तदा, नागराज तक्षकः कश्यपस्य ज्ञानबलं द्रष्टुम् इच्छन् अब्रवीत्—"पश्य, हे नागराज, अद्य मम ज्ञानस्य शक्तिं अस्य वृक्षे; अहम् एतं वृक्षं जीवनं पुनः दास्यामि—साक्षी भव, हे नाग।" ततः स द्विजश्रेष्ठः महात्मा कश्यपः, विद्वान्, तस्य ज्ञानबलात् भस्मीकृतं वृक्षं पुनः जीवितवान्। तत्र सः प्रथमं अंकुरं उत्पादितवान्, ततः द्विदलं, ततः शाखां, पुनः पल्लवितां शाखां, अन्ते विस्तीर्णाङ्गं वृक्षं पुनः उत्पादितवान्। तं वृक्षं कश्यपेन पुनः जीवनं प्राप्तम् दृष्ट्वा तक्षकः विस्मितः अभाषत—"हे ब्राह्मण, तव एषा अद्भुतता सत्यं अस्ति।" ततः तक्षकः पुनः अब्रवीत्—"हे द्विजश्रेष्ठ, यदि त्वम् मम विषं वा मम सदृशस्य विषं निवारयितुं शक्नोषि, तर्हि किमर्थं तपस्विन् त्वम् तत्र गच्छसि? यत् फलं त्वम् तस्मात् नृपश्रेष्ठात् प्राप्तुं इच्छसि, तत् अहम् स्वयं दास्यामि, कठिनं चेत्तत्।" "राजा ब्राह्मणशापेन पीडितः, जीवनं चास्य अवशेषितं; तव यत्नसिद्धिः सन्दिग्धा भविष्यति। ततः तव त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धा दीप्तिमती कीर्ति अस्तं गतस्य सूर्यस्य किरणवत् नश्येत्।" कश्यपः प्रत्युत्तरम् अब्रवीत्—"धनार्थं अहम् तत्र गच्छामि; तत् मे दत्तं कुरु, हे नाग। तदा अहम् प्रतिगृह्य स्वधनं निवर्तिष्ये।" तक्षकः पुनः अब्रवीत्—"यत् धनं त्वम् तस्मात् नृपात् इच्छसि, ततः अधिकं अहम् दास्यामि; त्वम् निवर्तस्व, हे द्विजश्रेष्ठ।" तक्षकस्य वचः श्रुत्वा, कश्यपः महातेजाः द्विजश्रेष्ठः, राजा विषये चिन्तयन् तिष्ठति। दिव्यज्ञानसम्पन्नः स महर्षिः पाण्डवकिङ्गस्य अल्पं जीवनं शेषं दृष्ट्वा निवर्तितवान्। तक्षकात् इच्छितं धनं प्राप्त्वा, सः महात्मा कश्यपः तस्मिन्नेव क्षणे निवर्तितवान्। तक्षकः शीघ्रम् नागसाह्वय नाम नगरे गतवान्; गच्छन् तक्षकः भूमिपतेः वार्ता श्रुतवान्। सः दिव्यौषधिभिः विषनिवारणमन्त्रैः रक्षितः आसीत्। "मायया एतं मोदितुं शक्यं किम् उपायः?" इति चिन्तयन् तक्षकः तपस्विनं रूपं गृहित्वा नागान् प्रेषितवान्। "यूयं सर्वे कार्यनिष्ठा नृपं प्रति निर्भयम् गच्छत।" तक्षकस्य आज्ञया नागाः तथा कृतवन्तः। ते नागाः राजा प्रति दर्भं, जलं, फलानि च उपनिन्युः; वीरः राजा तानि सर्वाणि स्वीकृतवान्। तेषां कार्यं सम्पन्नं दृष्ट्वा, तेषु तपस्विनां रूपेण आगतेषु नागेषु, राजा तान् विसर्जितवान्। ततः राजा मन्त्रिणः मित्राणि च अब्रवीत्—"यूयं सर्वे मधुराणि फलानि भक्षयन्तु।" तपस्विनः उपनतं फलम् तस्मै दत्तम्; ततः राजा मन्त्रिभिः सह तानि फलानि भक्षितुम् इच्छितवान्। व्रतबद्धः ऋषिवचनानुगतः सः राजा तस्मिन्नेव फले नागसमाविष्टम् अश्नन्। ततः फलं भक्षयन्, लघु कृमिः कृष्णनेत्रः ताम्रवर्णः तत्र प्रकटितः, हे शौनक। तं कृमिं राजा मन्त्रिभ्यः दर्शयन् अब्रवीत्—"सूर्यः अस्तं गच्छति; अद्य विषभयं नास्ति।" किन्तु ऋषिः सत्यवचनः अब्रवीत्—"एषः कृमिः मां दंशति; तक्षकः नाम्ना भवित्वा कार्यं साधयिष्यति।" मन्त्रिणः कालप्रेरिताः तं अनुगता; तदुक्त्वा राजा तं कृमिं ग्रीवायाम् स्थापितवान्। मृत्युं इच्छन् मूर्छितः हसन् शीघ्रं कृमिं स्थापितवान्; हासमानः तक्षकः तं राजा सर्परूपेण आवृत्य वेष्टितवान्। फलात् निर्गम्य, यथा राज्ञे पूर्वं सूचितम्, तक्षकः नागराजः तं राजा वेष्टितवान्, उच्चैः गर्जितवान्, भूमिपतिं दष्टवान्। तक्षकवेष्टितं राजानं दृष्ट्वा सर्वे मन्त्रिणः शोकविह्वलमुखाः महद्विलापम् अकुर्वन्। ततः नागं दृष्ट्वा मन्त्रिणः पलायितवन्तः; तक्षकः आकाशमार्गे विचरन् अद्भुतः नागः दृष्ट्वा शोकसमाकुलाः अभवन्। तक्षकं पद्मसमानदीप्तिं आकाशसीम्नि स्थितं दृष्ट्वा दुःखेन अभिभूताः अभवन्। ततः तक्षकविषेण ज्वलितं तद्द्वारं सर्वतोऽग्निना आवृतं, भयात् सर्वे जनाः दिशः पलायितवन्तः; तत् गृहं वज्रहतं इव पतितम्। तक्षकशक्त्याः पीडिते नृपे, सम्यक् श्राद्धादिकं कृतम्; शुद्धब्राह्मणः, राजपुरोहितः, मन्त्रिणः च तद्विधि सम्पन्नम् अकुर्वन्। नगरवासिनः सर्वे समागत्य, बालं तस्य पुत्रं राज्ञः अभिषेचयन्; जनमेजयः कुरुश्रेष्ठः शत्रुसूदनः राजा इति घोषितः। बालोऽपि स धर्मज्ञः राजा मन्त्रिभिः पुरोहितैः च सह, पूर्वजेन महात्मना यथा राज्यं पालयामास। ततः मन्त्रिणः तम् शत्रुनिग्रहम् राजानं दृष्ट्वा, काश्यं सुवर्णवर्माणम् उपगम्य, तस्य कन्यायाः विवाहार्थम् याचितवन्तः। ततः स राजा, धर्मानुसारं विचिन्त्य, सुन्दरीं कन्यां कुरुश्रेष्ठाय दत्तवान्; तां प्राप्त्वा राजा आनन्दितः, अन्यासु स्त्रीषु चित्तं न स्थापयामास। हृष्टचित्तः वीरः राजा पुष्पितवन्तं सरः वनं च विचरन्, पुरूरवाः यथा उर्वशीं प्राप्त्वा हृष्टवान्, तथा स कुरुश्रेष्ठः आनन्दितः। वपुष्टमा धर्मज्ञा पतिव्रता, शोभायुक्ता, तं राजानं प्राप्त्वा, रम्यकाले रम्याः अन्तःपुरस्त्रीणां मध्ये रामा यथा, तं आनन्दयामास।