संवरणः वैवस्वतस्य कन्यां तपतीं नाम उपयेमे। तस्यां तस्मात् कुरुः नाम पुत्रः जातः। कुरुः अपि दशार्हकुलसम्भूतां शुभाङ्गीं नाम उपयेमे, तस्यां विदूरथः नाम पुत्रः जातः। विदूरथः च मगधकुलोद्भवां सम्प्रियां नाम उपयेमे, तस्यां अनश्वान् नाम पुत्रः जातः। अनश्वान् अपि मगधकुलसम्भूतां अमृतां नाम उपयेमे, तस्यां परिक्षित् नाम पुत्रः जातः। परिक्षित् बहुकस्य सुलेषां नाम पत्नीं उपयेमे, तस्यां भीमसेनः नाम पुत्रः जातः। भीमसेनः कैकयकन्यां सुकुमार्यां नाम उपयेमे, तस्यां परिश्रवाः नाम पुत्रः जातः। स एव प्रतिपः इति प्रसिद्धः। प्रतिपः शैब्यकन्यां सुनन्दीं नाम उपयेमे, तस्यां देवापिः, शान्तनुः, बाह्लीकः इति त्रयः पुत्राः अभवन्। तेषां मध्ये देवापिः बाल एव वनं प्रविवेश, शान्तनुः तु राज्ञः अभवत्। शान्तनुः नाम्नः कारणं तु एतत्—यत् सः यद् पुरातनं वस्तु हस्तेन स्पृशति, तेन स सुखं लभते, पुनः यौवनं प्राप्नोति; अतः सः शान्तनुः इति प्रसिद्धः। शान्तनुः भागीरथकन्यां गङ्गां उपयेमे, तस्यां देवव्रतः नाम पुत्रः जातः, यः भीष्मः इति ख्यातः। भीष्मः पितरं तुष्टुम् इच्छन्, सत्यवतीं या काली इति लोके प्रसिद्धा, मातरं स्थापयामास। तस्यां पूर्वं पराशरमुनिना द्वैपायनः नाम पुत्रः जातः; शान्तनुना अपि तस्यां चित्राङ्गदः विचित्रवीर्यः च द्वौ पुत्रौ जातौ। चित्राङ्गदः राज्यं प्राप्य गन्धर्वेण हतः, ततः विचित्रवीर्यः राजा अभवत्। विचित्रवीर्यः काशिराजस्य अम्बिकाम् अम्बालिकां च द्वे कन्ये उपयेमे; स तु सन्ततिं विना दिवं गतः। ततः सत्यवती चिन्तायाम् अभवत्—"कथं शान्तनुवंशे छेदः न स्यात्?" इति। सा द्वैपायनं स्मृत्वा तम् आह्वयामास। सः तस्या अग्रे स्थित्वा पप्रच्छ—"किं करोमि?" इति। सत्यवती तम् उवाच—"भ्राता अपुत्रः स्वर्गं गतः; तस्य कृते सन्ततिं जनय।" सः "एवं भवतु" इति प्रतिज्ञाय तत्रैव धृतराष्ट्रं पाण्डुं विदुरं च त्रीन् पुत्रान् उत्पादयामास। धृतराष्ट्रात् गान्धार्याः च द्वैपायनस्य वरप्रभावात् शतं पुत्राः अभवन्। तेषां मध्ये चत्वारः प्रमुखाः—दुर्योधनः दुःशासनः विकर्णः चित्रसेनः च। पाण्डोः तु कुन्ती माद्री च द्वे उत्तमपत्नी अभवताम्। सः एकदा मृगचर्या काले मुनिं मृगरूपिणं मिथुनस्थितं बाणेन विव्याध। स बाणपीडितः पाण्डुं प्रति उवाच—"हे क्रूर, मया कार्यं न सम्पूर्णं कृतम्, त्वया बाणेन मृगव्रतधारिणा हतस्य, त्वामपि शीघ्रं तादृशं दुःखं प्राप्स्यसि" इति। एवं शप्तः पाण्डुः दुःखितवदनः पत्न्योः समीपगमनं त्यक्त्वा शापभीतः अवसत्। कदाचित् सः अवदत्—"स्वकृतदोषात् अहं एतादृशं प्राप्तः। श्रूयते हि प्राचीनैः आख्यायिकासु—अपुत्रस्य लोका न सन्ति" इति। ततः सः कुन्त्यै उवाच—"मम कृते पुत्रान् जनय" इति। तदा कुन्ती धर्मात् युधिष्ठिरं, वायोः भीमसेनं, इन्द्रात् अर्जुनं च सुषुवे। पाण्डुः तुष्टः सन् उवाच—"एषा ते सौवर्णा माद्री अपुत्रा, तस्याः अपि पुत्रः भवतु" इति। कुन्ती तस्यै व्रतम् उपदिश्य, अश्विन्योः नकलं सहदेवं च माद्र्यै अपादयत्। एकदा पाण्डुः माद्रीं सर्वाभरणभूषितां दृष्ट्वा मोहितः ताम् आलिङ्ग्य प्राणान् त्यक्तवान्। तदा माद्री स्वं पतिं सह अनुगम्य अग्नौ प्रविवेश; सा कुन्त्यै उक्तवती—"त्वं धर्मपत्नी सती यमपुत्राणां रक्षणाय जागरूकां भव" इति। ततो मुनयः पञ्च पाण्डवान् कुन्त्या सह हस्तिनापुरं निनयुः। तत्र ते मुनयः पाण्डोः स्वर्गारोहणं सत्यं भीष्माय धृतराष्ट्राय विदुराय च न्यवेदयन्। ततः धृतराष्ट्रपुत्रः पाण्डवान् कुन्त्या सह लाक्षागृहे दग्धुम् इच्छन् अभवत्। विदुरेण तु ते रक्षिताः। ततो भीमसेनः हिडिम्बां राक्षसीं हत्वा तस्यां घटोत्कचं पुत्रं उत्पादयामास। पश्चात् ते एकचक्रां सुरक्षितम् आगच्छन्। ततः पाञ्चालदेशं गत्वा, स्वयमेव द्रौपदीं विजित्य, अर्धं राज्यं प्राप्य, इन्द्रप्रस्थे निवसन्तः द्रौपद्यां पुत्रान् जनयामासुः। तेषां नाम्नी श्रुतसेनः सहदेवः च। युधिष्ठिरः शैव्यस्य देवकीं उपयेमे, तस्यां यौधेयः नाम पुत्रः जातः। भीमसेनः वाराणस्यां काशिराजकन्यां जलन्धरां स्वयम्वरे उपयेमे, तस्यां शर्वत्रातः नाम पुत्रः जातः। अर्जुनः द्वारवत्यां श्रीवासुदेवभगिन्यां सुभद्रां उपयेमे, तस्यां अभिमन्युः नाम पुत्रः जातः। नकुलः चेदिकन्यां रेणुमतीं उपयेमे, तस्यां निरमित्रः नाम पुत्रः जातः। सहदेवः स्वयमेव विजयां, या माद्र्याः स्वसा, उपयेमे, तस्यां सुहोत्रः नाम पुत्रः जातः। भीमसेनः पूर्वमेव हिडिम्बायां राक्षस्यां घटोत्कचं पुत्रं उत्पादयामास; अर्जुनः उलूप्यां नागकन्यायां इरावतं पुत्रं उत्पादयामास।