बलाबन्धु, निरमर्द, केतुषृङ्ग, बृहद्बल, धृष्टकेतु, बृहद्केतु, दीप्तकेतु, निरामयः, अविक्षि, चपल, धूर्त, कृतबन्धु, दृढेषुधि, महापुराणसंभाव्य, प्रत्यङ्ग, परः, श्रुतिः—एवं शतशः सहस्रशः नृपाणां नामानि श्रूयन्ते, अपि च अन्ये अपि, शतशः लक्षशः गण्यमाना, प्रसिद्धा एव। एते राज्ञः, महाबलः, महाबुद्धयः, विशालान् भोगान् परित्यज्य, स्वस्य पुत्रेभ्यः अपि अधिकं, अन्तं प्राप्ताः। तेषां कर्माणि दिव्यानि, वीर्यं, त्यागः, महत्त्वं, श्रद्धा, सत्यम्, शौचं, दया, सरलता च—एतानि लोकस्य विद्वद्भिः, श्रेष्ठकविभिः, पुराणकथासु कीर्त्यन्ते; तथापि सर्वगुणसम्पन्नाः अपि, अन्तं प्राप्तवन्तः। तव तु पुत्राः, दुष्टस्वभावाः, क्रोधदग्धाः, लोभपरायणाः, पापकर्मनिष्ठाः—तैः तव शोकं कर्तुं न युक्तम्। त्वं विद्वान्, बुद्धिमान्, पण्डितैः पूज्यः; शास्त्रानुसारिणः जनाः, हे भारत, मोहं न प्राप्नुवन्ति। त्वं यथावत् निग्रहं च अनुग्रहं च जानासि, राजन्; पुत्ररक्षणे अतिरेकं न कर्तव्यम्। यद् भवितव्यम्, तत् भवति; तस्मात् तस्य विषये शोकः न कर्तव्यः। पुरुषस्य प्रयत्नेन भाग्यं न परिवर्तनीयम्। कोऽपि सृष्टिकर्तृणा निश्चितं मार्गं न अतिक्रामितुं शक्नोति; सर्वं सत्-असत्, सुख-दुःखं, कालमूलम् एव। कालः भूतानि सृजति, कालः भूतानि संहरति; कालः अपि, संहरति कालः, पुनः कालस्य वशे भवति। कालः जगति सर्वं शुभं अशुभं च परिवर्तयति; कालः सर्वाणि भूतानि संकुच्य पुनः विसृजति। कालः जागर्ति, सर्वे सुप्ताः; कालः दुःसाध्यः; कालः सर्वेषु भूतिषु समः, अनीयः। सर्वं भूतं, भूतं च भविष्यद्, वर्तमानं च, कालस्य कृतम् इति ज्ञात्वा, त्वं जागरूकतां न परित्यजेत्। एवं सारथिः गावल्गणः, शोकग्रस्तं राजा धृतराष्ट्रं सान्त्वयन्, तस्य चित्तं स्थिरं कृतवान्। धृतराष्ट्रः अपि, एतद् श्रुत्वा, 'भाग्येन एतद् अभवत्' इति बुद्ध्या, संयमं शरणं गृहीत्वा, स्थितप्रज्ञः अभवत्। लोकहिताय, करुणया च, महर्षिः कृष्णद्वैपायनः, अत्र उपनिषदं पवित्रां प्रवदति स्म। महाभारतस्य एकं अंशं श्रद्धया पठन्, सर्वपापैः शुद्धः भवति इति, विद्वद्भिः, श्रेष्ठकविभिः, पुराणेषु कथ्यते। अत्र देवाः, दिव्यर्षयः, शुद्धब्रह्मर्षयः, यक्षाः, महाग्राहाः, पुण्यकर्मणा प्रसिद्धाः, स्तूयन्ते। अत्र भाग्यशाली वासुदेवः, नित्यः, सत्यम्, धर्मः, शौचं, पुण्यं च, स्तूयते। स एव नित्यः, परमः, अव्ययः ब्रह्म, शाश्वतदीप्तिः, यस्य दिव्यकर्माणि विद्वद्भिः कीर्त्यन्ते। तस्मात् सत्-असत्, सर्वं यद् अस्ति, यद् नास्ति, तस्मात् उत्पद्यते; अनुक्रमः, क्रिया, जन्म, मृत्युः, पुनर्जन्म च, तस्मात् एव प्रवर्तते। यत्र आत्मविद्या श्रूयते, पञ्चमहाभूतगुणसम्पन्ना, तद् अपि, अव्यक्तात् परं, स एव स्तूयते। ये सदा मुक्ताः, ध्यानयोगबलसम्पन्नाः, सदा तं चिन्तयन्ति, आत्मनि तं दर्पणप्रतिबिम्बवत् स्थितं पश्यन्ति। यः सदा श्रद्धालुः, सदा संयतः, धर्मनिष्ठः, अयं अध्यायः पठन्, पापात् विमुक्तः भवति। यः श्रद्धया, महाभारतस्य आद्यं अध्यायं, निरन्तरं शृणोति, स दुःखेषु अपि न व्यथते। द्विसंध्ये अपि अल्पं पठन्, पापात् मुक्तः भवति; यावत् महाभारतसारांशस्य जपः दिनरात्रयोः संचितः। एषा भारतस्य सारः, अमृतरूपः; यथा दध्नः सारः घृतं, ब्राह्मणः मनुष्येषु श्रेष्ठः। यथा आरण्यकं वेदेषु, अमृतं ओषधिषु, समुद्रः सरसां श्रेष्ठः, गौः चतुर्षु श्रेष्ठा—एवं सर्वेषु इतिहासेषु भारतम् एवम् उच्यते; यः श्रद्धया, तस्य चतुर्थांशं ब्राह्मणेभ्यः श्राद्धे पठति—तस्य पितृभ्यः अक्षयम् अन्नपानं दत्तम्। वेदं इतिहासपुराणेन वृद्धिं कर्तव्यम्। वेदः अल्पविद्यायाः भयम् आनयति, 'स मां तरिष्यति' इति; यः कर्ष्णवेदं पठति, स तस्य अर्थं प्राप्नोति। स निःसन्देहं गर्भहत्या आदि पापानि त्यजति, यः शुद्धः, उत्सवेषु पठति। तेन सम्पूर्णं भारतं पठितम् इति मम मतिः; यः श्रद्धया, नित्यं शृणोति, स दीर्घायुः, कीर्तिमान्, स्वर्गमार्गं प्राप्नोति। एकस्मिन पक्षे चत्वारः वेदाः, अन्यस्मिन भारतम्। एकदा देवाः सर्वे समागत्य, तुलायां तौ तूलयन्ति; भारतं गुह्यसमेतं चत्वारः वेदाः अतिशयितम्। ततः प्रभृति, लोके महाभारतम् इत्युच्यते, यतः महत्त्वेन, भारवता च, अतिशयितम्। महत्त्वात्, भारवता च, महाभारतम् इति; यस्य व्युत्पत्तिं वेद, स सर्वपापात् मुक्तः। तपः न दूष्यते, अध्ययनं न दूष्यते, वेदानां स्वाभाविकं नियमः न दूष्यते; बलात् धनस्य हरणं दूष्यते; दूषितानि कर्माणि, केवलं स्वभावदोषात् दूष्यन्ते।