तत्क्षणमेव तं मांसगन्धमाशङ्क्य, अन्यः श्येनः तत्र प्रत्यभ्यद्रवत्। आकाशे तौ द्वौ श्येनौ परस्परं चञ्चुप्रहरणेन समारब्धयुद्धौ बभूवतुः। तयोः युद्धमानयोः, तद्बीजं पपात, यमुनाजले न्यपतत्। तत्र दिव्या अद्रिका नामाप्सरा बभूव, या ब्रह्मशापेन मत्स्यरूपिणी सञ्जाता। सा अद्रिका मत्स्यरूपं गृहीत्वा यमुनायां सञ्चरन्ती, तद्बीजं श्येनचरणात् पतितं बलात् जग्राह। ततः सा मत्स्यरूपिणी अद्रिका तद्बीजं शीघ्रतया जग्राह; कालेन मत्स्यग्राहकैः सा मत्स्या जालेन गृहीता। दशमे मासे सम्प्राप्ते, भारतश्रेष्ठ, तस्याः कुक्षेः नरनारी द्वौ मानुषौ निष्क्रान्तौ। तदद्भुतं दृष्ट्वा ते मत्स्यग्राहकाः विस्मिताः सन्तः राज्ञे निवेदयामासुः—"हे राजन्, मत्स्यतनुतः एते द्वौ मानुषौ जातौ।" तयोः नरं राजर्षिः उपरिचरवसुर्गृहित्वा स्वीकृतवान्; स राजा मत्स्यनामकः सत्यधर्मा सत्यवागासीदिति। सा अद्रिका अप्सराः शापविमुक्ता सञ्जाता, स्वं दिव्यं रूपं पुनः प्राप्य, सिद्धर्षिचारणानां मार्गमगम्यत। पूर्वं भगवता उक्ता या पशुयोनि प्रविष्टेति, तस्याः शापः—"द्वौ मानुषौ प्रसूय, ततः शापात् विमुच्यसे"—इति। तदनन्तरं मत्स्यरूपं परित्यज्य, सा दिव्यरूपिणी अप्सराः स्वर्गं गतवती। मत्स्यकन्यां मत्स्यगन्धान् राजा दासाय प्रदत्तवान्—"एषा कन्या तवास्तु"—इत्युक्त्वा। सा सर्वगुणसम्पन्ना रूपशीलसमायुक्ता कन्या मत्स्यगन्धेति प्रसिद्धा बभूव, मत्स्यग्राहकस्य सन्ततिः सती सत्यवतीति नाम्ना विख्याता। किञ्चित्कालं सा सुगन्धिनी सत्यवती मत्स्यगन्धा सस्मिता पितरं सेव्य नावं यमुनाजले चालयन्ती वर्तते स्म। एकदा तीर्थयात्रायां प्रवृत्ते पराशरमहर्षिः तां यमुनाजले नावं चालयन्तीं दृष्ट्वा, तस्या रूपमुत्कृष्टं विलोक्य, तामप्सरां कामयामास। तस्याः रूपमालोक्य, महर्षिः तां सुहासिनीं कन्यां कामयामास—सा वासवी, यस्याः ऊरू कदलीस्तम्भसदृशौ। तस्या उत्पत्तिं विज्ञाय, स शाक्तिपुत्रः महर्षिः तां सुमधुरया वाचा पप्रच्छ—"शोभने, केन नाविकेनायं नौका चालयते? कथयस्व।" सा प्रत्युवाच—"द्विजोत्तम, एषा नौका सहस्रजनसमाकुला मया नाविककन्यया पित्रोः प्रीत्यर्थं चालयते, यस्य न पुत्रः।" महर्षिः पुनः अवदत्—"वासवी शुभे, किमर्थं विलम्बसे? शीघ्रं नौका चालय। मन्दस्मिते, शुल्कं तु अर्धपूर्णपात्रं सहस्ररूप्यकाणि स्युः।" मत्स्यगन्धा "एवं भवतु" इति प्रतिज्ञाय, नौका चालयितुं प्रारब्धा। महर्षिः तस्याः रूपं पश्यन्, तदा सा अवदत्—"मां मत्स्यगन्धां नाविकराजकन्यां जनाः आहुः।" सा पुनः अवदत्—"दिव्यदृष्ट्या तव रूपं दृष्ट्वैव ज्ञातवती।" तदा महर्षिः तामुवाच—"वासवी, स्नेहग्रहणाय वक्ष्यामि; शृणु। ये पितरः बर्हिषदः सोमपाः प्रसिद्धाः, तेषां त्वं मानसपुत्री, अच्चोदासरः प्रसिद्धा, अच्चोदासरः दिव्यसरोतः उत्पन्ना। पूर्वं पितॄन् न दृष्टवती; मानसोत्पत्त्या स्वपितॄन् न जानासि। सा अन्यं पितरं वव्रे, स्वपितॄन् परित्यज्य, वसुं नाम मनोः पुत्रं दिव्यं स्वर्गस्थं। सः अद्रिकया अप्सरसा सह स्वर्गे दिव्ययानस्थो संयुक्तः। तेन मानसदोषेण, कामवशात् सा तथा कृतवती।" "अन्यं पितरं वाञ्छन्ती सा योगबलात् स्वर्गात् पतिता; पतन्ती सा समीपे त्रिणि दिव्ययानानि अपश्यत्। तत्र स्वपितॄन् सूक्ष्मांश्चूर्णसदृशान्, सन्निकृष्टान्, अव्यक्ततनून्, अङ्गसङ्घातवद् अपश्यत्। सा मूर्ध्ना पतन्ती दुःखिता 'पितरः!' इति व्याहरत्। तैः पितृभिः 'मा भैषीः' इति उक्त्वा सा स्वर्गे स्थितवती। तदा सा प्रणतान् वचोभिः पितॄन् तुष्टाव। पितरः तां कन्यां प्राहुः—'दोषेण राज्यं नष्टं त्वया।'" "'स्वदोषेण राज्यं नष्टं, सुमुखि, अतः पतसि। देवाः अत्र देहैः कर्म कुर्वन्ति। तैः एव देहैः देवाः कर्मफलानि प्राप्नुवन्ति; मानवाः तु अन्येन देहेन शुभाशुभं भुञ्जते—एष धर्मः। देवेषु कर्मफलं साक्षात्, मर्त्येषु मरणानन्तरं। अतः कन्ये, पतिष्यसि, मृत्युः पश्चात् फलमवाप्स्यसि।" "त्वं पितृहीना कन्या, वसुना राजा पुत्री गण्यसे; मत्स्ययोनेः जात्वा राज्ञः कन्या भविष्यसि। अद्रिका मत्स्यरूपिणी गङ्गाम् अपगच्छत्; त्वं पराशरस्य पुत्रं जनयिष्यसि, यः तस्य उत्तराधिकारी भविष्यति। स ब्रह्मर्षिः एकं वेदं चतुर्धा करिष्यति; धन्वन्तरिपुत्रः, शंतनुकीर्तिं विस्तारयिष्यति। त्वं ज्येष्ठं वीरं चित्राङ्गदं, प्रसिद्धं चित्रवीर्यं च जनयिष्यसि; तानुत्तमान् पुत्रानुत्पाद्य, पुनः गमिष्यसि।" "पितृदोषात् अधमां योनिं लप्स्यसे; अस्यैव राज्ञः कन्या अद्रिकायाः प्रसूता भविष्यसि। अष्टाविंशे द्वापरे मत्स्ययोनेः जात्वा, पूर्वोक्तं वचः सती सत्यवती शुभा अभवत्। अद्रिका नाम अप्सराः ब्रह्मशापेन मत्स्यरूपा भूत्वा, द्वौ मानुषौ प्रसूय, दिव्यं रूपं प्राप्य स्वर्गं जगाम।" एवं महाभारतस्य कथेयं दिव्यगाथा, यत्र अद्रिकायाः शापात् सत्यवत्याः दिव्यसम्भवः, पराशरस्य कृपया व्यासस्य जन्म, पितृदोषस्य परिणामश्च प्रदर्श्यते।