राजर्षेः जनमेजयस्य सर्पसत्रे महता उत्साहेन विधिपूर्वकं यज्ञः प्रवर्त्यमानः सन् अपि तक्षकः सर्पराजः भीतेन मनसा वह्नौ न पतितः। तस्मिन्नेव क्षणे, ब्राह्मणैः प्राज्ञैः मन्त्रसमूहैः सहितैः, तक्षकस्य अग्नौ अपतनस्य कारणं किमिति सूतं पृष्ठवन्तः। तदा आस्तिकः त्रिः उच्चैः वाक्यं प्राह—"स्थीयताम्, स्थीयताम्, स्थीयताम्"—इति, सर्पश्रेष्ठं तक्षकं, यो इन्द्रस्य हस्तात् भीतचित्तः मूर्च्छितः लम्बमानः आसीत्, सम्बोध्य। तक्षकः आकाशे भूम्याः च अन्तराले दुःखितहृदयः तिष्ठन् इव दृश्यते स्म। ततः सभायाः प्रवृत्त्या नरेन्द्रः जनमेजयः वचनम् अवदत्—"आस्तिकस्य यथोक्तं भविष्यति।" पुनः सः प्राह—"अयं यज्ञः समाप्यताम्, सर्पाः प्रशम्यन्ताम्, आस्तिकः तुष्यतु, सूतवाक्यम् अपि सम्पद्यताम्।" ततः आस्तिकस्य वरदानप्रसङ्गे महान् हर्षध्वनिः उत्पन्नः, यज्ञः तत्क्षणमेव उपशमितः। एवं पाण्डवस्य पारिक्षितस्य स यज्ञः समाप्तः, भरतानां जनमेजयः राजा प्रमुदितः अभवत्। ततः यथायोग्यम् ऋत्विजेभ्यः सभासद्भ्यश्च, समागतजनसमूहाय च, राजा शतशः सहस्रशश्च धनं दत्तवान्। रक्तलोचनं सूतं स्थापतिं च, ये पूर्वं सर्पसत्रस्य उपसंहारम् उक्तवन्तः, ताभ्यां बलवान् राजा दानानि अदात्। यस्य हेतोः ब्राह्मणः सः, तस्मै च बहुधनं दत्तम्; अन्नवस्त्रादिभिः यथाविधि दक्षिणां दत्त्वा। असङ्ख्येयवीर्यः स राजा तस्मिन्सन्तुष्टः सन्, विधिपूर्वकं स्नानं चकार। राजा तदा तुष्टचित्तः सन्, सिद्धबुद्धिं आस्तिकं स्वगृहं प्रेषयामास। तस्मै च वचनमिदम् उक्तवान्—"भवतः पुनरागमनं कर्तव्यम्; मम अश्वमेधे त्वं भागीद्रविष्यसि।" आस्तिकः "एवं भविष्यति" इति प्रत्युत्तरं दत्त्वा, अद्भुतकार्यसिद्ध्या राजा तुष्टः सन्, हृष्टः प्रययौ। सः परमसन्तुष्टः मातुलं मातरं च उपगम्य, तौ आलिङ्ग्य, यथावृत्तं सर्वं निवेदितवान्। एवं श्रुत्वा ये सर्वे तत्र सर्पाः आसन्, मोहविनिर्मुक्ताः सन्तः, आस्तिके तुष्टाः सञ्जाताः, तमूचुः—"वरं वृणीष्व यथेष्टम्।" पुनः पुनः सर्वे सर्पाः तमूचुः—"विप्र, अद्य किम् इच्छसि? वयं तव तुष्टाः, सर्वे मुक्ताः स्मः; किं ते कर्तव्यम्, वद, वत्स।" तदा आस्तिकः प्रार्थितवान्—"यः कश्चित् सन्ध्यायां प्रातः सायं वा, धर्मकथामिमां शृणोति, तस्य सर्पेभ्यः न कदापि भीः स्यात्।" सर्पाः प्रमुदिताः आस्तिकस्य मातुलं प्रति ऊचुः—"एवं अस्तु, अयं वरः सत्यम् अस्तु। स्नेहात् वयं तव किंचित् कर्तुं सिद्धाः स्मः।" "यः असितं, आर्तिमन्तं, सुनीथं च स्मरति, सर्पेभ्यः न भीः स्यात्।" पुनरपि, "यो जरत्कारोः पुत्रं आस्तिकं, यः सर्पसत्रे सर्पान् रक्षितवान्, तम् स्मरन्, सर्पाः, माम् न हिंसन्तु।" "सर्प, निवर्तस्व, श्रेयांसि ते; गच्छ, महाविष; जनमेजयस्य सत्रान्ते, आस्तिकस्य वचनं स्मर।" "ये सर्पाः आस्तिकस्य वचनं शृण्वन्तः अपि न निवर्तन्ति, तेषां शीर्षाणि शिंशपाफलवत् शतधा विदीर्यन्ते।" इति सर्पैः उक्तः द्विजश्रेष्ठः आस्तिकः परमसन्तुष्टः, गन्तुम् उद्यतः। ततः नागराजः अपि सर्पमध्यात् स्वगृहं जगाम। एवं सः धर्मात्मा ब्राह्मणश्रेष्ठः सर्पसत्रात् सर्पान् मोचयित्वा, पुत्रपौत्रैः परिवृतः, कालेन स्वधाम गच्छन्। एवं आस्तिककथां यथावृत्तं ते मया कथिता; तस्य श्रवणेन सर्वत्र सर्पेभ्यः न भीः। यथा तव पूर्वजः प्रमतिः तुष्टः पुत्रं रुरुम् पृष्ट्वा इमां कथां न्यवेदयत्, तथा अहम् अपि तुभ्यं कथितवान्। यत् मया श्रुतं, तत् यथावत् उक्तम्—आस्तिकस्य महर्षेः पुण्यकथा आद्यन्ततः। यत् त्वया पृष्टम्, दुण्डुभस्य वचनानन्तरम्, तत् सर्वम् उक्तम्; तव महत् जिज्ञासा अपि शमिता। आस्तिकस्य धर्म्यां कथां शृण्वन्, सर्वपापैः विमुक्तः, दीर्घायुर्भवति। भृगुवंशात् आरभ्य मया महाकथा श्राविता; सौते, तव वचनात् अहम् तुष्टः। पुनः त्वां पृच्छामि, सूतपुत्र, यथार्हम्; व्यासेन रचिताः ये आख्यानानि, तानि पुनः श्रोतुम् इच्छामि। तस्मिन्सर्वात्मके सर्पसत्रे, यज्ञकर्मसु सभासदां मध्ये, यानि अद्भुतानि आख्यानानि जातानि, तानि विषयशः त्वत्तः श्रोतुम् इच्छामः, सौते, कथय। तत्र कर्मसु द्विजातिभिः वेदाधारितानि आख्यानानि कीर्तितानि; व्यासेन तु महद्भारतकथाम् अद्भुतां कथिता। महाभारतकथा, या पाण्डवानां यशः वर्धयति, सा तदा कृष्णद्वैपायनेन जनमेजयस्य प्रश्नात् प्रवर्तिता। सः तां तत्र सम्यक् यज्ञकाले श्रोतृभ्यः श्रावयामास। तां शुभां कथां यथावत् श्रोतुम् इच्छामि। या कथा महर्षेः विशुद्धात्मनः मानससिन्धोः उद्भवा, सर्वरत्नमयी, तां कथय, धर्मज्ञश्रेष्ठ।