धृतराष्ट्र उवाच - यदा अहं वासुदेवस्य परामर्शं श्रुतवानस्मि, भीष्मस्य शान्तनु पुत्रस्य च, तथा भारद्वाजस्य तेषां प्रति आशीर्वादं ददतः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा कर्णः भीष्मं प्रति उक्तवान्, "यदा त्वं युद्धे प्रवृत्तः, तदा अहं युद्धं न करिष्यामि," इति, तदा सः सेनात् प्रत्यागच्छत्, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा वासुदेवः च अर्जुनः सह, अद्वितीयं धनुषं गाण्डीवम्, च त्रीणि महाबीर्याणि योद्धाराणि संयोगिता, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा अर्जुनः थकितः चक्रवातः उपविश्य च, कृष्णः तस्य शरीरात् लोकान् प्रकटयति, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा भीष्मः शत्रुं नाशयन्, अनन्तं रथानां प्रहारं करोति, किन्तु तेषां मध्ये कश्चन न हतः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा भीष्मः, यः नदीतः प्रकटितः, धर्मेन युद्धे मरणं व्यवस्थितवान्, पाण्डवाः च तस्मिन् आनन्दिताः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा भीष्मः, अत्यन्त पराक्रमी च युद्धे अजयः, अर्जुनेन शिखण्डिना सह हतो, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा भीष्मः, वृद्धः नायकः, बाणानां शय्यायां उपविष्टः, तेजस्विनः बाणैः हतः, सोमकाः च अल्पजीवीः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा शान्तनुपुत्रः शय्यायां उपविष्टः, अर्जुनः जलं गृहीतुम् प्रोत्साहितः, भीष्मः पृथिवीं पिठयित्वा तृप्तः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा शुक्रः च सूर्यः कुम्त्याः पुत्राणां कृते अनुकूलिताः, च चिह्नानि निरन्तरं अस्मान् भेदयन्ति, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा द्रोणः विभिन्नं अस्त्राणि च कौशलानि प्रदर्शयन्, प्रमुखपाण्डवाः न हताः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा अहं श्रुतवान् यः महान् योद्धाः, अर्जुनं नाशयितुम् स्थिताः संशप्तकाः, तेन हताः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा अदृश्यं व्यूहं, भारद्वाजेन सज्जितं, एकेन वीर्येण, सुभद्रापुत्रः भेदितः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा अबिमन्युः चतुर्दिशं घेरितः, सर्वे महायोद्धाः तं हत्वा आनन्दिताः, किन्तु पार्थं न पराजितवन्तः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा अबिमन्युः हतः, धृतराष्ट्रस्य पुत्राः आनन्देन चक्रुः, अर्जुनः सिंधुप्रभुः प्रति क्रोधेन वाक्यम् उक्तवान्, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा अर्जुनः सिंधुप्रभुः हनिष्यामि इति प्रतिज्ञां कृतवान्, शत्रुं मध्ये तं प्रतिज्ञां पूर्णं कृतवान्, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा दानञ्जयः, तस्य अश्वाः थकिताः, तान् निर्गच्छयित्वा, जलं ददाति, विश्रामं ददाति, पुनः युज्यते च वासुदेवेन सह, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा पाण्डवः रथे स्थितः, तस्य अश्वाः च चक्राणि च भिन्नानि, सर्वान् योद्धारान् स्वयमेव संकुचयति, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा युयुधानः, महाशृङ्गः, द्रोणस्य भयंकरं व्यूहं भेदयति, च तौ कृष्णौ यत्र गत्वा, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा कर्णः भीमं कठोरवाक्यैः अपद्रवितः, च धनुषस्य तलेन तं मरणात् विमोचयति, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा द्रोणः, कृतवर्मा, कृपः, कर्णः, द्रोणपुत्रः च, वीरः मद्रराजः, सिंधुप्रभुः हत्यां सहनं न कृतवान्, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा दिव्यं शरं, देवराजेन प्रदत्तं, माधवेन घटोत्कचं प्रति नष्टं, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा कर्णः च घटोत्कचेन युद्धे, सुतस्य पुत्रः तं शरं प्रक्षिपति, यः सव्यसाचिं हन्तुं शक्यः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा द्रोणः, आचार्यः, एकाकी, धर्मं द्रष्टुं द्रिष्टद्युम्नेन, रथे उपविष्टः, हतः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा द्रोणपुत्रः, नकुलं, मद्रीपुत्रं, एकाकिनं रथयुद्धे संलग्नः, च युग्मं कुशलतया यथावत् गच्छतः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा द्रोणः हतः, तस्य पुत्रः, दिव्यं नारायणास्त्रं धारयन्, पाण्डवाः नाशयितुं न शक्नुवन्तः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा भीमसेनः, दुष्शासनस्य रक्तं युद्धे पातितः, च कश्चन तं न प्रतिषेधितः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा कर्णः, अत्यन्त पराक्रमी च युद्धे अजयः, पार्थेन हतः, भ्रातृयुद्धे तस्मिन् रहस्यमयः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा द्रोणपुत्रः, दुष्शासनः, वीरः कृतवर्मा च युधिष्ठिरेन, धर्मराजेन हताः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा मद्रराजः, कृष्णस्य प्रतिविरोधः, धर्मराजेन युद्धे हतः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा शकुनिः, कपटस्य स्वामी, विवादस्य मूलं, सहदेवेन युद्धे हतः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा दुर्योधनः, थकितः च एकाकी, तालं गत्वा, जलं स्थगयति, च रथं अस्त्रं च विना, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा मम पुत्रः, सहनं न कृतवान्, पाण्डवाः सह वासुदेवेन तालं गृहीत्वा युज्यन्ते, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा गदा द्वन्द्वे, यदा सः अद्भुतचक्रं गच्छति, मम पुत्रः कृष्णस्य युक्त्या हतः, यद्यपि तं मिथ्याप्रहारः, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा पञ्चालाः च द्रौपदीपुत्राः, निद्रायाम् हताः द्रोणपुत्रेन च अन्यैः, भीमसेनः च एकं महद् महाकर्म करोति, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा अश्वत्थामा, भीमसेनस्य द्वारा, क्रोधेन परमास्त्रं प्रक्षिप्तवान्, गर्भं नाशयति, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा अर्जुनः, शान्तिपदं भाषितः, ब्रह्मशिरः अस्त्रं अन्येन नष्टं करोति, अश्वत्थामा च स्वर्णमाणिकां त्यक्तवान्, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। यदा द्रोणपुत्रः, महाशक्तिभिः, उत्तरेण गर्भं नाशयितुम् प्रयासं करोति, च हरिः (कृष्णः) जीवनं पुनः दातुम् प्रतिज्ञां करोति, तदा, संजय, अहं विजयस्य अपेक्षां न कुरुं। व्यासः च कृष्णः द्रोणपुत्रं परस्परं शापयन्ति; एषः सुतः, जञानविहीनः, पुत्रपौत्रविहीनः, दुःखितः। गाण्ड्हारीं दीनां पश्यन्तु, पुत्रपौत्रविहीनां, यथा च बहवः पुत्रवधवः, पितृविहीनाः; पाण्डवाः कठिनं कार्यं सम्पादितवन्तः, अद्वितीयं राज्यं पुनः प्राप्यन्ते।