अथ कथां संनिबध्नामि। अष्टावक्रः, कोमलकः, श्वसनः, मौनवेपगः, भैरवः, मुण्डवेदाङ्गः, पिशङ्गः, उदपारकः, ऋषभः, वेगवान्, पिण्डरकः, महाहनुः—एते च प्रमुखाः सर्पाः सम्यग् वर्णिताः। रक्ताङ्गः, सर्वसारङ्गः, समृद्धपतवसः, वराहकः, वीरणकः, सुचित्रः, चित्रवेगिकः—एवमपरे च सर्पाः कीर्त्यन्ते। पराशरः, तरुणकः, मणिः, स्कन्धः, अरुणिः—एते च सर्पाः, ब्रह्मन्, यशसा वर्धमानाः संप्रोक्ताः। तेषां संख्या महतीति सर्वे न नाम्ना निर्दिष्टाः, केवलं प्रधानाः सर्पाः तेषां पुत्रैः पौत्रैश्च सहोक्ताः। ये च सर्पाः दीप्ते वह्नौ प्रविष्टाः, तेषां गणना न शक्या—केचित् द्विशिरसः, केचित् पञ्चशिरसः, केचित् सप्तशिरसः, दशशिरसः, शतशिरसः, अन्ये चानन्तशिरसः। ते भीमाः, संहाराग्निवत् विषवत् च, शतसहस्रशः होमाय समर्पिताः, महाकायाः, तीव्रवेगाः, गिरिशृङ्गसमुन्नताः। तेषां देहाः योजनमायताः, द्वयोजनविस्तीर्णाः, कामरूपिणः, इच्छाशक्तिसम्पन्नाः, उग्राग्निविषसम्भ्रान्ताः। एवमेताः सर्वे सर्पाः तत्र महायज्ञे दग्धाः, ब्रह्मदण्डेन निहताः। शृणु चान्यां अद्भुतां कथां आस्तिकस्य विषये। यदा राजा परीक्षित् कामानुग्रहार्थं वरान् ददौ, तदा इन्द्रहस्तात् पतन् सर्पः आकाशे स्थितः। तदा जनमेजयो राजा चिन्तया समाविष्टः। स यज्ञः महतीया श्रद्धया विधिना च क्रियमाणः, तथापि तक्षकः भयार्तः अग्नौ न पतितः। हे सूत, किमर्थं तत्र तेषु विप्रेषु मन्त्रसमूहे च, तक्षकः तस्मिन्नग्नौ न पतितः? तदा आस्तिकः त्रिः उच्चैः आर्तं तक्षकं तस्य इन्द्रहस्ते लोलं, 'स्थीयताम्! स्थीयताम्! स्थीयताम्!' इति संबोध्य आह। स तत्रैव आकाशे लोलमानः, दुःखेन विदारितहृदयः, यथा पुरुषः भूम्यामन्तरिक्षे च तिष्ठेत्। ततः सभायाः प्रेरितः राजा वचः प्रोवाच—'यथा आस्तिकेन उक्तं तथा भवतु।' 'यज्ञः समाप्तः क्रियताम्, सर्पाः प्रशम्यन्ताम्, आस्तिकः तुष्यतु, सूतस्य वाक्यं सिध्यतु।' तदा आस्तिकवरप्रदानसमये निनादः प्रमोदः उत्पन्नः, यज्ञश्च त्वरितं समाप्तः। एवं पाण्डवश्रेष्ठस्य परीक्षितः सर्पयज्ञः समाप्तः, जनमेजयः भारतश्रेष्ठो राजा हृष्टः अभवत्। स ब्राह्मणेभ्यः सभ्येभ्यः च तत्र समागतायै शतशः सहस्रशश्च दानानि अदात्। रक्तलोचनाय सूताय वास्तुकृत् च, पूर्वं यज्ञसमाप्त्यर्थं वदद्भ्यः, बलवान् राजा दानानि अदात्। ब्राह्मणाय हेतुभूताय च बहूनि दानानि, यथोचितं वस्त्रान्नादीनि च दत्त्वा। राजा अप्रमेयपराक्रमः तेन तुष्टः, यथाविधि यज्ञावसाने स्नानं चकार। स राजा तुष्टचित्तः, प्रीतः, आस्तिकं पण्डितं धर्मज्ञं स्वगृहं प्रेषयामास। तस्मै चेदं वचनं प्रोवाच—'पुनरपि आगन्तव्योऽसि, मम अश्वमेधे त्वं सहभागी भविष्यसि।' 'एवं भवतु' इति आस्तिकः हृष्टः तुष्टः च, अद्भुतं कार्यं कृत्वा, राजानं प्रीतिं नीत्वा, प्रस्थितवान्। स परमप्रीतः मातुलं मातरं च उपगम्य, आलिङ्ग्य, सर्वं कृतं निवेदयामास। ततः सर्वे तत्र सर्पाः, मोहविनिर्मुक्ताः, आस्तिके तुष्टाः, 'वरं वृणीष्व' इति तं प्राहुः। पुनः पुनः सर्वे सर्पाः तं ब्रुवन्ति—'किं ते अद्य रोचते, किं करवामः? वयं प्रमुदिताः, सर्वे विमुक्ताः, वद त्वं वत्स, किं ते अद्य करणीयं?' प्रातःसायं च ये ब्राह्मणाः, शुद्धचित्ताः नराश्च, अन्ये च लोके, मम धर्मकथां पठन्ति—तेभ्यः सर्पेभ्यो भयमस्तु न। प्रमुदिताः सर्पाः अपि मातुलेयाय आस्तिकाय चुचु:—'एवं अस्तु, एष ते वरः सत्येन दत्तः। स्नेहात् किं करवामः त्वदीयं, वद मातुलेय।' यः स्मरति असितं, आर्तिमन्तं, सूनितं च, दिवा वा रात्रौ वा, तस्य सर्पेभ्यः भयमस्तु न। ये च जरत्कारोः पुत्रं बलिनं जरत्कारुं च, आस्तिकं, यः यज्ञे सर्पान् रक्षितवान्, स्मरन्ति, तेभ्यः सर्पाः हिंसा न कुर्वन्तु। 'सर्प, निवर्तस्व, स्वस्ति ते, गच्छ महाविष! जनमेजयस्य यज्ञान्ते आस्तिकवचनं स्मर।' यः सर्पः आस्तिकस्य वाक्यं श्रुत्वा न निवर्तते, तस्य शिरः शिंशपाफलवत् शतधा विदीर्यते। एवं सर्पश्रेष्ठैः उक्तः द्विजश्रेष्ठः, सन्तुष्टः, तदा गन्तुम् उद्यतः। ततः नागराजः सर्पमध्यगतः, एवं उक्त्वा, स्वगृहं सर्पैः सह जगाम। स ब्राह्मणश्रेष्ठः, धर्मात्मा, सर्पयज्ञात् सर्पान् विमोच्य, पुत्रपौत्रैः परिवृतः, कालेन स्वर्गं जगाम। एवं ते आस्तिकस्य कथा यथावत् आख्याता; तस्य पाठेन सर्वत्र सर्पेभ्यः भयमस्ति न। यथा तव पितामहः प्रमति: प्रसन्नः पुत्रं रुरुं पृष्ट्वा इमां कथां शशंस, तथा अहं तुभ्यं आख्यायामि, हे भार्गवश्रेष्ठ। यथाश्रुतं तथैव कथितं मया—आस्तिकस्य ऋषेः पुण्यकथा आरम्भाद् यथावत्, हे ब्रह्मन्।