एकदा शृङ्गेर् आश्रमे बालकः शृङ्गिः पितरं कृत्स्नं दुःखेन सम्परिपृच्छति स्म—"पितः, अद्य तव पिता मृतः, तस्य स्कन्धे सर्पः स्थापितः, तदपि पारिक्षितेन राज्ञा, यः मृगयायाम् विचरन् आसीत्। हे कृश, मम पितरः तस्मै पापिनः राज्ञे किं दुष्कृत्यं कृतवान्? सत्यमाख्याहि; पश्य तपसः प्रभावम्।" ततः कृशः तस्मै सत्यं व्याचष्ट—"स राजा पारिक्षित् अभिमन्युपुत्रः मृगयां गतः, शीघ्रबाणेन मृगं विद्ध्वा तम् एकाकी अन्वधावत्। स राजा तं मृगं न दृष्टवान्, तस्मिन् महावने विचरन्, तव पितरं दृष्ट्वा तं पप्रच्छ, स तु न प्रत्युवाच। राजा क्षुधया तृषया च पीडितः तव पितरं पुनः पुनः प्रश्नं कृतवान्, स तु मौनव्रतं पालयन् न किंचित् प्रत्युवाच। तदा राजा क्रुद्धः धनुष्कोट्या मृतसर्पं तस्य स्कन्धे न्यस्य तत्रैव गतः। तव पिता शमीकर्षिः तत्रैव व्रते स्थितः, राजा च स्वपुरीं हस्तिनापुरं प्रतस्थे।" एवमाकर्ण्य, मुनिपुत्रः शृङ्गिः, मृतसर्पेण स्कन्धे स्थितेन, क्रोधात् लोचनानि रक्तीकृत्य, रोषेण दह्यमानः सञ्जज्ञे। स कोपवशात्, जलप्रक्षालनपूर्वकं, तेजसा संवाहितः, तं राजानं शप्तुम् आरब्धवान्—"यः पापिष्ठः राजा मम वृद्धदीनपितुः स्कन्धे मृतसर्पं न्यवेशयत्, स तु महापापी, अतिवेगेन कृत्यदुष्टः, सप्तमे दिवसे तक्षकः सर्पाधिपतिः, तीक्ष्णविषधरः, मम वचसः प्रेरितः, तम् अभिभविष्यति। सप्तरात्रात् परं स राजा, द्विजातिप्रतारकः, कुरुवंशस्य कलङ्कः, यमस्य लोकं गमिष्यति।" एवं क्रोधेन शप्त्वा शृङ्गिः पितरं प्रति गवां स्थलं जगाम, मृतसर्पं स्कन्धे वहन्। पितरं तं मृतसर्पेण स्कन्धे दृष्ट्वा, शृङ्गिः पुनः क्रोधवशाद् संतप्तः। स दुःखात् अश्रूणि स्रवयन् पितरं प्राह—"एवं तवापराधं श्रुत्वा तेन दुष्टेन कृतम्, क्रोधात् अहं पारिक्षितं राजानं यथार्हं शप्तवान्, सप्तमे दिने तक्षकः सर्पश्रेष्ठः तम् पापिनं हन्ता।" तदा तं पुत्रं क्रोधाविष्टं मुनिः शमीकः सान्त्वयन् उवाच—"वत्स, त्वया यद् कृतं, तत् मम न रोचते; एष धर्म्यं नास्ति, न च तपस्विनां मार्गः। वयं तस्य राज्ञः क्षेत्रे वसामः। स नः धर्मेण रक्षितवान्; तस्मिन् हिंसां न कुर्वीत। यः राजा साधुर्भवति, तं क्षन्तव्यं नित्यं। क्षमा धर्मनाशे धर्मः स्वयमेव नश्यति; न संशयः। राजा रक्षां न कुर्यात् चेत्, वयं दुःखमवाप्स्याम।" "राज्ञः रक्षया वयं धर्माचरणे स्वातन्त्र्यं प्राप्नुमः; तस्मात् धर्मेण स्थितानां राज्ञः पुण्यभागोऽपि लभ्यते। राजा धर्मपरः सदा क्षन्तव्यः। विशेषतः पारिक्षित् पितामहवत् अस्मान् रक्षति; राजा प्रजाः यथा रक्षति, तथा अस्मान् अपि रक्षेत्। राजानं विना देशे दोषाः जायन्ते; प्रजा विपथगामिनः भवन्ति, दण्डेन राजा निगृह्णाति।" "दण्डभयात् शमः जायते, ततः धर्मार्थयोः अनुद्विग्नं प्रवर्तनं भवति। धर्मेण राजा स्थितः, धर्मात् स्वर्गः, स्वर्गात् यज्ञाः, यज्ञेभ्यः देवाः, देवेभ्यः वर्षम्, वर्षात् ओषधयः, ओषधिभ्यः प्रजासुखम्। राजा जनसंवर्धकः, राज्यधारकः, मनुना दशब्राह्मणैः समः इति उक्तम्।" "अतः स राजा क्रीडार्थं, क्षुधार्तः, श्रान्तः, अज्ञानतः मम व्रतानुसारं कृतवान् इति मन्ये। किं त्वया बालिशेन प्रमादात् अधर्मः कृतः? वत्स, राज्ञः शापो न कर्तव्यः।" "यद्यपि एष प्रमादः, अधर्मः, वा तव वचनं प्रियं वा अप्रियं, तथापि तद् मिथ्या न भवतु। अन्यथा न भविष्यति, पितुस्ते वचनं शृणु; न कदापि मिथ्यां वदामि, स्वजनस्यापि मध्ये, कथं शापः स्यात्? अहं तव महत्तमं तेजः जानामि, सत्यवचनता च; त्वया कदापि अनृतं न उक्तम्, एतदपि न मिथ्या भविष्यति।" "पुत्रः अपि वृद्धः पित्रा सदा शिक्षितव्यः, यथा गुणैः युक्तः, कीर्तिं च लभेत। किं पुनः त्वं बालः, तपसि नित्यं स्थितः; तेजस्विनां कोपः तीव्रतरः भवति। एते लोकाः विनश्येयुः, क्षणमपि उपायो न स्यात्; अतः तव पुत्रत्वं, बाल्यं, प्रमादं च दृष्ट्वा, यत् वक्तव्यं तद् चिन्तयामि।" "तस्मात् शमपरः भव, वन्येन जीव, क्रोधं त्यक्त्वा कर्म कुरु; एवं धर्मं न हानिष्यसि। क्रोधः तपसा सञ्चितं धर्मं नाशयति; अधार्मिकस्य च अभिप्रेतं न सिद्ध्यति।" "शम एव तपस्विनां क्षमावतां च सिद्धिदः; एष लोकः क्षमावतां, परलोकश्च। अतः सदा क्षमां आचर, संयतः भव; क्षमया ब्रह्मलोकसमीपनं प्राप्स्यसि।