धृतराष्ट्रपुत्रः पाण्डवाः सह कुन्त्या लाक्षागृहं दग्धुम् इच्छन् अभवत्। तदा विदुरः तान् पाण्डवान् रक्षयामास। ततः भीमः हिडिम्बां हत्वा हिडिम्बायां घटोत्तकचं पुत्रं जनयामास। अनन्तरं ते एकचक्रां सुरक्षितं प्राप्ताः। ततः पाञ्चालदेशं गत्वा द्रौपदीं स्वयंवरे विजित्य, राज्यस्य अर्धं प्राप्तवन्तः, इन्द्रप्रस्थे निवसन्तः द्रौपद्यां पुत्रान् जनयामासुः। शृतसेनः सहदेवः च तयोः नामे। युधिष्ठिरः शैव्यस्याः देवकीं पत्नीं कृत्वा तस्यां यौधेयं पुत्रं जनयामास। भीमसेनः वाराणस्यां काशिराजस्य जालन्धरां स्वयंवरे पत्नीं कृत्वा तस्यां सर्वत्रातं पुत्रं जनयामास। अर्जुनः द्वारवतीं गत्वा भगवत् वासुदेवस्य भगिन्याः सुभद्रां पत्नीं कृत्वा तस्यां अभिमन्युं पुत्रं जनयामास। नकुलः चेदिराजस्य रेनुमतीं पत्नीं कृत्वा तस्यां निरमित्रं पुत्रं जनयामास। सहदेवः स्वस्य स्वयंवरे मद्रीपुत्रीं विजयां पत्नीं कृत्वा तस्यां सुहोत्रं पुत्रं जनयामास। भीमसेनः राक्षसी हिडिम्बायां पूर्वमेव घटोत्तकचं पुत्रं जनयामास। अर्जुनः उलूपी नागकन्यायां इरावन्तं पुत्रं जनयामास। ततः अर्जुनः मणलूराधिपस्य कन्यायां चित्राङ्गदायां बभ्रुवाहनं पुत्रं जनयामास। एवं पाण्डवानां त्रयोदश पुत्राः अभवन्। अभिमन्युः विराटस्य कन्यायां उत्तरायां विवाहं कृत्वा तस्यां गर्भं स्थापयामास। पृथा तं गर्भस्थं पुत्रं श्रेष्ठस्य आदेशेन गोदरे स्थापयामास। वासुदेवः उक्तवान्— "पादस्पर्शेन अस्य षण्मासिकस्य गर्भस्य पालनं करिष्यामि।" "अस्य अनन्तवीर्यस्य बालस्य जीवनं दास्यामि; सः जातः एव। अभिमन्युसत्येन पृथिवी धार्यताम्।" वासुदेवस्य पादस्पर्शेन सः जीवन् जातः। सुभद्रा तस्य नाम दत्तवती। वंशः क्षीणः सति, उत्तरा तथा सुभद्रापुत्रस्य उत्तमस्य पुत्रः परिक्षित् अभवत्। परिक्षित् भद्रवतीं पत्नीं कृत्वा तस्यां त्वं जनमेजयः अभवन्। जनमेजयात् द्वौ तेजस्विनौ पुत्रौ जातौ— शतानीकः शङ्कुकर्णः च। शतानीकः विदेहकन्यां विवाह्य तस्यां अश्वमेधदत्तं पुत्रं जनयामास। एवं पुरुवंशः पाण्डववंशः च विस्तारतः उक्तः। यः पुरुवंशस्य एतत् श्रवणं करोति, सः सर्वपापैः विमुक्तः भवति। पूर्वं एकः राजा उपरिचरः नाम धर्मनिष्ठः, शुद्धः, शास्त्राध्ययननिरतः, मृगयायाम् रममाणः च अभवत्। सः वसुर्नाम राजा, पुरुवंशस्य आनन्दः, इन्द्रस्य आदेशेन चेदिराज्यं प्राप्तवान्। सः आश्रमे शस्त्राणि त्यक्त्वा वसन्, तं तपस्विनं राजानं देवा इन्द्रप्रधानाः उपगम्य अभ्यागतवन्तः। ते देवा चिन्तयन्तः— "एषः राजा तपसा इन्द्रपदं अर्हति," इति साक्षात् तं तपःपरं राजानं सौम्यया वाचया तपःपरित्यागं कारयामासुः। "एतद् धर्मं भूमौ मिश्रितं न भवतु, हे राजन्; त्वं धर्मं धारयसि, धर्मः जगत् धारयति।" इति उक्त्वा, "वयं देवा रक्षकाः; त्वं मानवाः रक्ष। नित्यं धर्मे स्थितः, धर्मं जगति धारय। एवं धर्मसम्पन्नः, शाश्वतान् पुण्यलोकान् प्राप्स्यसि।" "भूमौ स्थितः, त्वं मे मित्रम्, यथा अहं दिवि। हे राजन्, उधाख्ये प्रदेशे वस।" "सः देशः पुण्यः, गोसम्पन्नः, धनधान्यसमृद्धः, सुरक्षितः, सौम्यः, सर्वभोगगुणसम्पन्नः च।" "एषः देशः धनरत्नादिभिः समृद्धः; भूमिः निधिभिः पूर्णा। चेदिषु वस, हे चेदिराज।" "तत्र जनाः धर्मिष्ठाः, सन्तुष्टाः; मुक्तेषु अपि मिथ्यावाक् नास्ति, अन्येषु तु किम्।" "पितरः पुत्रान् न विभजन्ति, वृद्धोपकारे निष्ठिताः; कृषिं कृत्वा, कृशान् वृषभान् युञ्जन्ति।" "सर्ववर्णाः स्वधर्मे नित्यं स्थिताः, हे मानद; तत्र त्रिषु लोकेषु तेषां किमपि अज्ञातं नास्ति।" "मम दत्तम् दिव्यं काचमणिसदृशं विमानं, देवोपभोग्यं, आकाशे ते आगमिष्यति।" "त्वं सर्वेषु मानुषेषु अग्रे दिव्ये विमान उपविष्टः, देवादिव शरीरवान् गच्छसि।" "अप्रणश्यत्पद्मैः निर्मितं वैजयन्तीमालां ते ददामि; युद्धे तां धारय, शस्त्राणि त्वां न विन्दन्ति।" "एषः चिन्हः अपि ते भविष्यति— 'मानुषेषु इन्द्रः' इति, पुण्यः, अप्रतिमः, महत्।" "वृत्रहन्ता तस्मै बृह्मदण्डं ददौ, इच्छितार्थदं, पात्ररक्षकं।" एवं राजानं सान्त्वयित्वा, तपःपरित्यागं कारयित्वा, देवकार्यं कृत्वा, देवैः सह इन्द्रः प्रस्थितवान्। ततः चेदिराजः इन्द्रदत्तैः भूषणैः अलङ्कृतः, दिव्ये विमान उपविष्टः, नगरं प्राप्तवान्। तस्य इन्द्राराधनार्थं भूमौ महोत्सवः, सर्वेषां उत्सवानां अग्रः, अयोजयत्। मार्गशीर्षे शुक्लपक्षे महायज्ञः अभवत्; तस्मात् अद्यापि राजश्रेष्ठाः दण्डोत्सवम् अनुवर्तन्ते।