एतेषु समयेषु, हे भारतश्रेष्ठ, जयः सत्यव्रतः पुरुमित्रश्च, युयुत्सुश्च वैश्यपुत्रः, एकादश महारथेषु कीर्त्यमानाः आसन्। तत्र अर्जुनात् सुभद्रायां अभिमन्युः जातः, स वासुदेवस्य भ्रातृषुतः पाण्डोः च महात्मनः पौत्रः आसीत्। द्रौपद्यां पाण्डवेषु पञ्च पुत्राः अभवन्—ते सर्वे राजपुत्राः रूपसम्पन्नाः सर्वविद्याविशारदाः च। तत्र युधिष्ठिरात् प्रतिविन्ध्यः, भीमसेनात् सुतसोमः, अर्जुनात् श्रुतकीर्तिः, नकुलात् शतानीकः, सहदेवात् श्रुतसेनः वीर्यसम्पन्नः उत्पन्नः। भीमसेनस्य हिडिम्बायां गत्वा गहने घटोत्कचोऽपि जातः। द्रुपदस्य पुत्र्यां शिखण्डी नाम कन्या जाताऽभूत् या पश्चात्पुत्रत्वं प्राप्तवती; यक्षः तस्याः स्नेहान्मानुषत्वं दत्तवान्। एवं कुरुवंशे तस्मिन्युद्धे सहस्रशः नृपतयः सङ्घट्य युद्धाय सज्जाः अभवन्। तेषां नामानि दशसहस्रवर्षेऽपि सर्वाणि कर्तुं न शक्यन्ते; य एते मुख्याः कीर्तिताः, तैः एषा कथा प्रवृत्ता। एवं कीर्तितेषु राजर्षिषु, हे ब्रह्मन्, येऽन्येऽपि बहवोऽकीर्तिताः, तेषां सर्वेषां सहस्राणां च नृपतीनां विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि। केन हेतुनाऽमी महाबलाः नरर्षभा इव भूमौ समुत्पन्नाः, तद्विस्तरेण श्रोतुमर्हसि। अस्माकं मध्ये एष देवगुह्यं कथ्यते; तथापि अहं आत्मभुवे नमित्वा तव कथयिष्यामि। पूर्वकालमेकदा जमदग्निसुतः परशुरामः सप्तत्रिंशद्वारं पृथिवीं क्षत्रियविहीनां कृत्वा महेन्द्रपर्वते तपः अचरत्। तस्मिन्काले, हे नृप, भृगुपुत्रेण पृथिव्यां क्षत्रियाणां क्षये कृतमुपलभ्य, पुत्रार्थिन्यः स्त्रियः ब्राह्मणान् उपजग्मुः। ताः स्त्रियः संयता ब्राह्मणैः सह ऋतुकाले संयुज्य, न कामात्, न चाकाले, धर्मेणैव गर्भं दधुः। ताभ्यः क्षत्रियस्त्रियः सहस्रशः गर्भं धारयित्वा, बलवत्तरान् क्षत्रियान् अपादयन्। तत्र पुत्राः पुत्र्यश्च जाताः; एवं ब्राह्मणैः तपसा क्षत्रियस्त्रीषु क्षत्रियवर्गः पुनः संस्थापितः। धर्मे प्रतिष्ठिताः दीर्घायुषः तेषां सर्वेषां चतुर्वर्णाः जाताः, ब्राह्मणाः तत्र श्रेष्ठाः। स्त्रियः ऋतुकाले पतिं संप्राप्य, न च कामात्, न चाकाले, अन्येऽपि प्राणिनः पशुयोनिेषु अपि तथैव। ऋतुकाले पतिं संप्राप्य, धर्मेण जीवन्तः, शतसहस्रसंवत्सरं दीर्घायुषः अभवन्। ते जनाः धर्मनिष्ठाः, व्याधिरहिताः, दुःखनिर्मुक्ताः च आसन्। एवं क्षत्रियवर्गः पृथिव्यां, समुद्रपर्यन्तायां, हस्तिगिरिवनपुरीसमेतां, पुनः प्रतिष्ठितः। तत्र क्षत्रियैः धर्मेण पृथिवीं पालयद्भिः ब्राह्मणाः चान्ये वर्णाः परमानन्दं प्राप्नुवन्। राज्ञः कामक्रोधजन्यदोषान् निष्कास्य, यथार्हं दण्डं दत्त्वा प्रजाः रक्षितवन्तः। क्षत्रियैः धर्मनिष्ठैः स्थितेन्द्रेण सह समये समये वृष्टिः वृष्टा, जनाः पुष्टाः अभवन्। न कश्चन बाल्ये म्रियते, न च स्त्री अप्राप्तयौवना सम्प्राप्ता। दीर्घायुषः जनैः पृथिवी समुद्रपर्यन्ता पूर्णा अभवत्। क्षत्रियैः महायज्ञाः बहुदक्षिणाः कृताः, ब्राह्मणाः वेदान् सर्वाङ्गोपनिषद्भिः सहाध्यायन्। न तदा ब्राह्मणाः वेदान् विक्रयन्ति, न च शूद्रसन्निधौ पठन्ति। वैश्याः कृषिं कृत्वा, आरोग्ययुक्तगोरथैः कर्षन्ति, दुर्बलान् गोः पालयन्ति। न तदा जनाः फेनार्थं वा वत्सार्थं वा दुग्धं दुहन्ति, न च वैश्याः मिथ्याप्रमाणेन वाणिज्यं कुर्वन्ति। जनाः धर्मयुक्तानि कर्माणि कुर्वन्ति, धर्मनिष्ठाः केवलं धर्ममेव पश्यन्ति। सर्वे वर्णाः स्वधर्मे स्थिताः, धर्मः कदापि न हीयते। समये गाः प्रसवन्ते, स्त्रियः गर्भं धारयन्ति, वृक्षाः पुष्पफलानि ऋतुषु फलवन्ति। एवं कृतयुगे धर्मे प्रतिष्ठिते, पृथिवी बहुप्राणिसम्पन्ना अभवत्। एवं मानवेषु पुष्टेषु, असुराः राजवंशेषु जाताः। दैत्याः देवैः पुनः पुनः पराजिताः, स्वराज्ये च्युताः, दिवः पतिताः, पृथिव्यां जाताः। ते दिव्यत्वकामाः तपस्विनोऽसुराः, प्रजासु जन्म गृह्णन्तः, इह अवतीर्णाः। गवां, अश्वानां, उष्ट्रमहिषमृगहस्त्यादिषु, क्रूरपशुषु अपि, ते जन्म गृह्णन्ति। एवं जातैः, जायमानैः च, पृथिवी भारं न सहन्ती। तदा दितिदानुपुत्राः केचन राजानः अहङ्कारसम्पन्नाः, स्वलोकात् पतिताः, अत्र जन्म लब्धवन्तः।