यथा यज्ञः मम समाप्तः, तथा तक्षकः शीघ्रं आगच्छति, अतः सर्वे यूयं यथाशक्ति प्रयत्नं कुरुत—सः हि मे शत्रुः। शास्त्रेषु यथा उक्तं, तथा अग्निः अपि विज्ञापयति—राजन्, तक्षकः भीतः इन्द्रस्य निवासे स्थितः। यथा रक्तनेत्रः सारथिः, महात्मा, पुराणकथायाः ज्ञाता, पूर्वं अवगतम्, तथा सः पृष्टः राजा प्रति ब्राह्मणैः उक्तं वचनं अब्रवीत्—पुराणपरंपरया इदं वच्मि, इन्द्रः तक्षकाय वरं दत्तवान्—"मम समीपे सुरक्षितः भव, अग्निः त्वां न दहिष्यति।" सर्पैः निर्भयः कृतः सः स्वामी तत्रतः निर्गतः। "इदं भविष्यति" इति चिन्तयन् सः विचारयामास। सर्पः वस्त्रेषु स्थितः, भयेन व्याकुलः, सुखं न प्राप्नोत्; तदा मन्त्रविद् राजा क्रुद्धः तक्षकस्य विनाशं इच्छन् पुनः अब्रवीत्—"यदि तक्षकः इन्द्रस्य निवासे स्थितः, ब्राह्मणाः, तदा सः इन्द्रसहितः अग्निना पतितः।" किन्तु जनमेजयः तक्षकं विशेषतः न आह्वयत्; तत्र होतृः तक्षकस्य आह्वानार्थं हविः अर्पितवान्। यथा हविः अर्पितं, तक्षकः पुरन्दरः सह आकाशे प्रकटितः, महान् व्याकुलः। पुरन्दरः यज्ञं दृष्ट्वा तक्षकं सहितः तत्र प्रविष्टः, ततः तक्षकं भीतं परित्यज्य स्वं निवासं प्रत्यगच्छत्। इन्द्रे गतवति, तक्षकः भयात् मोहात् च विवशः मन्त्रबलात् अग्नेः समीपं आकृष्टः; तं दृष्ट्वा ऋत्विजः वदन्ति—"एष तक्षकः शीघ्रं तव वशे आगच्छति, राजन्; तस्य भीषणं गर्जनं श्रूयते।" सर्पराजः वज्रधरः परित्यक्तः, दिवः पतितः, मन्त्रात् भयभीतः, आकाशे विकसन्, इन्द्रियाणि नष्टानि, दुःखेन श्वसन् समीपं आगच्छति। तव यज्ञः सम्यक् प्रवर्तते, राजन्; अतः त्वं अस्य ब्राह्मणश्रेष्ठाय वरं दातुम् अर्हसि। "युवान्, अनन्तरूप, तव यथायोग्यं वरं दास्यामि; यद् इच्छसि, हृदि यत् अस्ति, यदि शक्यं, तत् दास्यामि।" यदा तक्षकः अग्नौ पतितुं उद्यतः, तदा आस्तिकः तत्र प्रविष्टः इदं वचनं अब्रवीत्—"यदि त्वं मे वरं दासि, जनमेजय, तदा यज्ञः समाप्तः भवतु, न अन्यः सर्पः पततु।" तेन उक्तः, पुत्रः परीक्षितस्य, हृदयेन अप्रसन्नः, आस्तिकं प्रति वदति—"स्वर्णं, रजतं, गावः, यद् इच्छसि, ब्राह्मण, दास्यामि, किन्तु मम यज्ञः न स्थगितः भवतु।" "स्वर्णं, रजतं, गावः—एतान् न याचामि, राजन्; यज्ञः समाप्तः भवतु—मम मातृवंशाय शुभं भवतु।" आस्तिकेन एवं उक्तः, राजा परीक्षितः पुनः पुनः आस्तिकं श्रेष्ठवाचं प्रति अब्रवीत्—"अन्यं वरं वृणु, द्विजश्रेष्ठ," किन्तु आस्तिकः, भृगुपुत्रः, अन्यं वरं न याचितवान्। ततः, प्रिय, सर्वे विद्वांसः वेदज्ञाः तत्र एकत्रिताः राजानं प्रति उक्तवन्तः—"ब्राह्मणः स्वं वरं प्राप्नुयात्।" यज्ञे पतितानां सर्पाणां नामानि श्रोतुम् इच्छामि, सूतपुत्र। सहस्राणि, दशसहस्राणि, कोटयः अपि तत्र विनष्टाः; तेषां गणना न शक्या, ब्राह्मणश्रेष्ठ, तेषां महान् संख्या। अधुना, प्रमुखानां सर्पाणां नामानि शृणु, यथा स्मृतानि, यज्ञे अग्नौ अर्पितानि। महत् वैश्यकुलं सर्पाणां—कृष्णाः, रक्ताः, श्वेताः, भीष्माः, विशालाः, विषपूर्णाः—तेषां नामानि श्रूयन्तु। मातृवाक्येन दण्डेन च पीडिताः, दीनाः, आहूताः—शाला, पाला, हलिमकः, पिच्छलः, मानसः, अन्ये च असंख्येयाः। पिच्छलः, कौणपः, चक्रः, कालवेगः, प्रकलनः, हिरण्यबाहुः, शरणः, कक्षकः, कालदन्तकः—एते वैश्यकुलस्य सर्पाः अग्नौ प्रविष्टाः। अन्ये अपि तत्र जाताः, भीष्मरूपाः, महाबलाः, अग्नौ अर्पिताः। तक्षककुलस्य नामानि वदामि—पुच्छन्दकः, मण्डलकः, पिण्डसेक्तः, रभेनकः। उच्चिखः, शरभः, भङ्गः, बिल्वतेजः, विरोहणः, शिलिः, शलकः, मुकः, सुकुमारः, प्रवेपणः। मुद्गरः, शिशुरोमः, सुरोमः, महाहनुः—एते तक्षककुलस्य सर्पाः अग्नौ प्रविष्टाः। परवतः, परियात्रः, पाण्डरः, हरिणः, कृष्णः, विहङ्गः, शरभः, मोदः, प्रमोदः, संहतपानः—एते ऐरावतकुलस्य अग्नौ प्रविष्टाः। अधुना, कौरेव्यकुलस्य सर्पाणां नामानि शृणु—एरकः, कुण्डलः, वेणी, वेणिस्कन्धः, कुमारकः, बाहुकः, शृङ्गबेरः, धूर्तकः, प्रातराटकः—एते कौरेव्यकुलस्य अग्नौ प्रविष्टाः। धृतराष्ट्रकुलस्य सर्पाणां नामानि श्रूयन्तु—शङ्कुकर्णः, पिथरकः, कुठारमुखसेचकः। पूर्णाङ्गदः, पूर्णमुखः, प्रहासः, शकुनिः, दारिः, अमहत्तः, कामठकः, सुषेणः, मानसः, अव्ययः—एते सर्पाः अग्नौ प्रविष्टाः। एवं तक्षकस्य विनाशे, आस्तिकस्य कृपया, सर्पयज्ञः समाप्तः अभवत्; यज्ञे पतितानां सर्पाणां नामानि, वंशानुसारं, यथा स्मृतानि, श्रावयामि।