दिव्यज्ञानेनैव तव रूपं मया दृष्टमित्येवमवगम्य, तस्यै स्नेहानुग्रहार्थं वक्ष्यामि, शृणु वासवी। ये पितरः बर्हिषदः सोमपाः कीर्तिमन्तः, तेषां त्वं मानसजाऽपत्यं, अच्कोदाख्ये दिव्यसरोवरात् उत्पन्नत्वात् अच्कोदा इति प्रसिद्धा। पूर्वं त्वं पितॄन् न कदापि दृष्टवती, तेषां मानसजातया स्वपितॄन् न जानासि। सा अच्कोदा स्वपितॄन् परित्यज्य, अन्यं वसुम् नाम मनोः पुत्रं स्वपितरं चकार, स च दिवि प्रतिष्ठितः प्रसिद्धश्च। स वसुर्दिवि स्थितोऽद्रिकायाः अप्सरसो योगेन संयोगं चकार। तदा सा अच्कोदा कामवशात् मनसापराधमकुर्वती स्वपितॄन् परित्यज्य, योगबलात् दिवः पतन्ती बभूव। पतन्त्याः सा त्रीन् दिव्यान् विमानान् समीपतः दृष्टवती। तत्रैव सा स्वपितॄन् दृष्टवती सूक्ष्मांश्चूर्णसदृशान्, अत्यन्तसूक्ष्मरूपान्, संलग्नाङ्गांश्च, दुर्बोधरूपान्। सा पतन्ती व्याकुला 'पितरः!' इति व्याहरन्ती, तैः 'मा भैः' इति समाश्वासिता, तत्रैव दिवि स्थितवती। ततः सा विनयपूर्वकं वाक्यैः पितॄन् तुष्टाव, तदा पितरः तां कन्यां प्राहुः—'स्वदोषात् त्वं स्वाम्यं हृतवती, अतः पतसि। देवाः देहेनैव कर्माणि कुर्वन्ति। तैरेव देहैः कर्मफलानि प्राप्नुवन्ति, मानवाः तु अन्येन देहेन पुण्यपापयोः फलानि अनुभवन्ति—एष धर्मक्रमः। देवेषु कर्मफलम् साक्षात्, मर्त्येषु तु मरणानन्तरम्। अतः कन्ये, त्वं पतिष्यसि, मरणात् पश्चात् फलम् प्राप्स्यसि। त्वं पितृहीना कन्या, वसोरिव कन्या मता, मत्स्ययोनि जातया राज्ञः कन्या भविष्यसि। अद्रिका मत्स्यरूपिणी गङ्गायाः संगमे प्राप्ता, तत्र त्वं पराशराय पुत्रं जनयिष्यसि, स च तस्य वंशधरः भविष्यति। स ब्रह्मर्षिः एकं वेदं चतुर्धा विभज्य, धन्वन्तर्याः पुत्रः, शन्तनोः कीर्तिं वर्धयिष्यति। त्वं ज्येष्ठं वीरं चित्राङ्गदं, प्रसिद्धं चित्रवीर्यं च जनयित्वा पुनः गमिष्यसि। पितृदोषात् त्वं नीचयोनौ जन्म लप्स्यसि, अद्रिकायाः कन्या, अस्यैव राज्ञः दुहिता भविष्यसि। अष्टाविंशे द्वापरे त्वं मत्स्ययोनि जातया जन्म लप्स्यसि; एवं तैः पूर्वं उक्ता, शुभा सत्यवती जाता। अद्रिका ब्रह्मशापात् मत्स्यरूपा दिव्यनर्तकी, प्रसूत्य पश्चात् दिवं याति। तस्याः त्वं कन्या राज्ञः वीर्येण जाताऽसि; अतः वसुस्त्वां पुत्रकामः अभ्ययाचत्। स उवाच—'भाग्यवती, संयोगं देहि।' सा सर्वाङ्गैः विस्मिता, पूर्वजन्मस्मरणं कृत्वा, 'पश्य भगवन्, पार्श्वे मुनयः तिष्ठन्ति, कथमत्र संयोगः?' इति प्रोवाच। तदा भगवान् तत्र तिमिरं ससर्ज, येन सर्वं दिशः तमसा आच्छादिताः। तं तमो दृष्ट्वा सा कन्या विस्मिता लज्जिता च तपस्यनिष्ठा बभूव। 'संयोगेन त्वया मम कौमार्यं नष्टं स्यात्; यदि कौमार्यं नश्यति, कथं गृहं गन्तुं शक्नोमि, द्विजश्रेष्ठ?' इति सा व्याहरत्। 'गृहं गन्तुमिच्छामि, स्थातुं न शक्नोमि; किमनन्तरं कर्तव्यमिति चिन्त्य, भगवन्, यथोचितं कुरु।' तस्यैवं वदन्त्यै स पुरुषश्रेष्ठः स्नेहात् प्रत्युवाच—'मम कामं कृत्वा अपि कौमारी भविष्यसि।' 'वरं वृणुष्व, या तव कामना, सुश्रोणि; मम प्रसादात् कदापि वरः निष्फलः न जातः।' सा तु परमवरं गन्धान्गतां वपुषि वव्रे; भगवाँस्तस्यै वाञ्छितं वरं ददौ। वरप्राप्त्या सन्तुष्टा स्त्रीलक्षणैरलंकृता, अद्भुतकर्मणे मुनये संयोगमकरोत्। मर्त्यलोके जना एकयोजनदूरात् तस्याः गन्धं प्रचक्षिरे। तेन स गन्धः योजनगामीति सा सत्यवतीत्यपि कीर्तिता, अतुल्यं वरं प्राप्य सन्तुष्टा बभूव। पराशरेण सह संयोगात् तस्याः तत्क्षणात् गर्भः समभवत्; यमुनाद्वीपे पराशरपुत्रः महायशाः जातः। स मातरं अनुज्ञाप्य तपस्यां मनः न्यधात्; स उवाच—'यदा स्मरिष्यसि, तदा कार्याय आगमिष्यामि।' एवं सत्यवत्याः पराशरात् द्वैपायनः जातः; स च द्वीपे स्थाप्यतः द्वैपायन इति स्मृतः। स धर्मवित् युगानुसारं, मर्त्यायुःबलं च विचिन्त्य, धर्मं स्थापयामास। ब्रह्मणः च ब्राह्मणानां च हितकाम्यया, स वेदान् विभज्य व्यासत्वं प्राप; तेन स व्यासः इति प्रसिद्धः। स वेदान् च पञ्चमं महाभारतं च सुमन्तुं जैमिनिं पैलं चात्मजं शुकमपि अध्यापयत्।