महाभारते एवम् आसीत्—महाभाग भगर्वन्, मा मां जातिसङ्करस्य महान् अयं पापः स्पृशतु। हे ब्राह्मण, अतो हेतोः अहं त्वां तस्यै ददामि। तव कामितं वरं शृणु—पापात् त्वां मोचयामि। अस्मिन विवाहे मा विषीदः; तव पापं अपोह्यामि। त्वं रूपवतीं देवयानीयं धर्मपत्नीं कुरु; तया सह अनुपमं सुखं प्राप्स्यसि। अयं च कन्या, शर्मिष्ठा, वृशपर्वणः दुहिता, अपि तवास्तु; सदा तां पूजयं, न त्वं तां शयनीयाय आह्वय। रहसि तामाह्वय, न तु तया सह भाषस्व, न स्पृशस्व; भार्यां गृहाण, शुभं ते स्यात्, सर्वान् कामान् अवाप्स्यसि। एवं उक्तः ययातिः शुक्रं प्रदक्षिणं कृत्वा, विधिवत् मंगलं विवाहं चकार। शुक्रात् महद् धनं, देवयानीयं, द्विसहस्रं कन्याश्च, शर्मिष्ठां च प्राप्य, शुक्रेण दैत्यैश्च सत्कृतः, स राजा उत्तमः महात्मना अनुमोदितः स्वपुरीं हृष्टः प्रतिनिवृत्तः। ययातिः स्वपुरीं इन्द्रपुरीं इव प्राप्तः, अन्तःपुरं प्रविश्य देवयानीयं तत्र न्यवेशयत्। देवयानीयाः अनुमत्यै, अशोकवाटिकायाः समीपे वृशपर्वणः दुहितुः गृहम् निर्माय तत्र ताम् न्यवेशयत्। शर्मिष्ठा, वृशपर्वणः दुहिता, सह सहस्रं सेविकाभिः वस्त्राणि, भोजनं, पानं च प्राप्य, यथार्हं पूजिता। देवयानीयया सह नहुषात्मा परमसुखेन बहून् वर्षाणि सुखेन रममाणो ववृधे। अशोकवाटिकायाम् रम्ये स्थले देवयानी शर्मिष्ठया सह क्रीडित्वा तत्र समागता। तत्रैव, तां राज्ञे दर्शयित्वा, स्वगृहं सह गच्छन्ती, स्नेहेन चिरकालं हृष्टा अभवत्। दिव्ये वाटिकायाम् राजा बहून् वर्षाणि हर्षपूर्णः सुखेन व्यतीतान्। तत्र, काले उपगते, देवयानी उत्तमा स्त्री प्रथमं गर्भं धारयित्वा पुत्रं प्रसूतवती। सहस्रसंवत्सरात् अनन्तरं, शर्मिष्ठा वृशपर्वणः दुहिता यौवनं प्राप्तवती, ऋतुकाले च चिन्तयामास। शुद्धा, स्नाता, सर्वाभरणभूषिता, अशोकतरुम् आलम्ब्य, सुमनोज्ञपुष्पसमूहैः आच्छादिता, दर्पणे मुखं निरीक्ष्य, पतिसंयोगे तृष्णया क्लेशेन मोहिता, इदं वचनम् उवाच— "अशोक, दुःखनाशक, या दुःखिता तस्याः तव नाम अद्य सत्यं भवतु, प्रियदर्शनं मे देहि।" पुनः उवाच—"मम ऋतुः प्राप्तः, न च पतिं वृणोमि; किम् एतत् मम? किं करोमि? किम् वा कृत्वा सुखं प्राप्नुयाम्?" "देवयानी पुत्रं प्रसूतवती; अहम् तु व्यर्थं यौवनं प्राप्तवती। या स्वयम् पतिं वृणोति, अहम् अपि पतिं वृणोमि।" "सर्वथा मम निश्चयः—राजा मे पुत्रफलम् दद्यात्; स धर्मात्मा रहसि मम समीपं आगच्छेत्।" "केशैः बद्ध्वा, अहम् राजानं स्वसदृशं पतिं याचामि। देवयानीयाः पुत्रं पुनः पुनः दृष्ट्वा, तस्य अन्तःपुरे क्रीडन्तं, मम मनसि कामः जायते, कदाचित् दृष्टिः पतति।" तदा, तस्मिन्नेव काले, राजा बहिः निर्गतः, अशोकवाटिकायाः समीपे शर्मिष्ठां स्थितां ददर्श। तं एकाकिनं रहसि दृष्ट्वा, शर्मिष्ठा सुहासिनी समीपं गत्वा, अञ्जलिं कृत्वा, राजानं वाक्यम् उवाच— "सोमस्य, इन्द्रस्य, विष्णोः, यमस्य, वरुणस्य, वा तव, हे नहुष, केन स्त्री द्रष्टुं योग्यते?" "रूपेण, कुलेन, स्वभावेन च त्वं मां सदा वेत्सि; अतः त्वां प्रार्थये, ऋतुकालं मे देहि, नराधिप।" "जानामि त्वां गुणसम्पन्नां, निर्दोषां दैत्यकन्याम्; तव रूपे सुउच्छिष्टं दोषमपि न पश्यामि।" "तदा यदा त्वां दृष्ट्वा, त्वां सदा स्मरामि, उत्तमेमे; उशनाः कविः देवयानीयै प्रोवाच—'वृशपर्वणः दुहितरं न शयनीयाय आह्वयेत्' इति।" "देवयानीयां तुष्ट्वा, शर्मिष्ठां अपि पालय।" "परिहासकृतं मिथ्यावचनं न पापदं, हे राजन्; विवाहे, स्त्रीणां मध्ये, प्राणरक्षायां, सर्वधनहरणे, एतेषु पञ्चसु मिथ्यावचनं दोषरहितम्।" "साक्ष्ये तु अन्यथा वदन् पतति, हे राजन्; एकस्मिन् कार्ये मनसा स्थिते मिथ्यावचनं न हन्ति।" "स्त्रीणां मध्ये, परिहासे, विवाहे, आत्मनः प्राणरक्षायां मिथ्यावचनं न मिथ्या; तदेव श्रेष्ठं स्मृतम्।" "राजा प्रजासु प्रमाणम्; स मिथ्यावादी विनश्यति। महान् क्लेशः अपि स्यात्, मिथ्या न कर्तुं शक्नोमि।" "यदा उभौ सन्निहितौ, पत्युः सखा च, तदा समविवाहः; 'त्वं मे पतिर्भव' इति सखीवचनम्।" "देवयानीयया सह मां कविना दत्ता; 'सा पूज्या पाल्या च' इति; त्वं न मिथ्या आचर।" "त्वं सुवर्णं, रत्नानि, मुक्ताफलानि, वस्त्राणि, भूषणानि, गाः, भूमिं, यद् यद् याच्यते, ददासि।" "बाह्यदत्तं दानं देहे न लग्नं, हे राजन्; पुत्रदाने दुःखं, आत्मदाने अपि दुःखम्।" "आत्मानं दत्त्वा सर्वं दत्तं, हे महाभाग; यथाकामं प्रतिददामि।" एवं स भगवान् ययातिः शुक्रस्य वचः श्रुत्वा धर्मे स्थितः, देवयानीयां धर्मपत्नीं कृत्वा, शर्मिष्ठां च यथोचितं पूजयन्, बहून् वर्षाणि सुखेन रममाणः, पुत्रं अपि प्राप्तवान्। शर्मिष्ठा अपि, यौवनं प्राप्तवती, पतिसंयोगे तृष्णया, धर्मयुक्तया वाचा राजानं याचमाना, स्नेहेन तेन सह रहसि संगमम् इच्छन्ती, स्वकामं निवेदयामास।