शमिकऋषिः पुत्रं समुपविश्य सान्त्वपूर्वकं मधुरया वाचा प्रोवाच—"वत्स! त्वया यदिदं कृतं कर्म स्याद् अविवेकिना, अथवा पापमपि, अथवा तव वाक्यं प्रियं स्यादप्रियम्, तथापि तव वाक्यं मिथ्या न भवेत्। अहं तव पितुः प्रतीत्यैतद् वदामि, न ह्यहं स्वजनानामपि मध्ये मिथ्या ब्रवीमि, कथं तर्हि शापं दद्यां? अहं तव तेजो विद्यामि, सत्यनिष्ठां च ते वाचम्; न कदापि त्वया अनृतं भाषितं, न चैतदपि मिथ्या भविष्यति। पुत्रः यद्यपि वृद्धो भवति, तथापि पित्रा सदा भाषणीयः, येन स गुणैः समन्वितो महतीं कीर्तिं प्राप्नुयात्। किं पुनर्यदा त्वं बाल एव, तपस्यासक्तचित्तः, तेजस्विनां च कोपः परमं वर्धते। यदि त्वं क्रुद्धः स्याः, क्षणमात्रेणैव लोका विनश्येयुः, न च तत्र प्रतिकरोऽस्ति। अतः त्वां पितृत्वं बाल्यं च तव प्रमादं च चिन्तयित्वा, यदुक्तव्यं तद् विचिन्तयामि, धर्मश्रेष्ठ। तस्मात् त्वं शमपरायणः भूत्वा, वन्येनैव जीवन्, कोपं परित्यज्य कर्म कुरु; एवं धर्मं न परित्यजिष्यसि। कोपः तपसा संचितं धर्मं नाशयति; अधार्मिकाणां च न किञ्चित् फलमस्ति। शान्तिः एव तपस्विनां क्षान्तानां च सिद्धिकरः; इह लोके परत्र च क्षमावन्त एव स्वामिनः। अतः सदा क्षमां आचर, दमशीलः भूत्वा; क्षमया ब्रह्मलोकसमीपं प्राप्स्यसि। अहं तु शमाश्रयी, यथाशक्ति अद्य यत्कर्तुं शक्यम्, तत्करिष्यामि; राज्ञे सन्देशं प्रेषयिष्ये, वत्स। त्वं मया शप्तः, मम पुत्रेण, बालभावात्; तव तिरस्कारं दृष्ट्वा, राजन्, न शशाकं सहितुम्।" इत्युक्त्वा तं शिष्यं धर्मात्मा, राजा परिक्षिते दयया कम्पितः, प्रेषयामास। सः शिष्यः गौरमुखः नाम, गुणशीलः, शमसम्पन्नः, गुरुणा उपदिश्य, राज्ञः कुशलं पृच्छित्वा कार्यमुपदेष्टुं प्रेषितः। सः शीघ्रं कुरुवंशवर्धनं राजानं समीपमुपेत्य, द्वारपालैः सूचितः, राजमहालयं प्रविवेश। तत्र राजा तं द्विजं गौरमुखं सत्कारपूर्वकं सपरिश्रमं सम्यक् पूजयामास। स च राज्ञे सर्वमाख्यात्, मन्त्रिभिश्च सहितः, शमिकस्य भीषणा वचांसि यथावत् निवेदयामास—"राजन्, तव राज्ये शमिकः नाम महर्षिः वर्तते। स धर्मज्ञः, आत्मसंयमी, शान्तः, महातपाः; तेन त्वया मौनिनं ध्यानस्थितं सर्पेण वञ्चितः। त्वदीयधनुष्कोटीघातेन सर्पः तस्य स्कन्धे लम्बमानः, स तव कर्म क्षमया क्षमितवान्, किन्तु तस्य पुत्रः न शशाक सहितुम्। अतः, अद्य त्वं तेन अज्ञातपित्रा शप्तः—'सप्तमे अह्नि तक्षकस्त्वां हन्ता।' पुनः पुनः सः उक्तवान्—'तत्र सावधानः भव,' अन्यथा कश्चिदपि तद् निवारयितुं न शक्नोति। सः पुत्रः क्रोधेन पूर्णः, तेन न निग्रहीतुं शक्यते; अतः अहं तव हितकाम्यया तेन प्रेषितः।" इति। तानि भीषणानि वचनानि श्रुत्वा, कुरुनन्दनः राजा पापकर्मणा संतप्तः, तपस्वी च सन्, दुःखितः अभवत्। महर्षेः वनस्थितस्य मौनव्रतश्रवणेन, राज्ञः मनः शोकात् अधिकतरं संतप्तम्। शमिकस्य दयालुत्वं ज्ञात्वा, सः तस्मिन्पापे कृतवति अधिकतरं दुःखितः अभवत्। मरणश्रवणे न तावद् शोचति राजा, यथा तस्मिन्कर्मणि कृतवति, अमरसमः सन् अपि। ततः राजा पुनः गौरमुखं प्रेषयामास—"भगवान् मे प्रसादं ददातु।" गौरमुखः राज्ञः वचनं श्रुत्वा, अनुमत्यैव शीघ्रं स्वगुरोः आश्रमं प्रतिनिवृत्तः। तस्मिन् निर्गते गौरमुखे, राजा दुःखाकुलचित्तः मन्त्रिभिः सह मन्त्रयामास। मन्त्रिभिः सह चिन्तयित्वा, मन्त्रतत्त्ववित् स राजा एकस्तम्भयुक्तं सुसंरक्षितं प्रासादं निर्मातुं आज्ञापयत्। तत्र रक्षणव्यवस्था कृतवान्, वैद्यौषधानि च समुपनयत्, मन्त्रकुशलान् ब्राह्मणान् सर्वत्र स्थापयामास। तत्रैव सः मन्त्रिभिः सहितः धर्मज्ञैः सर्वतः संरक्षितः, राजकार्याणि निरवर्तयत्। न कश्चन तं राजानं समीपं गन्तुं शक्तः, निशि वातोऽपि प्रवेशं न लभते। सप्तमे दिने महर्षिः काश्यपः राजानं चिकित्सितुं प्राप्तः। सः श्रुतवान्—"तक्षकः सर्पश्रेष्ठः राजानं न यमसदनं नयिष्यति।" स चिन्तयामास—"अहं सर्पराजदष्टं राजानं निर्ज्वरं करिष्यामि, तेन मम कार्यं धर्मश्च साधितौ।" तक्षकः सर्पराजः काश्यपं मार्गे एकचित्तेन गच्छन्तं वृद्धरूपं दृष्ट्वा पप्रच्छ—"क्व गच्छसि शीघ्रं, किमर्थं च?" काश्यपः प्रत्युवाच—"तक्षकः सर्पश्रेष्ठः तेजसा राजानं कुरुवंशसम्भूतं परिक्षितं दग्धुमिच्छति।" अहं तु शीघ्रं गच्छामि, सौम्य, सर्पराजदष्टं पाण्डवं तेजसा अग्निसमं निर्ज्वरं कर्तुम्।