ययातिः शान्तया वनं गच्छन् जलार्थं आगतः। तस्य मनसि शिकारस्य अभिलाषः आसीत्। स देवयान्याः प्रश्नान् बहुधा शृण्वन् इदं उवाच—“सुमुखि, अहं जलार्थं इह आगतः अस्मि। त्वया बहुशः पृष्टः, किं तु अधुनैव मां अनुमन्यस्व।” ततः स पुनः अवदत्—“शर्मिष्ठा सेविका सह द्विसहस्र कन्याभिः सह अहं तव अधिकाराधीनः अस्मि। सौम्ये, शुभं ते स्यात्—मम मित्रं च पतिं च भव।” ययातिः असुरराजस्य पुत्रीं दृष्ट्वा, तस्य मनः तया आकर्षितम् अभवत्। स चिन्तयामास—‘शर्मिष्ठा मम महाराज्ञी भविष्यति।’ ततः स वाक्यम् उवाच। अथ देवयान्याः प्रति उवाच—“उशनःकन्ये, शुभं ते स्यात्। अहं तव अर्हः न अस्मि, रूपवती। राज्ञः देवयान्याः विवाहं न कुर्वन्ति, तव पित्रः कन्यायाः।” स तस्यां पुनः उवाच—“परस्त्री, स्वभगिनी, समानवंश्या, पतिता, स्नुषा, हीना, भिक्षुकः, रोगिणी—एते विद्वद्भिः अप्राप्याः कथिताः।” ततः देवयानी प्रत्युवाच—“ब्राह्मण्यं राजत्वेन संयुक्तम् अस्ति, राजत्वं च ब्राह्मण्येन। तयोः स्थानस्थयोः कोऽपि भेदः नास्ति। नहुषस्य पुत्र, मुनिः वा मुनिपुत्रः वा, मां स्वीकुरु।” स पुनः उवाच—“चतुर्वर्णाः एकदेहजाः, तेषां धर्मः शौचं च पृथक्। तेषु ब्राह्मणः श्रेष्ठः।” देवयानी तं प्रति उवाच—“पाणिग्रहणं न पूर्वं पुरुषैः कृतम्। त्वं प्रथमं मम हस्तं गृहीत्वा, तेन त्वां वरणीयम् इति चिरं चिन्तितम्। अन्यः कः मम हस्तं स्प्रष्टुं शक्नुयात्, यदि मुनिपुत्रः वा त्वं मुनिः वा गृहीतः?” स पुनः उवाच—“ब्राह्मणः क्रुद्धः सर्पाद् विषयुक्तात्, सर्वतोमुखात् अग्नेः च, अधिकतरः दुर्जयः इति विद्वद्भिः कथ्यते।” देवयानी पृष्टवती—“क्रूरसर्पात् सर्वतोमुखात् अग्नेः च ब्राह्मणः कथं अधिकतरः दुर्जयः इति त्वया उक्तम्?” ययातिः प्रत्युवाच—“एकः सर्पः एकं हन्ति, आयुधं च एकं हन्ति; क्रुद्धः ब्राह्मणः राज्यं नगरं च विनाशयितुं शक्नोति।” ततोऽहं ब्राह्मणं दुर्जयम् इति मन्ये। अतः सौम्ये, मम पिता त्वां न दत्तवान्, अहं च त्वां न विवाहयामि। देवयानी पुनः उवाच—“पितृदत्तां शर्मिष्ठां गृहाण, नृपते, यतः त्वां अहं वृतवती। दत्तस्य ग्रहणस्य च न कोऽपि भयम्।” ततः उवाच—“तिष्ठ, नृपते; अहं पितरं सूचयिष्यामि। शीघ्रं धात्र्याः द्वारा तं आह्वय, यथा यज्ञे। नहुषपुत्रं अपि सूचय, यतः अहं तं स्वयम्वरे वृतवती।” धात्री देवयान्या आदेशानुसारं सर्वं तस्य पितरं सूचयामास। ततः भृगुवंशीयः शुक्रः राजा ययातिं समीपं आनयामास। शुक्रं आगतम् दृष्ट्वा, ययातिः नम्रः कृताञ्जलिः तं ब्राह्मणं काव्यं अभिवादयामास। देवयानी पितरं उवाच—“पितः, नहुषस्य पुत्रः मम हस्तं गृहीत्वा न पूर्वं कश्चन गृहीतः। तेन अहं तस्य अभयदा अभवम्। नमः ते—माम् अस्मै दत्तुम् इच्छामि। अन्यं पतिं न व्रणे।” पिता उवाच—“एकः धर्मः प्रियः, अन्यः उचितः; किंतु नहुषपुत्रः पतिर् वृतः। काचस्य शापात् अन्यथा न भवेत्।” ततोऽसौ पुनः उवाच—“वीर, मम कन्या त्वां पतिं वृतवती। यदि अहं स्वयं तस्य हस्तं गृह्णीयाम्, ब्राह्मणस्य महद् दोषः जातिव्यत्ययात्। अतः, नहुषपुत्र, मम दत्तां तां स्वीकुरु।” ययातिः प्रत्युवाच—“महाभार्गव, जातिव्यत्ययस्य महद् पापं मां न स्पृशतु। ब्राह्मण, तस्माद् अहं तां ते ददामि।” शुक्रः उवाच—“पापात् त्वां विमुक्तवान्। इच्छितं वरं शृणु। अस्मिन विवाहे विषण्णः मा भव। तव पापं अपाकृतम्।” शुक्रः पुनः उवाच—“रूपवतीं देवयानिं धर्मेण पत्नीत्वेन गृहाण। तया सह अतुलं सुखं प्राप्नुहि।” तदनन्तरं शर्मिष्ठां अपि ददौ—“एषा वृशपर्वणः कन्या तव। सदा तां सम्मानय, न तु शय्यायाम् आह्वय।” पुनः उवाच—“तां गोप्यं आह्वय, न तु संवादं कुर्याः, न स्पृशेः। तव पत्नीं गृहाण, शुभं ते स्यात्, इच्छितं प्राप्स्यसि।” एवं उक्त्वा ययातिः शुक्रं प्रदक्षिणं कृत्वा विधिवत् मंगलं विवाहं अकरोत्। शुक्रात् महद् धनं, देवयानिं, द्विसहस्र कन्याः, शर्मिष्ठां च प्राप्त्वा, ययातिः शुक्रेण दैत्यैः च सम्मानितः, महात्मना अनुमतः, हृष्टः स्वनगरं प्रतिगच्छत्। ययातिः स्वनगरं इन्द्रपुरीसदृशं प्राप्त्वा, अन्तःपुरं प्रविश्य, देवयानिं तत्र स्थापयामास। देवयान्या अनुमत्याः, वृशपर्वणः कन्यायाः अशोकवाटिकायाः समीपे गृहम् निर्माय तां तत्र स्थापयामास। शर्मिष्ठा, वृशपर्वणः कन्या, सह सहस्रं सेविकाभिः, वस्त्रं, अन्नं, पानं च प्राप्तवती, यथायोग्यं सम्मानिता। ययातिः देवयान्या सह परमसुखेन बहून् वर्षान् रम्यं कालं व्यतीत्य सुखं अजीवन्। अशोकवाटिकायां देवयानी शर्मिष्ठया सह क्रीडित्वा रम्ये स्थले समागच्छत्। तां नृपतेः समीपं दर्शयित्वा, गृहं अगच्छत्। स्नेहेन चिरं सन्तोषम् अन्वभवत्। तत्र दिव्ये वाटिकायां ययातिः बहून् वर्षान् हृष्टः सुखी च अजीवन्। ऋतुकाले देवयानी, उत्तमस्त्री, प्रथमं गर्भं धारयित्वा पुत्रं अजनि। सहस्रवर्षे व्यतीते, शर्मिष्ठा, वृशपर्वणः कन्या, यौवनं प्राप्तवती, ऋतुकालं चिन्तयामास। शुद्धा स्नाता, सर्वाभरणभूषिता, अशोकवृक्षस्य शाखां गृहीत्वा, पुष्पसमूहैः आवृतां दृष्ट्वा। दर्पणे मुखं निरीक्ष्य, पतिसंयोगे इच्छया, शोकवशेन मोहिता, इदं वाक्यम् उदीरयामास—“अशोक, शोकनाशक, दुःखितस्य हृदयस्य आज तव नामं सत्यम् भवतु, प्रियस्य दर्शनं दत्त्वा।” एवं शर्मिष्ठा उक्त्वा पुनः वदति।