तत: सर्पराज: शीघ्रगामिनं द्विजश्रेष्ठं कश्यपं प्राञ्जलिरुवाच—"क्व त्वं शीघ्रं गच्छसि? किं वा कर्तुमिच्छसि?" इति। तं कश्यप: प्रत्युवाच—"यत्र कुरुपुङ्गव: राजा परीक्षित् तक्षकसर्पेण अद्य दाह्यते, तत्राहं द्विजश्रेष्ठ गच्छामि।" पुन: स: अवदत्—"तं राजानं शीघ्रं तापात् विमोचयितुमहं गच्छामि; मम सन्निधौ सर्पस्तं न हिंस्यात्।" तदा तक्षक: तमब्रवीत्—"मया दष्टे राज्ञि पुन: त्वं किमर्थं जीवयितुमिच्छसि? अहं तक्षक: ब्राह्मण, पश्य मे दिव्यं तेज:।" इत्युक्त्वा तक्षकस्तत्रैव कश्चन वृक्षं दष्टवान्। सर्पदष्टमात्रेण स वृक्ष: भस्मसात् अभवत्। तत: कश्यप: तं वृक्षं पुनर्जीवयामास। तदा तक्षक: कश्यपं लोभयित्वा उवाच—"ब्रूहि, किं ते काम्यं?" इति। तस्यां वाचा कश्यप: पुनरुवाच—"अर्थकामेन गच्छामि।" तस्य तक्षक: सौम्यया वाचा महात्मानं प्राह—"यत्किंचिदर्थं त्वं राज्ञ: इच्छसि, तत: अधिकं मया दत्तं गृहाण, निष्पाप, प्रतिनिवर्तस्व।" सर्पेणैवं उक्त: कश्यप: पुरुषर्षभ:, तक्षकात् कामितं धनं प्राप्त्वा प्रतिनिवृत्त:। ब्राह्मणे निर्गते तक्षक: मायया धर्मात्मानं तव पितरं राजानं समीपमगच्छत्। स तक्षक: राजभवने रक्षितेऽपि तं धर्मराजं विषाग्निना दग्धवान्; तत: त्वं नरशार्दूल, विजयायाभिषिक्त:। एतत्सर्वं, राजन्, यथादृष्टं यथाश्रुतं भीषणरूपेण त्वया सम्यगाख्यातम्। एवं राजविनाशं श्रुत्वा, पुरुषसत्तम, मुन्युतङ्कस्य कृते यथोचितं कर्तव्यं त्वया। तस्मिन्नेव काले जनमेजय: रिपुघ्न: सर्वान् मन्त्रिण: इदं वचनमुवाच। "क: तदद्भुतं वृक्षस्य भस्मराशीत्वं लोकेऽद्भुतं जातं आख्या:?" इति। "य: स वृक्ष: कश्यपेन पुनर्जीवित: तक्षकदष्ट: स निश्चितं मन्त्रबलात् विषं नाशितं, कश्यपात् किमपि न नश्यति।" तत: पापकृत् तक्षक: मनसि चिन्तयामास—"यदि मया दष्टं ब्राह्मणेन राजा पुनर्जीवित: स्यात्, तर्हि तक्षकस्य विषसंयोगो लोके हास्यकारणं भविष्यति।" इति चिन्तयित्वा, ब्राह्मणेन तुष्ट:। "कथञ्चिदेनं बाधिष्ये; किं तु वनान्तरे यत् जातं तद्विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि।" "क: तत्र तस्मिन्काले साक्षी, य: सर्पराजस्य कश्यपस्य च संवादं श्रुतवान् वा दृष्टवान्? तद्विज्ञाय, सर्पवधाय उपायं चिन्तयिष्यामि।" "शृणु, राजन्, यथायं वृत्तान्त: पुरा अस्माभिराख्यात:—कथं ब्राह्मणश्रेष्ठस्य सर्पराजस्य च मार्गे संगम: जात:।" कश्चन पुरुष: तदा शुष्कशाखायुक्तं वृक्षं आरुह्य दारूनि संग्रहात् समारभत। सर्पद्विजौ तत्र पुरुषं नापश्यतां, स च वृक्ष: तेन सह भस्मसात् अभवत्, राजन्। द्विजातिबलात् स वृक्ष: पुनः जीवित:। एवं तत्रागतेन पुरुषेण अस्माकं निवेदितम्। एवं यत् तक्षककश्यपयो: समागमे यद्वृत्तं तत्ते यथादृष्टं यथाश्रुतं सम्यक् आख्यातम्; तत् श्रुत्वा, नरशार्दूल, यथोचितं कार्यं कुरु। मन्त्रिणां वच: श्रुत्वा जनमेजय: शोकातुर: हस्तेन मुखं पिधाय व्यथित:। स कमललोचन: राजा दीर्घं दीर्घं श्वसन्, अश्रूणि च नेत्राभ्यां स्रवत्। भूमिपति: दुःखसंतप्त: क्लेशेन अश्रूणि मुमोच, आचम्य च नियमानुसारं वाक्यमुवाच। क्षणं विचिन्त्य, निश्चयमागत: स राजा क्रोधसंयुक्त: सर्वान् मन्त्रिण: इदं वचनमब्रवीत्—"मम पितुः निधनं श्रुत्वा मम निश्चय: दृढ: जात:। शृणुत, किं करोमि। तक्षक: पापात्मा, स एव मम पितरं दग्धवान्, शृङ्गिनं केवलं निमित्तं कृत्वा। तेनैव कश्यप: प्रत्याहूत:; स ब्राह्मणो यदि प्राप्त: स्यात्, नूनं मम पिता जीवेत्।" "किं तक्षकस्य हानिः स्यात् यदि कश्यपप्रसादात् मन्त्रिणां चोपदेशेन राजा जीवेत्? मोहात् तेन उत्तम: कश्यप: प्रत्यावर्तित:। एष तक्षकस्य महदधर्म:—धनं दत्त्वा ब्राह्मणं न पुनर्जीवयितुमिच्छत्।" "उत्तङ्कस्य प्रीत्यर्थं, स्वस्य महोपकाराय, सर्वेषां च, अहं पितुः श्राद्धं करिष्यामि।" एवं उक्त्वा स तेजस्वी राजा मन्त्रिभिरनुगृहीतः सर्पसत्रव्रतमादत्त। तत: ब्राह्मण, भारतश्रेष्ठ, परीक्षित्सुत: स्वपुरोहितं ऋत्विजश्च समाहूतवान्। स वाक्यकुशल: स्वार्थसिद्धये वचोऽब्रवीत्—"स तक्षक: पापात्मा, य: मम पितरं हत्वा..." इति।