ब्राह्मण, यत् त्वया पृष्टं मया, दुण्डुभस्य वाक्यान् श्रुत्वा, तव महद् कौतूहलम् अपनीयताम्, शत्रुनिग्रहम् इति। अस्तिकस्य धर्म्यम् आख्यानं श्रुत्वा, पुण्यवर्धनं, सर्वपापैः विमुक्तः दीर्घायुषी भवति। भ्रिगोः वंशात् आरभ्य, त्वया मम महदाख्यानं श्रुतम्; सौते, तव कथनात् अहम् तुष्टः अस्मि। पुनरपि त्वां पृच्छामि, सूतपुत्र, यथार्हम्; व्यासकृतानि तानि आख्यानानि पुनः मम कथय। महात्मनाम् तस्मिन् अत्यन्तदुष्करे सर्पसत्रे, यजमानकर्मसु सभ्येषु च, यानि अद्भुतानि आख्यानानि तत्र जातानि, विषयानुसारं तानि श्रोतुम् इच्छामः, सौते, त्वया अस्मभ्यं निवेद्यन्ताम्। तत्र कर्मसु द्विजातयः वेदाधारितानि आख्यानानि शुश्रुवुः; परं व्यासः तत्र महद्भारतं अद्भुतं आख्यानं न्यवेदयत्। महाभारतस्य कथा, या पाण्डवानां यशः वर्धयति, तदा कृष्णद्वैपायनेन जनमेजयस्य प्रश्नात् निवेदिता। सः तदा कर्मसु सम्यक् श्रावयामास; अहम् अपि तां शुभां कथां यथावद् श्रोतुम् इच्छामि। या महात्मनः विशुद्धात्मनः मुनेर् मानससमुद्रे जाताऽस्ति, सर्वरत्नमयी या कथा, तां मे निवेदय, पुण्यश्लोका। अहम् अपि ते महदुत्तमं आख्यानं, महाभारतं, कृष्णद्वैपायनकथितम् आदौ आरभ्य कथयिष्यामि। त्वं सर्वं शृणु, द्विजश्रेष्ठ; ममात्र प्रवक्तुम् महद् हर्षः जायते। शृणु, राजन्, यथा सः विद्वान् कृष्णद्वैपायनः, जनमेजयस्य सर्पसत्रे दीक्षितं श्रुत्वा, तत्रोपजगाम। यं काली पराशरात् शक्तिपुत्रात् कन्यायां यमुनाद्वीपे अजायत, स एव पाण्डवानां पितामहः। सः जातमात्र एव यज्ञेन देहम् अवर्धयत्, वेदांश्च इतिहासांश्च परमं यशः प्राप्य अधीतवान्। न तं तपसा, न वेदाध्ययनात्, न व्रतेन, न उपवासेन, न जन्मना, न कोपेन कश्चन प्राप्नोति। सः वेदविदां श्रेष्ठः, एकं वेदं चतुर्धा व्यभजत्, ऊर्ध्वाधरवित्, ब्रह्मर्षिः, कविः, सत्यवादी, शुद्धात्मा च। स एव पाण्डुं, धृतराष्ट्रं, विदुरं च जनयामास, शान्तनववंशस्य विस्तारं कृत्वा, पुण्यकीर्तिः, महायशाः। सः महात्मा मुनिः, शिष्यैः सह, ये वेदवेदाङ्गविदः, जनमेजयस्य राजर्षेः सभां प्रविवेश। तत्र सः जनमेजयं समुपविष्टं दृष्ट्वा, बहुसभ्यैः परिवृतं, देवेन्द्रमिव सुरमध्यगतम् अपश्यत्। तत्र च विविधदेशाभिषिक्तराजभिः, कर्मकुशलैः पुरोहितैः च, ब्रह्मणा तुल्यविद्यया, सः परिवृतः आसीत्। जनमेजयः सः राजर्षिः, तं मुनिं आगतम् आलोक्य, शीघ्रं सहामात्यैः उत्थाय, हृष्टः, भारतश्रेष्ठ, तम् अभ्यगच्छत्। सभासद्भिः अनुमोदितः, सः स्वर्णासनं तस्मै व्याहरत्, यथा शक्रः बृहस्पतये। तत्र सः उपविष्टः, दिव्यर्षिसंघैः पूजितः, राज्ञा शास्त्रविधिना सम्पूजितः। पाद्यं, अर्घ्यं, आचमनीयम्, गौः च, यथान्यायं, भगवतः कृष्णस्य पितामहस्य, तस्मै दत्तानि। जनमेजयात् तां पूजां प्राप्य, गाम् प्रतिगृह्य, व्यासः तदा तुष्टः अभवत्। सः स्निग्धया प्रीत्या च सम्मान्य उपवेश्य, समीपे हृष्टचित्तः, कुशलं पप्रच्छ। सः पूजितः मुनिः, तस्य कुशलं निवेद्य, सर्वैः सभासद्भिः पूजितः, तेषां पूजां प्रत्यनुज्ञात। अथ सर्वैः सभासद्भिः सह, जनमेजयः अञ्जलिं कृत्वा, द्विजश्रेष्ठं पप्रच्छ। त्वं कुरुपाण्डवानां प्रत्यक्षद्रष्टा; तेषां कर्माणि त्वत्तः श्रोतुम् इच्छामि, द्विजोत्तम। कथं तेषां निर्दोषकर्मणां विभागः अभवत्? तथा स महायुद्धं, यत् विनाशाय अभवत्, कथम् अभवत्? सर्वान् पूर्वजान्, येषां बुद्धिः कालगृहीता, यथावत् मे कथय, द्विजोत्तम; सत्यं श्रोतुम् इच्छामि, भगवन्, त्वं हि निपुणः। तस्य वचः श्रुत्वा, कृष्णद्वैपायनः, समीपस्थितं शिष्यं वैशम्पायनं समुपदिशत्। यथा मया श्रुतम्, कुरुपाण्डवानां विभागः यथा प्राचीनकाले जातः, तत् सर्वं तस्मै कथय। गुरुवचनानुगतः, सः ब्राह्मणश्रेष्ठः, ततः सर्वम् आदिप्रवृत्तं इतिहासं न्यवेदयत्। सः राज्ञे, सभायै, सर्वेभ्यः नृपतिभ्यः च, कुरुपाण्डवानां विभागं च विनाशं च आख्यात्। शृणु, राजन्, यथा पाण्डुपुत्राः पञ्च वीराः, दुष्टात्मभिः धृतराष्ट्रपुत्रैः सह विवादम् आपन्नाः। प्रथमं गुरवे प्राञ्जलिः, समाहितमनाः, सर्वान् ब्राह्मणान् अन्यांश्च विद्वांसः यथार्हं पूज्य, अहम् इदानीं व्यासस्य मतं, यस्य यशः सर्वेषु लोकेषु, अप्रमेयतेजसः, सम्पूर्णं वक्ष्यामि। त्वं, राजन्, भारताख्यानस्य श्रोतुं योग्यः; गुरोः वक्त्राद् उच्चरितं वचनं मम मनः अतिवेगं स्पृशति।