अत्र भगवतः सुरपतिं देव्या च सह पूज्यते, तथा कार्तिकेयस्य बहूनि जन्मानि तस्य चोत्पत्तिः कीर्त्यते। अत्र ब्राह्मणानां गौरवम्, गवां च महत्त्वं स्तूयते; एष धर्मज्ञैः श्रोतव्यो धर्म्यः शास्त्रसमुच्चयः। यो विद्वान् पावनः सन् पुण्यकाले ब्राह्मणेभ्यः इमां कथां पठति, स पापान्मुक्त्वा स्वर्गं जित्वा शाश्वतं ब्रह्म प्राप्नोति। यश्च श्राद्धकाले ब्राह्मणेभ्यः श्लोकमिमं पठति, तस्य श्राद्धं अक्षय्यं स्यात्, पितृभ्यश्चैतत् प्रतिनिवर्तते। यद् अह्नः क्रियते दोषं मनसा वा इन्द्रियैः, जानता अजानता वा, तद् केवलं महाभारतश्रवणेन विनश्यति। महद् भारतानां जन्म, यत् महाभारतम् इति ख्यातम्। यस्य चैतस्य व्युत्पत्तिं वेत्ति, स सर्वपापैः प्रमुच्यते; महद् भारतानां जन्म महाभारतम् इति प्रसिद्धम्। तस्य पाठेन मर्त्यः महत् पापं विमुच्यते; त्र्यब्दं श्रीकृष्णद्वैपायनः तद् उक्तवान्। स महर्षिः प्रतिदिनं शुचिः समाहितः तपश्चर्यां कृत्वा आदौ महाभारतम् रचयामास। तस्मात् ब्राह्मणाः संयताः श्रीकृष्णकथितं परमं पावनं भारताख्यं आख्यानं शृण्वन्तु। ये ब्राह्मणाः पठिष्यन्ति, ये जनाः श्रोतारः स्युः—तेषां कर्मणा वा अकर्मणा वा शोचनीयता नास्ति। यः कश्चित् धर्मकामः स्याद्, स सर्वमिदं महाकाव्यं शृणुयात्; तेन स सिद्धिं लभते। स्वर्गसंपादनस्य या तुष्टिः, सा न लभ्यते यथैतस्य पुण्यकाव्यस्य श्रवणेन। शुचिर्वा धर्मशीलो वा यः इमां दिव्यां कथां शृणोति वा पठति, स राजसूयाश्वमेधयोः फलं प्राप्नोति। यथा समुद्रः मेरुश्च रत्ननिधित्वेन प्रसिद्धौ, तथा भारतं रत्ननिधिरिव कीर्त्यते। एतद् वेदसमुद्भूतं, पवित्रं, श्राव्यं, श्रवणसुखदं, शुद्धिकरं, धर्मवर्धनं च। यः राजा इदं भारतं पाठकाय ददाति, स समस्तां क्षितिं सागरसमीपां दत्तवानिव भवति। शृणु मम वचः, इयं दिव्या पारिक्षिती कथा पुण्याय विजयाय चोच्यते, पूर्णा च हृष्टिदायिनी। महर्षिः कृष्णद्वैपायनः त्र्यब्दं नित्यं प्रयत्नशीलः इदं महत् आख्यानं महाभारतमिति नाम्ना रचयामास। तां प्राचीनां कथां मम वाचः शृणुष्व। अहं ते पुरुवंशस्य राजर्षीणां महात्मनां वंशप्रभाम् आख्यास्यामि; पूर्वजानां नामानि शृणु। ब्रह्मा, योऽव्यक्तसम्भवः, शाश्वतः, सनातनः, अक्षयः—तस्मात् मारिचिः, दक्षश्च प्रजापतिः उत्पन्नौ। ब्रह्मणः अङ्गुष्ठात् दक्षः, नेत्राभ्यां मारिचिः; मारिचेः पुत्रः कश्यपः, दक्षस्य कन्या अदितिः। अदितिकाश्यपयोः विवस्वान्, विवस्वतः मनुः, मनोः इला। इलायाः पुरूरवाः, पुरूरवसोः आयुः, आयोः नहुषः, नहुषस्य ययातिः। ययातेः द्वे भार्ये—देवयानी शुक्रकन्या, शर्मिष्ठा वृशपर्वणः सुता। देवयान्यां जातौ यदुस्तुर्यश्च; शर्मिष्ठायां वृशपर्वणः कन्यायां द्रुह्यु, अनु, पुरुश्च। यदोर्यादवाः, पुरोः पौर्वाः; पुरोः पत्नी कौशल्या, तस्यां जन्मेजयः अभवत्। सः त्रिणि अश्वमेधयज्ञान्यकरोत्, विश्वजित् यज्ञं समाप्त्य वनं प्रविवेश। जन्मेजयः सूनन्दां मगधराजकन्यां विवाह्य, तस्यां प्राचीन्वान् अभवत्। स प्राचीं दिशं विजित्य, यावत् सूर्य उदयति, तावत् तस्य पूर्वराज्यम्। प्राचीन्वान् अश्मकीं यादवकन्यां विवाह्य, तस्यां शश्यातिः अभवत्। शश्यातिः त्रिशङ्कोः कन्यां वराङ्गीं पत्नीत्वा, तस्यां अहंयातिः अभवत्। अहंयातिः कृतवीर्यस्य कन्यां भानुमतीं विवाह्य, तस्यां सार्वभौमः अभवत्। सार्वभौमः जित्वा, कैकयीं रूपवतीं विवाह्य, तस्यां जयत्सेनः अभवत्। जयत्सेनः वैदर्भीं सुश्रवां विवाह्य, तस्यां अपराचीनः अभवत्। अपराचीनः अन्यां वैदर्भीं मर्यादां विवाह्य, तस्यां अरिहः अभवत्। अरिहः अङ्गिकन्यां विवाह्य, तस्यां महाभौमः अभवत्। महाभौमः प्रसेनजितः कन्यां सुयज्ञां विवाह्य, तस्यां अयुतानायी अभवत्। स हि नरमेधयज्ञे अयुतं पुरुषान् आनयत्, तस्मात् तस्य अयुतानायीति नाम। एवं श्रीमहाभारते, पुण्ये, धर्म्ये, भारतवंशस्य महती परम्परा भगवता व्यासेन सम्यक् प्रतिपादिता।