जरत्कारुः द्विजः स तु महात्मा तपस्यां प्रवृत्तः, तस्य यथाकालं जरत्कारुं भगिनीं पत्नीं दातव्यम्। येन नागः एलापत्रः उक्तवान्, तद् नागानां हिताय, देवाः, तद् एव भवतु, अन्यथा न। ब्रह्मणः आदेशं श्रुत्वा, नागाधिपः वासुकिः, शापेन मोहितः, ततः सर्वान् नागान् आज्ञापयत्। तदनन्तरं वासुकिः भगिनीं जरत्कारुं ऋषये समर्प्य, बहून् नागान् तस्य सेवायै नियुक्तवान्। यदा जरत्कारुः ऋषिः पत्नीं इच्छेत्, तदा शीघ्रं तं ज्ञापयेम, तद् नागानां हिताय स्यात्। सूतनन्दनः पृष्टवान्—"यो जरत्कारुः इति प्रसिद्धः, तं महर्षिं श्रोतुम् इच्छामि। किं कारणं यत् जरत्कारुः नाम पृथिव्यां प्रसिद्धम्? तस्य नाम्नः अर्थं यथार्थं कथय।" शौनकः प्रत्यवदत्—"जरा इति विनाशः, कारु इति शरीरः; तस्य शरीरम् कारु, स च धीमान् शनैः शनैः तं क्षीणं कृतवान्। स तं तपसा क्षपितवान्; अतः स जरत्कारुः कथ्यते, ब्राह्मण, एवं वासुकेः भगिनी अपि।" एवं उक्त्वा धर्मात्मा शौनकः स्मितं कृत्वा, उग्रश्रवसम् उवाच—"एतत् युक्तम्।" यत् पूर्वं उक्तम्, तत् सर्वं श्रुतम्; किन्तु आस्तिकस्य जन्म कथं अभवत् इति ज्ञातुम् इच्छामि। सुतिः तं अनुरोधं श्रुत्वा, परम्परया उत्तरम् दत्तवान्। वासुकिः सर्वान् नागान् आहूय, भगिनीं समारोप्य, जरत्कारुं ऋषये समर्पितवान्। दीर्घकालं तं तपसि स्थितं ऋषिं पत्नीं न इच्छन्तं दृष्ट्वा, स तु वीर्यं ऊर्ध्वं धारयन्, तपोऽनुष्ठाने लीनः, शास्त्रविद्, निर्भयः, आत्मनिग्रहवान्, सर्वां पृथिवीं विचरन्, मनसा अपि पत्नीं न इच्छत्। अन्यस्मिन् काले, कौरेयवंशजः राजा परिक्षित् श्रान्तः अभवत्, ब्राह्मण। यथा पाण्डुः महाबाहुः युद्धे श्रेष्ठः, शिकारं प्रियं कृतवान्, तथा पूर्वे तस्य पूर्वजः। एवं परिक्षित् अभिमन्युसुतः लोकप्रसिद्धः अभवत्; मृगान्, वराहान्, व्याघ्रान्, महिषान्, अन्यान् वन्यपशून् वधित्वा, भूमिं विचरन्। एकदा, राजा बाणेन मृगं आघात्य, धनुः गृहित्वा, तं घनं वनं प्रविष्टः। यथा रुद्रः स्वर्गे यज्ञपशुं आघात्य, धनुः हस्ते, सर्वत्र अन्वेषयन्, तथा स राजा। मृगः आघातितः अपि वनं न मृतः; पूर्वरूपं शीघ्रं स्वर्गं गतः। परिक्षितेन आघातितः मृगः पलायमानः तस्य धनुः दूरं नीतवान्; एवं राजा तेन पशुना नीतः। श्रमितः, तृष्णया पीडितः, स वनं प्रविश्य, गोसमूहमध्ये स्थितं ऋषिं ददर्श, यत्र वत्साः मातरः पिबन्ति। स ऋषिः क्षीरफेनं प्रायः पिबन्, राजा नियमपरः त्वरया तं समीपं गतः। स राजा धनुः उत्तोल्य, क्षुधया क्लान्तः, ऋषिं पप्रच्छ—"ब्राह्मण, अहं परिक्षित् अभिमन्युसुतः।" "मया आघातितः मृगः पलायितः; किम् तं दृष्टवान्?" ऋषिः मौनव्रतं पालयन्, उत्तरम् न दत्तवान्। क्रुद्धः राजा मृतसर्पं धनुषाग्रे ऋषेः स्कन्धे स्थापयित्वा, तं निरीक्ष्य, तत्र स्थितः। ऋषिः तस्य न किंचिद् उक्तवान्, न शुभं न अशुभम्; राजा क्रोधं विसृज्य, तेन घटितेन व्याकुलः, नगरं प्रत्यगच्छत्, ऋषिः तत्र एव स्थितः। स महर्षिः, स्वभावतः क्षमावान्, राजस्य तिरस्कारं न प्रत्युत्तरं दत्तवान्, स्वधर्मे स्थितः। राजा धर्मनिष्ठं न जिज्ञासितवान्, अतः तं तिरस्कृतवान्। तस्य पुत्रः बालः, तेजस्वी, महातपस्वी, श्रङ्गी नाम, महान् क्रोधी, दुष्प्रापः, महाव्रतधारी। स सर्वभूतहिताय ब्रह्माणं समये समये उपगच्छन्, तस्य अनुग्रहं याचन्। ब्रह्मणा अनुमोदितः, मित्रेण हास्यं कृत्वा, गृहं प्रत्यागच्छत्। तत्र, द्विजश्रेष्ठात् कृशात्, पितरं हास्यरूपेण श्रुत्वा, श्रङ्गी क्रुद्धः अभवत्। "त्वर पिता, तेजस्वी तपस्वी, मृतं स्कन्धे वहति; मा गर्वं कुरु, श्रङ्गी।" "ऋषिपुत्रेषु, ब्रह्मविद्, तपस्विषु, अस्मासु, वाक्यं मा किञ्चिद् उक्तम्।" "कुतः ते पुरुषत्वं, कुतः तादृशं गर्वजनितं वाक्यं, पितरं मृतं वहन्तं दृष्ट्वा?" "पितरः तव कर्म न युक्तं, ऋषिस्रेष्ठ; येन अहं महान् दुखितः।" एवं उक्तः श्रङ्गी, तेजस्वी, क्रोधेन पूर्णः, पितरं मृतं वहन्तं श्रुत्वा, कोपेन दग्धः। कृशं सत्यवचनं भाषमाणं निरीक्ष्य, पप्रच्छ—"कथं, पिता, सर्वभूतहिताय प्रवृत्तः—" स ऋषिः, एकचित्तः, तपसा विष्णुं संतुष्टः, वन्यं खाद्यं भुञ्जन्, मौनं पालयन्, तेजस्वी, अद्य मृतं वहति।