पुरन्दरः तं यज्ञं दृष्ट्वा तक्षकसहितः प्रविष्टवान्। ततः भीतेन तक्षकेन त्यक्तः स्वगृहं पुनर् अगात्। इन्द्रे तस्मात् निर्गते, भीतविपर्यस्तः तक्षकः मन्त्रबलात् अग्निं प्रति आकृष्यमाणः किंचिदपि कर्तुं न शक्तः। तं दृष्ट्वा, ऋत्विजः राजानम् इत्येवम् ऊचुः—"एष तक्षकः शीघ्रं तव वशे आगच्छति, महाभयंकरनादं कृत्वा क्रोशति।" "नूनं वज्रधरोऽपि तं त्यक्तवान्, दिवः पतितः, मन्त्रभीतः, गगने भ्रमन्, चेष्टाहीनः, फणिनां स्वामी श्वासान् दीर्घान् कृत्वा दुःखितः आगच्छति।" राजन्, तव यज्ञः सम्यक् प्रवर्तते; अस्मिन्सर्वेभ्यः ब्राह्मणेभ्यः वरं दातव्यः। तदा स राजा ब्राह्मणं प्रति सस्नेहम् अवदत्—"युवान् असि, अनन्तरूपधारी च; यद् इच्छसि, तद् वरं वृणुष्व, यदि शक्यते, दास्यामि।" एवमेव, तक्षकः अग्नौ पतनसमये, आस्तीकः तत्र प्रविश्य इदं वचनं प्रोवाच—"यदि वरदः असि, राजन्, एष एव मम वरः यः ते मनसि—तव यज्ञः इह समाप्तः स्यात्, न चापरः सर्पः इह पततु।" तेन प्रकारेण उक्तः, परीक्षित्पुत्रः, हृदि अप्रसन्नः अपि, आस्तीकाय इदं वचनम् अवदत्—"हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, सुवर्णं, रौप्यं, गावः, यद् इच्छसि, तद् दास्यामि, केवलं मम यज्ञः न निरुद्धः भवतु।" आस्तीकः प्रत्युवाच—"न सुवर्णं, न रौप्यं, न गावः तेभ्यः अहं इच्छामि, केवलं तव यज्ञः स्थगितः स्यात्, मम मातृवंशस्य कल्याणं भवतु।" आस्तीकवचनेन, राजा परीक्षितः पुनः पुनः तम् उत्तमवक्तारं आस्तीकं प्रति अवदत्—"अन्यं वरं वृणुष्व, द्विजश्रेष्ठ"; किन्तु आस्तीकः, भृगुनन्दनः, अन्यं किमपि वरं न याचितवान्। ततः, सर्वे यत्र वेदविदः विद्वांसः एकस्वरेण राजानं ऊचुः—"ब्राह्मणः स्वं वरं प्राप्नुयात्।" ततः, सर्पसत्रे ये सर्पाः अग्नौ पतिताः, तेषां नामानि श्रोतुम् इच्छामि, इति जनमेजयः सुतपुत्रं पप्रच्छ। स उत्तरम् अवदत्—"सहस्रशः, दशसहस्रशः, कोटिशः सर्पाः अत्र विनष्टाः; तेषां सर्वेषां गणना न शक्या, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, तेषां महत्या संख्यया।" "अधुना तेषां मुख्यसर्पाणां नामानि श्रृणु, ये अग्नौ हविष्यमाणाः स्मृताः। यथाक्रमं ते वसुकिवंशसम्भूताः महाविषधराः कृष्णाः, रक्ताः, श्वेताः, उग्राः, महाकायाः, विषपूर्णाः। मातृवाक्यपीडिताः, दण्डपीडिताश्च, दीनाः, आहूताः—शालः, पालः, हलिमकः, पिच्छलः, मनसः, अन्ये च बहवः। पिच्छलः, कौणपः, चक्रः, कालवेगः, प्रकलनः, हिरण्यबाहुः, शरणः, कक्षकः, कालदन्तकः च। एते वसुकिवंश्या अग्नौ प्रविष्टाः; अन्ये च बहवः तस्मिन्वंशे जाताः, सर्वे उग्ररूपिणः, महाबलिनः, ज्वलितेऽग्नौ हुताः।" "अधुना तक्षकस्य वंशजाः नामानि शृणु—पुच्छन्दकः, मण्डलकः, पिण्डशेकटः, रभेनकः। उच्चिखः, शरभः, भङ्गः, बिल्वतेजाः, विरोहणः, शिलिः, शलाकरः, मुकः, सुकुमारः, प्रवेपनः। मुद्गरः, शिशुरोमाः, सुरोमाः, महाहनुः—एते तक्षकस्य वंश्या अग्नौ प्रविष्टाः।" "परावतः, परियात्रः, पाण्डरः, हरिणः, कृष्णः, विहङ्गः, शरभः, मोदः, प्रमोदः, संहतापनः—एते ऐरावतवंश्याः अग्नौ पतिताः। अधुना कौरेव्यवंश्यानां नामानि शृणु—एरकः, कुण्डलः, वेणिः, वेणिस्कन्धः, कुमारकः, बाहुकः, श्रृङ्गबेरः, धूर्तकः, प्रतारतकः। एते कौरेव्यवंश्याः अग्नौ पतिताः।" "धृतराष्ट्रवंश्यान् अपि शृणु—शङ्कुकर्णः, पीठरकः, कुठारमुखसेचकः, पूर्णाङ्गदः, पूर्णमुखः, प्रहासः, शकुनिः, दरिः, अमहत्तः, कमठकः, सुशीणः, मनसः, अव्ययः। अष्टावक्रः, कोमलकः, श्वसन्, मौनवेपकः, भैरवः, मुण्डवेदङ्गः, पिशङ्गः, उदपारकः, ऋषभः, वेगवान्, पिण्डरकः, महाहनुः। रक्ताङ्गः, सर्वसारङ्गः, समृद्धपतवसः, वराहकः, वीराणकः, सुचित्रः, चित्रवेगिकः। पराशरः, तरुणकः, मणिः, स्कन्धः, अरुणिः—एवं प्रसिद्धाः सर्पाः कीर्तिवर्धनाः कीर्तिताः।" "महत्याः संख्यायाः कारणात् सर्वे न नाम्ना कीर्तिताः; एते मुख्याः, तेषां अपत्यपौत्रैः सह। अग्नौ पतितानां गणना न शक्या—केचित् द्विमुखाः, केचित् पञ्चमुखाः, सप्त, दश, शतशः, अपरिमितमुखाश्च। ते भीमाः, कालाग्निसमा, विषसमा, लक्षशः हुताः, महाकायाः, वेगेन शीघ्राः, पर्वतसमानाः। तेषां शरीराणि योजनमितानि, द्वियोजनविस्तीर्णानि, कामरूपिणः, इच्छाबलिनः, अग्निविषसंयुक्ताः। सर्वे तत्र महायज्ञे दग्धाः, ब्रह्मदण्डेन निपातिताः।" "आस्तीकस्यापि अन्यद् अद्भुतं चरितं श्रुतम्—यदा राजा परीक्षित् यथेष्टं वरदानं कृत्वा स्थितः। तदा इन्द्रहस्तात् मुक्तः सर्पः आकाशे स्थितः; ततः जनमेजयस्य मनसि चिन्ता समुत्पन्ना।" एवं सर्पसत्रस्य महाकथायाम्, आस्तीकस्य करुणया, ब्राह्मणवरदानं च, सर्पाणां विनाशः, तेषां नामानि, यज्ञस्य च समाप्तिः, सर्वं विस्तरेण प्रवृत्तम्।