, तस्य वृद्धिः एव जायते। पृथिव्यां सर्वं तण्डुलयवहिरण्यपशुस्त्रियः अपि एका पुरुषस्य तृप्त्यर्थं पर्याप्ताः न; अतः कामं त्याज्यः। यः कामः मूढैः दुःखेन त्याज्यः, शरीरस्य वृद्धौ अपि न वृद्धः, स एव मरणरोगः; तं त्यक्त्वा सुखं प्राप्यते। सहस्रवर्षपर्यन्तं मम मनः भोगेषु आसक्तम्, किन्तु प्रतिदिनं तस्य कामस्य वृद्धिः अभवत्। अतः तं कामं त्यक्त्वा, अहं ब्रह्मणि मनः स्थापयिष्यामि, द्वैतममतां परित्यज्य मृगैः सह वासं करिष्यामि। पुरो, तुष्टोऽहं तव—शुभं ते भवतु! इदं युवनं गृहाण, राज्यं च स्वीकुरु; यथाकामं युवनं उपभुक्त्वा, दीर्घायुष्मान् राज्यं पालय, त्वं मम प्रियपुत्रः।" ततः नहुषपुत्रः ययातिः वृद्धत्वं स्वीकृतवान्, पुरुः आत्मनं युवनं पुनः प्राप्तवान्। तदा ब्राह्मणाद्याः सर्ववर्णाः पुरुं कनिष्ठं अभिषिक्तुम् इच्छन्तः इदं वचनं ऊचुः—“भोः, यदुः देवयान्याः ज्येष्ठः, शुक्रस्य पौत्रः; तं विहाय कनिष्ठाय राज्यं दत्त्वा कथं उचितम्? यदुः ज्येष्ठः, ततः तुर्यवसु, शार्मिष्ठायाः द्रुह्युः, अनुः, अन्ते पुरुः। ज्येष्ठान् विहाय कनिष्ठः कथं राज्यं अर्हति? धर्मं पालय, तत्त्वं विचिन्तय।” ययातिः सर्ववर्णान् ब्राह्मणैः सह सम्बोध्य उवाच—“राज्यं कदापि ज्येष्ठाय न दातव्यम्। मम ज्येष्ठः यदुः आज्ञां न पालितवान्; पितुः विरोधी पुत्रः धर्मज्ञैः पुत्रत्वं न प्राप्नोति। यः पुत्रः मातापितृवाक्यं पालयति, भक्तः, हितं करति, स एव सच्च पुत्रः। ‘पूति’ नाम नरकः दुःखरूपः; तस्मात् नरकात् रक्षणार्थं पुत्रः इच्छ्यते। यः पुत्रः स्वयम् सदृशः, पितृदेवर्षिपूजकः, गुणसम्पन्नः, स एव ज्येष्ठः। मूकः, अन्धः, बधिरः, कुष्ठी, स्वधर्मत्यागी, चौरः, पापपुत्रः—even if he is the eldest—स ज्येष्ठः न। गुणी धर्मिष्ठः पुत्रः, इह परत्र च यशः ददाति, ज्येष्ठं भागं प्राप्नोति; अन्यः न। धर्मज्ञाः एतत् पितृहितं पुत्रधर्मं वदन्ति। वेदः वदति—पुत्रः मम हृदयात् उत्पन्नः; तस्मात् यः तस्मात् जातं सर्वं मम एव। यदुः, तुर्यवसु, द्रुह्युः, अनु, मम आज्ञां न पालितवन्तः; ते सर्वे मम अवमानं कृतवन्तः। पुरुः तु आज्ञां पालितवान्, विशेषतः सम्मानितवान्; स कनिष्ठः अपि मम वृद्धत्वं धारयन् वार्धक्यं समर्थः। मम इच्छा पुरुना पूर्णा, शुक्रदत्तेन वरः सिद्धः। यः पुत्रः पितुः वचनं पालयति, स एव राजा, भूमिपति; पुत्रेषु यः आज्ञापालकः, स एव ज्येष्ठं भागं प्राप्नोति। गुणसम्पन्नः पुत्रः, मातापितृहितं यः सदा करोति—even if he is the youngest and most excellent—स सर्वसमृद्धिं अर्हति; एतत् वेदेषु, धर्मार्थशास्त्रेषु ऋषिभिः उक्तम्। पुरुः राज्यं अर्हति, स मम हितं कृतवान्; शुक्रदत्तस्य वरस्य विरोधः न कर्तव्यः। एवं तुष्टैः नगरवासिभिः, जनपदैः च सम्बोधितः, नहुषः स्वं पुत्रं पुरुं स्वराज्ये अभिषिक्तवान्।