भीष्मः पितरं तुष्टुमिच्छन् सत्यवतीं, या कालीति प्रसिद्धा, जनन्यर्थं आनयत्। तस्यां पूर्वं पराशरमुनिना द्वैपायनः पुत्रः जातः। शान्तनुना च तस्यां चित्राङ्गदविचित्रवीर्यौ द्वौ पुत्रौ अभवताम्। चित्राङ्गदः राज्यं प्राप्य गन्धर्वेन हतः, ततः विचित्रवीर्यः राजा अभवत्। स काशिराजस्य अम्बिकाम्बालिके इति द्वे कन्ये उपयेमे, किन्तु स पुत्ररहितः मृतः। तदा सत्या सन्ततिविच्छेदं चिन्तयन्ती मनसा व्याकुला बभूव। सा द्वैपायनं स्मृत्वा तम् उपस्थितवती। द्वैपायनः तस्या आगतः पप्रच्छ—"किं करोमि?" सत्या उवाच—"भ्राता पुत्ररहितो दिवं गतः, तस्यार्थं सन्ततिं जनय।" स "एवमस्तु" इति प्रतिज्ञाय तत्रैव धृतराष्ट्रपाण्डुविदुरान् त्रीन् पुत्रान् उत्पादितवान्। धृतराष्ट्रात् गान्धार्यां द्वैपायनस्य वरप्रसादात् शतं पुत्राः अभवन्, तेषु चत्वारः प्रमुखाः—दुर्योधनदुःशासनविकर्णचित्रसेनाः। पाण्डोः कुन्तीमद्री इति द्वे श्रेष्ठे भार्ये अभवताम्। एकदा पाण्डुः मृगव्रतधारी ऋषिं मृगरूपिणं बाणेन जघान। तेन बाणार्दितेन पाण्डुः शप्तः—"हे क्रूर! त्वं मम कार्यं न सम्पूर्णं कृत्वा मृगरूपिणं मां बाणेन हत्वा यः दोषः स त्वामपि शीघ्रं प्राप्स्यति।" एवं शप्तः पाण्डुः शोकाकुलः पत्नीभ्यः निवृत्तः, शापभीत्या ताः न उपगच्छति स्म। एकदा स स्वयम् अवदत्—"मम प्रमादेन एष दशा प्राप्ता। श्रूयते हि प्राचीनकथासु पुत्रहीनस्य लोकाः न सन्ति।" अतः स कुन्तीम् उवाच—"मम हेतोः पुत्रान् जनय।" ततः कुन्ती धर्माद्युधिष्ठिरं, वायोर्भीमसेनं, इन्द्रादर्जुनं जनयामास। पाण्डुः प्रसन्नः अवदत्—"एषा ते सहधर्मिणी मद्री पुत्रहीना, तस्याः अपि पुत्रः जन्यताम्।" कुन्ती तस्यै व्रतम् उपदिश्य अश्विन्योः नकुलसहदेवौ जनयामास। किञ्च, पाण्डुः मद्रीं भूषणैः शोभमानां दृष्ट्वा मोहितः ताम् उपगम्य प्राणान् त्यक्तवान्। ततः मद्री पतिसहिता अग्निसंस्कारं प्रविष्टा, कुन्तीम् अवदत्—"त्वं धर्मपुत्राणां रक्षायै जागरूका भव।" अनन्तरं तपस्विनः पाण्डुपुत्रान् कुन्त्या सह हस्तिनापुरं नीतवन्तः। तत्र पाण्डोः स्वर्गारोहणं भीष्मधृतराष्ट्रविदुरेभ्यः सम्यग् आख्यातवन्तः। ततः धृतराष्ट्रस्य पुत्रः पाण्डवान् कुन्त्या सह लाक्षागृहे दग्धुम् इच्छन् अभवत्। विदुरेण तु ते रक्षिता; भीमः हिडिम्बां हत्वा हिडिम्बायां घटोत्कचं जनयामास। ततः ते एकचक्रां सुरक्षिताः प्राप्य, पाञ्चालदेशं गत्वा द्रौपदीं स्वयम्वरे विजित्य, अर्धराज्यं प्राप्तवन्तः, इन्द्रप्रस्थे निवसन्तः द्रौपद्यां पुत्रान् जनयामासुः। तयोः श्रुतसेनः सहदेवश्च नाम्नि अभवताम्। युधिष्ठिरः शैव्यस्याः देवकीं परिणीय यौधेयः पुत्रः अभवत्। भीमसेनः वाराणस्यां काशिराजकन्यां जलन्धरां स्वयम्वरे परिणीय शर्वत्रातं पुत्रं प्राप्तवान्। अर्जुनः द्वारवत्यां वसुदेवभगिन्याः सुभद्रायाः पतिः भूत्वा अभिमन्युम् उत्पादितवान्। नकुलः चेदिराजकन्यां रेणुमतीं परिणीय निरमित्रं पुत्रं जनयामास। सहदेवः स्वयमेव स्वयम्वरे विजयां, मातुः मद्र्याः तनयां, परिणीय सुहोत्रं पुत्रं प्राप्तवान्। भीमसेनः पूर्वमेव राक्षसी हिडिम्बायां घटोत्कचं जनयामास। अर्जुनः उलूपी नाम्नि नागकन्यायां इरावतं पुत्रं जनयामास। ततः अर्जुनः मणलुराधिपतेः कन्यायां चित्राङ्गदायाम् बभ्रुवाहनं पुत्रं जनयामास। एवं पाण्डवानां त्रयोदश पुत्राः अभवन्। अभिमन्युः विराटस्य कन्यां उत्तरां परिणीय तस्यां गर्भे पुत्रः स्थितः। पृथा तं शिशुं कक्षे स्थापयामास; वासुदेवः उक्तवान्—"एष षण्मासिकः गर्भः मम पादस्पर्शेन जीविष्यति।" वासुदेवः अवदत्—"एष तेजस्वी बालकः मम स्पर्शेन जीवन् जातः। अभिमन्युसत्येन पृथिवी धार्यताम्।" वासुदेवपादस्पर्शात् स जीवन् जातः; सुभद्रया नाम कृतम्। वंशे क्षीणे, उत्तरा-सुभद्रापुत्रयोः तेजस्वी परिक्षित् जातः। परिक्षित् भद्रावतीं परिणीय, तस्यां त्वं जनमेजय उत्पन्नः। जनमेजयात् द्वौ तेजस्विनौ पुत्रौ जातौ—शतानिकः शङ्कुकर्णश्च। शतानिकः विदेहराजकन्यां परिणीय अश्वमेधदत्तं पुत्रं जनयामास। एवं पुरुवंशः पाण्डववंशश्च कीर्तितः। यः एतं पुरुवंशं शृणोति, स सर्वपापैः प्रमुच्यते। अथ कश्चन उपरिचरः नाम राजा आसीत्, स धर्मनिष्ठः, मृगयारतः, शास्त्राध्ययननिरतः, शुचिश्च आसीत्।