ततः कोपसंयुक्तः स तेजस्वी महर्षिसुतः, बाल एव वृद्धतेजसा दीप्तिमान्, तव पितरं शशाप। क्षिप्रं जलमस्पृशत्, तेजसा स्फुल्लिङ्ग इव, स कोपवशाद् तव पितरं प्रति वाक्यमिदं प्रोवाच। यो मम पितरं निर्दोषं वृद्धं च मृतसर्पेण समालिप्य तिष्ठति, तं तक्षकः सर्पराजः कोपितः स्वतेजसा दग्ध्वा भस्मीकुर्यात्। विषधरः स तक्षकः, बलवत्तरः, मम वाक्यप्रेरितः सप्तमे दिने तपसो बलं दर्शयिष्यति—पश्य। एवं उक्त्वा स महर्षिसुतः स्वपितरं प्रति जगाम, तं दृष्ट्वा स्वकृतं शापं न्यवेदयत्। तदा स महर्षिवर्यः तव पितुः शिष्यं गौरमुखं नाम धर्मात्मानं सद्गुणसम्पन्नं प्रेषयामास। स च शान्तात्मा गौरमुखः राज्ञः समीपं गत्वा विस्तारतः सर्वं न्यवेदयत्—"मम पुत्रेण त्वं शप्तः, राजन्, सतर्कः भव।" "तक्षकः, महाबाहो, त्वां तेजसा दग्ध्वा भस्मीकुर्यात्," इति तस्य भीषणं वचनं श्रुत्वा तव पिता जनमेजयः तक्षकभीतस्तथा सतर्कः अभवत्। सप्तमे दिने सम्प्राप्ते— तदा कश्चन ब्रह्मर्षिः काश्यपः नाम राज्ञः समीपं गन्तुम् इच्छन् अभवत्। तस्मिन्नेव काले तक्षकः सर्पाधिपः काश्यपं ददर्श। स तक्षकः शीघ्रगामी द्विजं काश्यपं प्रति जगाद—"क्व गच्छसि शीघ्रं, किमर्थं वा?" इति। काश्यपः प्रत्युवाच—"यत्र कुरूणां श्रेष्ठः राजा परीक्षित् तक्षकसर्पेण अद्य दग्धव्यः, तत्र अहं गच्छामि, द्विजोत्तम।" "तस्य तापं क्षिप्रं शमयितुम् अहं गच्छामि; यदि अहम् उपस्थितः स्यां, तदा सर्पः तं न हिंस्यात्।" तक्षकः पुनरुवाच—"किमर्थं त्वं मम दष्टस्य राज्ञः पुनरुद्धारणं इच्छसि? अहं तक्षकः, ब्राह्मण—मम अद्भुतं तेजः पश्य।" एवमुक्त्वा तक्षकः तत्र वृक्षं दष्टवान्। यदा स वृक्षः सर्पेण दष्टः, तदा स भस्मसात् अभवत्; ततः काश्यपः तं वृक्षं पुनरुद्धृत्य जीवयामास। तदा तक्षकः काश्यपं लोभयित्वा प्राह—"किं ते वाञ्छितम्?" इति। काश्यपः प्रत्युवाच—"धनकामोऽहं तत्र गच्छामि," इति। तक्षकः सान्त्वपूर्वकं तमुवाच—"यद् यद् धनं त्वं राज्ञः इच्छसि, ततः अधिकं मत्तः गृहाण, निष्पाप, प्रतियाहि।" तक्षकस्य वचनेन प्रेरितः काश्यपः, पुरुषश्रेष्ठः, स्वाभिलषितं धनं तक्षकात् प्राप्य, प्रतिनिवृत्तः। ब्राह्मणस्य गच्छतः अनन्तरं तक्षकः मायया तव धर्मात्मानं पितरं, राजर्षिं, उपागच्छत्। स राजा स्वगृहे रक्ष्यमाणोऽपि तक्षकस्य विषाग्निना दग्धः; ततः त्वं, नरश्रेष्ठ, विजयोपसंपन्नः अभवः। एवं सम्यग् दृष्ट्वा श्रुत्वा च, राजन्, सर्वमिदं भीषणं वृत्तान्तं वयं ते निवेदितवन्तः। एतेन राज्ञः पराजयेन श्रुत्वा, नरश्रेष्ठ, उतङ्काय मुनेः कर्तव्यम् अनुष्ठेयं विधेहि। तस्मिन्नेव काले जनमेजयः सर्वान् मन्त्रिणः प्रति वाक्यमिदं प्राह। "कः तदा तस्य वृक्षस्य अद्भुतं वृत्तान्तं न्यवेदयत्, यः भस्मराशिः अभवत्, विश्वं विस्मययन्?" "स वृक्षः यं काश्यपः तक्षकदष्टानन्तरं पुनरुद्धृत्य जीवयामास—नूनं मन्त्रबलात् विषं नश्यति, काश्यपात् किमपि न नश्यति।" दुष्टबुद्धिः तक्षकः मनसा चिन्तयामास—"यदि मया दष्टस्य ब्राह्मणेन राजा पुनरुद्धृतः स्यात्, तदा तक्षकस्य विषबलं लोकस्य उपहास्यं स्यात्।" इत्येवं ध्यात्वा, स तेन ब्राह्मणेन तुष्टः अभवत्। "कथं चनैनं बाधिष्यामि; तथापि, वनान्तरे किम् अभवत्, विस्तारतः श्रोतुम् इच्छामि।" "कः तत्र तदा तक्षकस्य च काश्यपस्य च संवादं पन्थाने श्रुतवान् वा दृष्टवान् वा? तच्छ्रुत्वा सर्पाणां नाशाय उपायं चिन्तयिष्यामि।" श्रुणु, राजन्, यथा पूर्वं अस्माभिः श्रुतं, यथा काश्यपस्य च सर्पपतिं च मार्गे मिलितं। कश्चन पुरुषः तदा तस्मिन्वृक्षे शुष्कशाखायुक्ते समारुह्य दारुद्वेषणाय विचचार। न तक्षकः न च द्विजः तम् वृक्षारूढं पुरुषं अपश्यताम्; तेन सह स वृक्षः अपि भस्मीकृतः, राजन्। द्विजस्य तेजसा, राजन्, स वृक्षः पुनरुद्धृतः; एवं, विप्रश्रेष्ठ, तत्र आगतः कश्चन पुरुषः अस्मभ्यं निवेदयामास। यद् यद् तक्षकस्य च ब्राह्मणस्य च अभवत्, यथादृष्टं यथाश्रुतं सर्वं तवोक्तम्; तत् श्रुत्वा, नरव्याघ्र, यथोचितं कर्तव्यम् अनुशाधि। मन्त्रिणां वचनं श्रुत्वा जनमेजयः राजा शोकातुरः अभवत्, हस्तं मुखे स्थापयामास। स पद्मनयनः राजा दीर्घदीर्घं उष्णनिःश्वासं मुंचन्, अश्रूणि अपि प्रावर्तयत्। पृथिव्याः अधिपः दुःखशोकाभिभूतः, कष्टेन अश्रूणि विसृज्य, नियमानुसारं जलं स्पृष्ट्वा, वाक्यमिदं उवाच।