तदा जरत्कारुः स्वपत्न्यै स कम्पिताधरः सस्नेहमिदं वचनमब्रवीत्— "त्वया मम अवमानः कृतः, हे सर्पस्त्रिये। अहं तव समीपे न स्थास्यामि; यथा आगतः तथा गच्छामि। त्वं, हे सुलोचने, न शक्ताऽसि मम निद्रायामस्तमितं सूर्यं प्रतिषेधितुम्। मम हृदि उचिते काले गन्तुमिच्छा जाताऽस्ति; न च कश्चन तिष्ठति यत्र अवमानं प्राप्नोति। धर्मनिष्ठस्य वा मम वा, अथवा मम तुल्यस्य का कथा?" एवं पत्या उक्ता सा जरत्कारुः सान्तर्वेदना सन्निपत्य वासुकेः सभायां स्वभ्रातुः समीपे अब्रवीत्— "हे ब्राह्मण, अवमानाय न त्वां जागरयामासम्। धर्महान्याः तव रक्षणायैव मम पतिना महातपसा जरत्कारुणा निर्दिष्टा वाक्यं त्वयि उक्तवती।" ऋषिः स तु कोपवशाद् तां सर्पस्त्रियमुत्सृजितुमिच्छन् अब्रवीत्— "मम वाक्यं कदापि मिथ्या न भवति; त्वां सर्पस्त्रिये, त्यक्ष्यामि। पूर्वं यद्वयं परस्परं संकल्पं कृतवन्तौ, तत् स्मर; अहं तव सह सुखेन वासं कृतवान्, इदानीं शुभे, भ्रातरं तव विज्ञापय। मम गमनानन्तरं, भीरु, तं ज्ञापय; अहं गच्छामि, त्वं मां गच्छन्तीं मा शोच।" एवं सापराधा नारी जरत्कारुं महर्षिं शोकसन्तप्तचित्ता प्रत्युवाच। सा अश्रुपूर्णलोचना, कण्ठगद्गदया वाचा, शुष्कवदना, अञ्जलिं कृत्वा, धैर्येण स्वं कम्पमानं वामोरुं निगृह्य, इदं सस्नेहमब्रवीत्— "धर्मज्ञ, निर्दोषां मां मा त्याक्षीः। अहं धर्मे स्थित्वा सदा तव प्रियहिते प्रवृत्ता; येन हेतुनाऽहं तुभ्यं दत्ता, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ— यदि तदपि न लब्धं, तर्हि वासुकिः किं मम कथयिष्यति, या मातुः शापदग्धा बान्धवानां मध्ये दुःखिता। त्वत्तः कामितं पुत्रं न प्राप्तवती; सन्तानप्राप्त्या मम बान्धवाः सुखं लप्स्यन्ति। त्वया सह मम एषः संयोगः वृथा न भवतु; बान्धवहितकाम्या त्वां प्रार्थये। महानुभाव, अस्पष्टं गर्भं मयि स्थाप्य, कथं त्वं मां परित्यज्य सर्पान् प्रति गन्तुमिच्छसि?" एवं साप्रार्थिता महातपाः स ऋषिः स्वपत्नीं प्रत्युवाच— "यदि तव वचनं युक्तं च सम्यक् च, हे जरत्कारु, त्वयि गर्भः अस्ति, तेजस्वी, अग्निसमः, वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः, धर्मनिष्ठः पुत्रः।" एवं उक्त्वा धर्मात्मा महर्षिः जरत्कारुः दृढनिश्चयः पुनः तपस्यैव प्रवव्राज। तस्य गमने त्वरितं जरत्कारुः स्वभ्रातरं वासुकिं गत्वा यथावत् सर्वं वृत्तान्तं निवेदयामास। तं महदपकारं श्रुत्वा वासुकिः सर्पश्रेष्ठः दुःखितां भगिनीं सान्त्वयन् इदं अब्रवीत्— "त्वं जानासि, सौम्ये, कर्तव्यं दानहेतुम् च; यदि सर्पाणां हिताय, तव पुत्रः तस्मै समर्प्यताम्। स महातेजाः नः सर्पयज्ञात् नूनं त्रातास्यति; इति पूर्वं पितामहेन देवैः सहोक्तम्। सुभगे, किं त्वयि गर्भः तस्मात् श्रेष्ठात् मुनितः? न मे रोचते तस्य महात्मनः प्रयासः व्यर्थः स्यात्। न हि मम तव गर्भे प्रश्नः उचितः; परन्तु कार्यस्य गुरुत्वात् पृष्टवानस्मि। पतिस्यानुष्ठानं च तस्य कष्टस्वभावं च जानन्, न कदापि तमनुसरिष्यामि, यतः स मां शप्तुमर्हति। सर्वं पत्युः आचरणं मे कथय, दुःखकण्टकं हृदयस्थं मे अपाकुरु।" एवं वासुकिना पृष्टा सा जरत्कारुः भ्रातरं सान्त्वयन्ती प्रत्युवाच— "महात्मा स महातपाः मया सन्तानार्थं पृष्टः; तेन 'अस्ति' इति उत्तरं दत्तं, ततः स मां परित्यज्य गतः। स स्वजनानामपि कदापि मिथ्यावादी न स्मर्यते; यदेकदा स कथितवान्, तत् कालेन साधयिष्यति। अतः त्वं, सर्प, अस्मिन्कर्मणि मा शुचः; पुत्रः ते भविष्यति, तेजस्वी अग्निसूर्यसमः।" एवं उक्त्वा स महातपाः पतिः मम गतः, भ्रातः; अतः हृदि स्थितं दुःखं तव अपाकुरु। तद्वचनं श्रुत्वा वासुकिः सर्पराजः प्रमुदितः स्वभगिन्याः वचः 'एवं अस्तु' इति प्रत्यपद्यत। स तां सान्त्वनवचोभिः, दानैः, सम्मानैः, स्वभगिनीं सुन्दररूपां पूजयामास। ततः तेजसा महता गर्भः समवर्धत, शुक्लपक्षे शशिनं यथा, तथा सौम्य ब्राह्मणश्रेष्ठ। कालेन तु सर्पराजस्य भगिनी पुत्रं प्रसूताऽभवत्, देवसमं बालं, यो मातृपितृभ्याम् अपि भीतिं अपाकरोत्। स तत्रैव सर्पराजगृहे वर्धमानः, भृगुपुत्रात् च्यवनात् वेदवेदाङ्गानि शुश्राव। स बाल एव व्रतानि आचरन्, बुद्धिमान्, गुणशीलः, धर्मवान्, लोके 'आस्तिक' इति प्रसिद्धिं प्राप्तवान्। यतो हि तस्य पितुः गर्भस्थस्यैव 'अस्ति' इति वचनं उक्तं, तस्मात् स 'आस्तिक' इति लोके प्रसिद्धः अभवत्।