राज्ञः वीर्येण सा कन्या यस्यां त्वं जातः, तस्याः सुताय वंशवृद्धये भगवतः वसुना त्वं याचितः। स तु वसुस्त्वां सम्बोधितवान्—"भाग्यवती, मम संयोगं देहि" इति। तदा सा कन्या सर्वाङ्गेषु विस्मयाविष्टा, पूर्वजन्मस्मरणं कृत्वा, "पश्य भगवन्, पारे स्थितान् मुनीन्," इति प्राह। "एतेषां साक्षात्कारे कथं संयोगः सम्भवेत्?" इति तस्याः वचनेन भगवान् मेघमिव तमः सृष्टवान्। तेन सर्वं दिशः तमसि निमग्नाः इवाभवन्। तं महर्षिणा निर्मितं तमः दृष्ट्वा सा कन्या विस्मिताभवत्, लज्जया च तपस्येव प्रवृत्ता। सा पुनः प्राह—"हे निष्पाप, त्वया सह संयोगे मम कौमार्यं नष्टं भविष्यति; यदि कौमार्यस्य लोपः स्यात्, कथं गृहं प्रतिनिवर्तिष्ये, द्विजश्रेष्ठ?" सा पुनः प्रार्थयामास—"मुनिश्रेष्ठ, गन्तुमिच्छामि, स्थातुं न शक्नोमि; तदेतन्मम चिन्त्य, यथोचितं विधेहि।" तस्याः वचनेन स उत्तमपुरुषः स्नेहेन प्राह—"मम कामं कृत्वा त्वं पुनः कन्यैव स्थास्यसि।" पुनः स तामुवाच—"कान्तारि, यत्कामयसे तत्ते वरं वृणीष्व; मम प्रसादः कदापि निष्फलः न जातः, शुभस्मिते।" सा तु तेनैव सम्बोधित्वा, परमं गन्धवन्त्याः अङ्गानां वरं वृणीते; भगवान् च तस्याः कामितं वरं दत्तवान्। वरप्राप्त्या हृष्टा स्रीलक्षणैः भूषिता सा कन्या महात्मनः पराशरस्य सह संयोगं प्राप। तस्याः गन्धं मानवाः पृथिव्यां योजनदूरात् अपि प्राप्नुवन्। तस्याः योजनगन्धत्वात् सा अन्येन नाम्ना प्रसिद्धा अभवत्; एवं सत्यवती सन्तुष्टा अतुल्यं वरं प्राप्तवती। पराशरेण संयुक्ता सा तत्रैव क्षणे गर्भं धारयामास; यमुनाद्वीपे महात्मनः पराशरस्य पुत्रः उत्पन्नः। स मातरं अनुज्ञां याच्य, तपोव्रते मनः स्थिरं कृत्वा, "मत्तः किञ्चिदर्थे स्मृतिमात्रेण आगमिष्यामि," इति शशंस। एवं सत्यवत्याः पराशरात् द्वैपायनः जातः; स च द्वीपे स्थापितः इति कारणात् द्वैपायन इति स्मृतः। स महात्मा युगानुसारं धर्मं स्थापनाय, मर्त्यानां दीर्घायुषः बलं च निरीक्ष्य, धर्मं स्थापयामास। ब्राह्मणानां हितकाम्यया स वेदान् अस्माकं कृते व्यभजत्; तस्मात् स व्यास इति प्रसिद्धः। स व्यासः वेदान् च महाभारतं पञ्चमं च सुमन्तुं जैमिनिं पैलं शुकं चात्मजं शिक्षयामास। परमेश्वरः वरदः वैषम्पायनमपि उपदिदेश; तैः भारतसंहिताः पृथक् पृथग् उद्घाटिताः। एवमेव भीष्मः शान्तनुगङ्गयोः पुत्रः, अमिततेजाः, वसुशक्त्या जातः, महाबलपराक्रमवान् च। पुण्यात्मा वैदार्थविद् मुनिः कश्चिद्, पूर्वं शङ्कया चौरत्वेन शूलारूढः, अनिमण्डव्यः इति प्रसिद्धः। स महर्षिः धर्मं आहूय उवाच—"बाल्ये एकस्य शकुन्तिकायाः तृणेन वेधं कृतवान् स्मरामि, धर्म, अन्यं पापं न स्मरामि।" "किं कारणं मम अपरिमितं तपोबलं न विजितम्? ब्राह्मणवधः सर्वभूतवधात् गुरुतरः।" धर्मः प्रत्यवदत्—"एतस्मात् पापात् शूद्रयोनिरेव त्वं भविष्यसि।" स एव विदुरः धर्मात्मा तस्मात् पापात् जातः; सञ्जयः च गावल्गणात् सारथिरिव मुनिसमानः जातः। कुन्त्याः सूर्याद् बलवान् कर्णः जातः, स्वाभाविककवचकुण्डलयुक्तः मुखे शोभमानः। लोकहिताय विष्णुः सर्वसम्पूजितः वसुदेवदेवक्योः जातः, महायशाः। स भगवान् अनादिनिधनः जगत्कर्ता ईश्वरः, अव्यक्तोऽव्ययः ब्रह्म, आदिरूपः त्रिगुणात्मकः। स एव अचलात्मा, प्रकृतेः मूलम्, कर्ता, सतत्त्वस्थः, नित्यः, अच्युतः। स अनन्तः, अचलः, हंसः, नारायणः, ईश्वरः, धाता, अजः, अव्यक्तः, परमं अक्षरं च स्मृतः। स निरुपाधिः, निर्गुणः, विश्वरूपः, अनादिः, अजोऽव्ययः, सर्वव्यापी पुरुषः, सर्वभूतपितामहः। धर्मसंस्थापनार्थं स अन्धकवृष्णिषु जातः, द्वौ महाबलौ शस्त्रविद्याविशारदौ। सत्यकात् सत्यकिः, हृदिकात् कृतवर्मा च, नारायणभक्तौ, शस्त्रविद्याप्रवीणौ जातौ। भारद्वाजस्य वीर्येण द्रोणस्य उदरे द्रोणः जातः, तपोबलसम्पन्नः। गौतमात् द्वौ अपि जातौ—कृपः महाबलः शरकूटात्, अश्वत्थामनः माता च। ततः अश्वत्थामा महाबलः द्रोणात् जातः; तथा द्रुपदाग्नौ वेदिकायां यज्ञाग्नौ धनुर्धरः, वीर्यसम्पन्नः, द्रोणवधाय धृष्टद्युम्नः जातः।