एतेषु समयेषु, स्वर्भान्वोः कन्यायाः पुत्रा इति कीर्त्यन्ते। आयोः पुत्रेषु नहुषः प्राज्ञः सत्यवीर्यश्च बभूव। स नहुषः पृथिव्याः स्वामी धर्मेण महद्राज्यं शशास। पितॄन् देवांश्च ऋषीन् ब्राह्मणान् गन्धर्वान् सर्पान् राक्षसान् च स रक्षितवान्। स ब्राह्मणान् क्षत्रियांश्च जनान् च ररक्ष, चौरगणान् निहत्य मुनयः निर्भयाः कृताः। ततः स महाबलः तान् स्वं भारं वहन्तः पशुवद् कृतवान्, स्वर्गवासिनः जित्वा इन्द्रपदं प्राप्तवान्। स नहुषः तेजसा तपसा वीर्येण बलात् च मदोन्मत्तः अभवत्; शप्तः सः सर्परूपं जगाम। तस्य पुत्राः यतिः ययातिः संयतिः आयतिः मयतिः ध्रुवश्च सञ्जज्ञिरे। नहुषः षट्पुत्रान् स्नेहपूर्वकं प्रजजान; यतिः योगं आलम्ब्य ब्रह्मनिष्ठ ऋषिः अभवत्। तस्य ययातिः सत्यवीर्यः नृपः बभूव; पृथिवीं शशास, बहून्यग्निष्टोमादीन्यष्टौ च। स ययातिः परमया भक्त्या पितॄन् देवांश्च शुद्धया नित्यं पूजयामास; अजय्यः सः सर्वान् प्रजाः पालयामास। तस्य पुत्राः महाबलिनः सर्वगुणोपेताः धनुष्मन्तः बभूवुः; देवयानीयां च शर्मिष्ठायां च ते जाताः। देवयानीयां यदुः तुर्वसुः च अभवन्; शर्मिष्ठायां द्रुह्युः अनुश्च पुरुश्च जाताः। स नहुषस्यात्मजः ययातिः धर्मेण वर्षशतं प्रजाः पालयित्वा जरा नाम भीषणा तस्य रूपहरिणी उपाससाद। स जरया पीडितः पुत्रान् यदुं पुरुं तुर्वसुं द्रुह्युमनूञ्च संबोध्य उवाच—यौवनसंपन्नः स्त्रीभिः सह रममाणः कामभोगान् पुनः इच्छामि, मम प्रियाः पुत्राः, मम प्रियं कुरुत। तदा ज्येष्ठः देवयानीयः सुतः उवाच—किं ते, किं वा अस्माकं, तव यौवनेन? ययातिः पुनरुवाच—मम जरा त्वया स्वीक्रिया, तव यौवनेन अहं विषयान् भोक्ष्ये। मम दीर्घयज्ञकर्मणः, शापस्य च कारणात्, मम कामः क्षीणः जातः; तस्मात् अहं दुःखितः। युष्माकं कोऽपि मम शरीरं गृहित्वा राज्यं पालयतु, अहं तु यौवनरूपं प्राप्य कामान् भोक्ष्ये। कस्चित् तेषां न जरां स्वीकर्तुम् इच्छत्, तदा कनिष्ठः सत्यवाक् पुरुः उवाच—राजन्, त्वं यौवनरूपेण विषयान् भोक्ष्य; अहं तव जरां गृहित्वा राज्ये तिष्ठामि। एवमुक्तः राजर्षिः तपसा स्वस्य जरां पुत्रे महात्मनि न्यधात्। ततः राजा पुरुणा यौवनेन युक्तः यौवनानन्दं भोक्तुम् आरब्धवान्, पुरुः तु जरया युक्तः राज्यं पालयामास। ततः सहस्रवर्षाणि ययातिः अजय्यः सिंहविक्रमः बभूव। स ययातिः दीर्घकालं पत्निभिः सह रम्य चैत्तरथे विष्वाच्याः सह पुनः रममाणः अपि, तृप्तिं न प्राप। मनसि तं न तृप्तिम् अवेक्ष्य, स राजा इदं श्लोकं जज्ञौ—कामः कामानुपभोगेन न जायतिः तृप्तिः, घृतकुम्भेन वह्निवत् सदा वर्धते। यद् इह धान्यं सुवर्णं पशवः स्त्रियश्च, तद् एकस्य न तृप्तये; तस्मात् तृप्तिं समाश्रयेत्। यदा कश्चन न पापं करोति कस्यचित् न काये न वाचा न मनसा, स ब्रह्म प्राप्नोति। यदा न भीतः भवति, न भीतिं जनयति, न कामयते, न द्वेष्टि, तदा स ब्रह्म प्राप्नोति। एवं कामस्य तुच्छतां चिन्तयन् स राजा बुद्ध्या मनः स्थिरीकृत्य पुनः जरां आत्मनः पुत्रात् प्रतिजग्राह। ततः सहस्रवर्षान्ते, अजय्यः ययातिः यौवनं पुरवे दत्त्वा तम् अभिषिच्य, अपि च कामेषु अतृप्तः, पुत्रं पुरुम् इदं वचनं प्रोवाच—त्वया मे पुत्रः प्राप्तः; त्वमेव वंशधरः, तव कारणात् एष वंशः लोके पौरवः इति प्रसिद्धः भविष्यति। एवं स सिंहविक्रमः राजा पुरुम् अभिषिच्य धर्मकृत्यं कृत्वा भृगुपर्वते महत्तपः आचरन्। दीर्घकालानन्तरं, कालधर्मानुसारं, सः स्वपत्नीया सह उपवासेन स्वर्गं गतवान्। ययातिः हि अस्माकं प्रपितामहः, प्रजापतेः दशमः पुत्रः, कथं सः दुर्लभां शुक्रदुहितरं प्राप्तवान्? एतद् विस्तरेण श्रोतुम् इच्छामि, महातपः, तथा पृच्छामि, राजवंशस्य पृथक् पितॄन् क्रमशः वद। ययातिः राजा देवराजसमानप्रभः बभूव; शुक्रश्च वृषपर्वा च तस्य कन्यां तस्मै पूर्वमेव दत्तवन्तौ। अधुना अहं ते सम्यक् वक्ष्यामि, जनमेजय, यथा त्वं पृच्छसि, देवयानीयाः ययातिना सह संयोगं। सर्वेषां त्रैलोक्यस्य स्थावरजङ्गमानां स्वाराज्याय सुरासुरयोः महान् संघर्षः अभवत्। तत्र विजयाकाङ्क्षिणः देवाः अङ्गिरसं ऋषिं होतारं कृत्वा, अन्ये तु काव्यं उशानसं चक्रुः। तौ द्वौ विप्रौ नित्यशत्रू, तत्र देवाः दानवान् युद्धे जेषुः। एवं महर्षेः कथेयं, धर्म्यं पौराणिकं चरितं, पौरवस्य वंशस्य आद्यं, ययातेश्च पुण्यकर्मणः।