तदा वासुकिनः कुलोत्पन्नाः सर्पाः, अग्नौ होम्यमाने महायज्ञे प्रविष्टाः। तेषां चान्ये बहवो भीमरूपिणः महाबलिनः सर्पाः तस्यां वह्नौ समर्पिताः। ततः तक्षकवंशे जातानां नामानि शृणु—पुच्छन्दकः, मण्डलकः, पिण्डशेकटः, रभेनकः; उच्चिखः, शरभः, भङ्गः, बिल्वतेजाः, विरोहणः, शिलिः, शलाकारः, मूकः, सुकुमारः, प्रवेपणश्च। मुद्गरः, शिशुरोमाः, सुरोमाः, महाहनुः—एते तक्षकवंशजाः सर्पाः अग्नौ प्रविष्टाः। परावतः, परियात्रः, पाण्डरः, हरिणः, कृशः, विहङ्गः, शरभः, मोदः, प्रमोदः, संहतापणः—एते ऐरावतवंशे जाताः सर्पाः अग्नौ होमिताः। अथ कौरेव्यवंशोत्पन्नानां सर्पाणां नामानि शृणु—एरकः, कुण्डलः, वेणी, वेणिस्कन्धः, कुमारकः, बाहुकः, श्रृङ्गबेरः, धूर्तकः, प्रातराटकः; एते कौरेव्यवंशजाः सर्पाः अग्नौ प्रविष्टाः। धृतराष्ट्रवंशे जातानां सर्पाणां नामानि अपि शृणु—शङ्कुकर्णः, पीठारकः, कुठारमुखसेचकः, पूर्णांगदः, पूर्णमुखः, प्रहासः, शकुनिः, दरिः, अमहत्तः, कामठकः, सुशेणः, मानसः, अव्ययः, अष्टावक्रः, कोमलकः, श्वसनः, मौनवेपगः, भैरवः, मुण्डवेदङ्गः, पिशङ्गः, उदपारकः, ऋषभः, वेगवान्, पिण्डारकः, महाहनुः, रक्ताङ्गः, सर्वसारङ्गः, समृद्धपटवासः, वाराहकः, वीरनकः, सुचित्रः, चित्रवेगिकः, पराशरः, तरुणकः, मणिः, स्कन्धः, अरुणिः—एते कीर्तिवर्धनाः सर्पाः कीर्तिता मया। तेषां संख्या बहुलत्वात् सर्वेषां नामानि न स्यूक्तानि, मुख्याः सर्पाः तेषां पुत्रपौत्रैः सहिताः कीर्तिताः। ये अग्नौ प्रविष्टाः, तेषां संख्या न शक्या गणयितुम्—केचित् द्विमुखाः, केचित् पञ्चमुखाः, अन्ये सप्तमुखाः, दशमुखाः, शतमुखाः, अनेके अनन्तशिरसः। ते सर्वे भीषणरूपिणः, संहाराग्निवत् विषसमन्विताः, लक्षशः अग्नौ समर्पिताः, महाकायाः, वेगवन्तः, पर्वतशृङ्गसमानाः। तेषां देहाः योजनमायताः, द्वियोजनविस्तृताः, इच्छया रूपाणि गृह्णन्तः, इच्छया बलवन्तः, उग्रतेजसा अग्निविषयुक्ताः। एवं सर्वे सर्पाः तत्र महायज्ञे ब्रह्मदण्डेन ताडिताः दग्धाः। एतेषां पश्चात्, अन्यं अद्भुततमं आस्तीककथां श्रुतवन्तः स्मः—यदा राजा परीक्षित् इच्छया वरदानं कुर्वन् आसीत्। तदा इन्द्रहस्तात् सर्पः स्खलितः, आकाशे लम्बमानः स्थितः। ततः जनमेजयः राजा चिन्तया सम्पूर्णः अभवत्। यज्ञः उत्साहेन विधिवत् क्रियमाणः अपि सन्, तक्षकः भीतेन मनसा वह्नौ न पतितः। सूत, तदा तेषु विद्वत्सु ब्राह्मणेषु मन्त्रसमूहेषु च, किमर्थं तक्षकः अग्नौ न पतितः इति पृष्टम्। आस्तीकेन त्रिः उत्तमं सर्पं भयाकुलं मूर्च्छितं च इन्द्रहस्ते लम्बमानं सम्बोध्य उच्चैः उक्तम्—"निवर्तस्व! निवर्तस्व! निवर्तस्व!" इति। सोऽपि आकाशे लम्बमानः, दुःखाकुलहृदयः, भूम्यां च आकाशे च स्थित इव, तस्थौ। ततः सभया बलात् प्रेरितः राजा वाक्यमुवाच—"यथाऽस्तीकेन उक्तं तथा भूयात्।" "एष यज्ञः समाप्तः क्रियताम्, सर्पाः प्रशम्यन्ताम्, आस्तीकः तुष्यतु, सूतस्य वाक्यं समृद्ध्यतु।" तदा आस्तीकस्य वरदाने सञ्जाते, हर्षनिनादः उत्पन्नः, यज्ञः तत्क्षणमेव समाप्तः। एवं पाण्डवस्य राज्ञः परीक्षितः सर्पसत्रं समाप्तम्। भरतानाम् जनमेजयः राजा हर्षेण पूर्णः अभवत्। सः ऋत्विजां सभायाः च सर्वेषां च तत्र उपस्थितानां शतानि सहस्राणि च धनानि दत्तवान्। रक्तनेत्राय सूताय वास्तुकृते च, ये पूर्वं सर्पसत्रनिवृत्त्यर्थे उक्तवन्तौ, दानानि अदात्। ब्राह्मणाय हेतुभूताय च बहु द्रव्यं दत्तम्; यथोचितं अन्नवस्त्रादिकं च दत्तवान्। राजा अनन्तवीर्यः तेन तुष्टः अभवत्; ततः यथाविधि स्नानं चकार। ततः तुष्टः स राजा आस्तीकं सिध्दं प्राज्ञं गृहं प्रेषयामास। स च तमिदं वचनं प्रोवाच—"पुनः प्रतिनिवर्तस्व, मम अश्वमेधे त्वं भागी भविष्यसि।" सोऽपि "एवं अस्तु" इति हृष्टः आस्तीकः, अतुलं कर्म सम्पाद्य, राजानं तुष्ट्वा, गत्वा स्वमातुलं मातरं च अत्यन्तहृष्टः उपगम्य, तौ आलिङ्ग्य, सर्वं यथावृत्तं न्यवेदयत्। तच्छ्रुत्वा तत्रैव सर्वे सर्पाः सम्मिलिताः, मोहविनिर्मुक्ताः, आस्तीकेन तुष्टाः, तमूचुः—"वरं वृणीष्व।" पुनः पुनः सर्वे सर्पाः तमूचुः—"ब्रह्मन्, अद्य किं ते प्रीतिकरं कुर्मः? वयं तुष्टाः, सर्वे विमुक्ताः; वद, वत्स, अद्य किम् अर्हसि।" तदा आस्तीकः प्रोवाच—"यः कश्चन ब्राह्मणः, शुद्धचित्तः, मानवः, अन्ये वा लोके, मम धर्मकथां प्रातः सायं वा पठन्ति, तेषां युष्मत्कृतात् भयम् मा भूयात्।" सर्पाः अपि तुष्टाः आस्तीकेन मातुलाय उक्तम्—"एवं अस्तु, सत्येन एष वरः दत्तः। स्नेहात् यत् किमपि इच्छसि, तत् कर्तुं वयम् उद्यताः, भवान् वदतु।" एवं सर्पसत्रे महती विन्यासा, आस्तीकस्य महात्मनः कृपया, समाप्ता अभवत्।