स महर्षिः, सर्वभूतहितार्थं स्थितं ब्रह्माणं, परमेश्वरं, अनुग्रहार्थं काले काले उपससार। ब्रह्मणा अनुमतः, सः स्वगृहं प्रत्याजगाम, यथासखिना क्रीडन्तेन हसता च निर्देशितः। तत्र तु, ब्राह्मणश्रेष्ठेन कृशेन पितरि किञ्चिद् विनोदवाक्यम् श्रुत्वा, ऋषिपुत्रः शृङ्गी कोपसंरक्तचित्तः सञ्जातक्रोधः अभवत्। कृशः तं शृङ्गिं जज्ञौ—"त्वं मा गर्वं कुरु, शृङ्गे! तव पिता, तपस्वी बलवान्, स्कन्धे मृतशरीरं वहति। ब्राह्मणसुतानां मध्ये, वयमिव ब्रह्मविदां तपस्विनां मध्ये, त्वं न किञ्चिद् वक्तुमर्हसि। कुतस्ते पुरुषत्वं, कुतस्ते गर्वोद्भूताः शब्दाः, यदा तव पिता मृतशरीरवाहकः दृश्यते? अयं च तव पितुः कर्म न स्वयमेव युक्तम्, येनाहं महता दुःखेन पीडितोऽस्मि।" एवं विगर्ह्यमाणः, शृङ्गी तेजस्वी, तं सत्यवदन्तं कृशं समीक्ष्य, क्रोधवशं गतः पितुः मृतशरीरवहनं श्रुत्वा, तं पप्रच्छ—"कथं, कृश, पितुः सर्वभूतहिते स्थितस्य, एकचित्तस्य, यः वन्याशनः मौनव्रती विष्णुम् तपसा तुष्टवान्, तस्याद्य मृतशरीरवहनं जातम्?" कृशः प्रत्युवाच—"शृङ्गे! अद्य तव पितरं सर्पेण स्कन्धे स्थितेन मृतमिव दृष्ट्वा, पारिक्षित् नाम राजा, अभिमन्योः सुतः, मृगयायां स्थितः, त्वरया बाणेन हरिणं विदध्यौ। स महावने विचरन्, हरिणं न दृष्टवान्; तव पितरं दृष्ट्वा, तं पप्रच्छ, स तु मौनव्रती न प्रत्युवाच। राजा पुनः पुनः तृट्पिपासासंपीडितः तव पितरं हरिणस्य विषये पप्रच्छ; स तु मौनव्रतं पालयन् न किंचित् अब्रवीत्। तदा राजा, धनुष्कोट्या सर्पं तस्य स्कन्धे स्थापयित्वा, स्वनगरं हस्तिनापुरं प्रति जगाम। तव पिता, शृङ्गे, व्रते स्थितः तत्रैव स्थितः।" एवं श्रुत्वा, ऋषिपुत्रः शृङ्गी, तं मृतशरीरं स्कन्धे स्थाप्य, क्रोधात् नेत्रे रक्तीकृत्य, ज्वलन्निव रोषेण, उदकं आचम्य, क्रोधबलात् तेजसा संवाहितः, राजानं शप्तुम् आरब्धवान्—"यः पापकृत् राजा, मम वृद्धक्लिष्टपितुः स्कन्धे मृतसर्पं स्थापयामास, स दुष्टः, क्रोधसंयुक्तः, तक्षकः सर्पाधिपः तीक्ष्णविषधरः मम वचोबलात् तं हन्ता। सप्तमे अह्नि, यमसदनं गमिष्यति—स राजा, द्विजातीनां अवमानकर्ता, कुरुवंशस्य लज्जाकर्ता।" एवं क्रोधात् शापं दत्त्वा, शृङ्गी गवां स्थले स्थितं पितरं मृतसर्पं वहन्तं उपससार। पितरं सर्पेण स्कन्धे स्थितेन दृष्ट्वा, शृङ्गी पुनः क्रोधवशं गतः, शोकात् अश्रूणि मुमोच, पितरं प्राह—"अद्य मया तवापराधं श्रुत्वा, तेन पापेन, क्रोधात् पारिक्षितं शप्तवान्, पितः! स कुरुवंशपापः घोरं शापं प्राप्स्यति; सप्तमे दिवसे तक्षकः तं पातयिष्यति।" तं पुत्रं क्रोधसंयुक्तं मुनिः उवाच—"पुत्र! यत् त्वया कृतं, न मे रोचते; एष धर्मिणां न मार्गः, न तपस्विनां च। वयं तस्य राज्ञः अधीनवासिनः। सः धर्मेण अस्मान् रक्षितवान्; तस्मिन् अहितं कर्तुं न मे रोचते। सदा धर्मशीलस्य राज्ञः क्षमां कर्तव्या।" "क्षमा कार्य्या, पुत्र; धर्मस्य नाशे, सः स्वयमेव नाशयति—न संशयः। राजा अस्मान् न रक्षेत्, तर्हि महता क्लेशेन वयं युज्येम। वयं धर्मं स्वातन्त्र्येण न आचरिष्येम, यदि धर्मपालकैः राजभिः न रक्ष्येम। वयं महाधर्मं आचरामः, तेषां च तस्मात् फलभागः; धर्मशीलराज्ञि नित्यं क्षमा कार्य्या।" "विशेषतः पारिक्षिते, यः पितामहवत् अस्मान् रक्षति; यथा राजा प्रजाः रक्षति, तथा सः अपि रक्षितव्यः। राजविहीने देशे दोषाः सदा जायन्ते; प्रजाः च अनियन्त्रिताः भवन्ति, राजा दण्डेन ताः संयमयति।" "दण्डभयात् शमः जायते; तदा धर्मं कर्म च निःशङ्कं आचरन्ति। धर्मात् राजा प्रतिष्ठितः, धर्मात् स्वर्गः, सर्वयज्ञाः राज्ञः प्रतिष्ठिताः, यज्ञात् देवाः प्रतिष्ठिताः।" "देवेभ्यः वर्षम् उत्पद्यते, वर्षात् ओषधयः जायन्ते; ओषधिभ्यः नित्यं मनुष्याणां कल्याणं भवति। राजा च जनसंवर्धकः, राज्यस्य धारकः, मनुना दशब्राह्मणसमः इति कथ्यते।" "अतः, अत्र आगतः राजा, क्षुधितः श्रान्तः मृगायां विचरन्, अजानन् मम व्रतानुसारं एतत् कर्म कृतवान् इति मे मतिः।" "कस्मात्, बाल्याद्, त्वया त्वरया अयुक्तं कर्म कृतम्? पुत्र! राज्ञः अस्माभिः कदापि शापः न दातव्यः।" एवं महर्षिः पुत्रं प्रबोधयामास, धर्मपालनस्य महत्त्वं च विवृणोत्, स्वकृत्यस्य अनुचितत्वं दर्शयन्, क्षमायाः चोपदेशं दत्तवान्।