एतस्मिन्नेव समये, सर्वेषां सर्पाणां भीतिः शमाय, भिक्षाय जीवन् सत्संस्कारः ऋषिः यः, तस्य मोक्षः भविष्यतीति श्रुतमस्ति। एतद् एलापत्रस्य वचनं श्रुत्वा, सर्वे सर्पाः, द्विजश्रेष्ठ, हर्षिताः सन्तः तं प्रशंसन्ति स्म—“साधु साधु” इति। ततः प्रभृत्य वासुकिः तां कन्यां, स्वसारं जरत्कारुम्, रक्षितवान्, च महत् सुखम् अनुभवितवान्। अल्पेन कालेन, यथा किञ्चित् क्षणः गच्छति, तदा सर्वे देवाः असुरैः सह वरुणालयं मथितवन्तः। तत्र वासुकिः, वीर्यश्रेेष्ठः सर्पः, रज्जुर्भूतः, तस्य कर्म समाप्य, पितामहम् उपगच्छत्। ततः देवाः वासुकिं सह पितामहम् उद्दिश्य ऊचुः—“भगवन्, वासुकिः महतीं पीडाम् अनुभवति, शापभीतः। त्वं तस्य मनोग्रथिं शमयितुं अर्हसि, देव, मातुः शापात् उत्पन्नं, स च स्वबन्धूनां हितम् इच्छति। सः नित्यं अस्माकं हितकारी, सदा सौम्यः, देवाधिदेव, तस्य मनःक्लेशं शमय। यद् वचनं मया मनसि उक्तम्, अमृताः, तदेव पूर्वं एलापत्रेण उक्तम्। सर्पाधिपः वासुकिः तद् समये तद् वचनं स्वयम् साधयतु; दुष्टाः विनश्यन्ति, धर्मानुवर्तिनः न। द्विजः जरत्कारुः जातः, तपस्यनिष्ठः, समये तस्य स्वसारं जरत्कारुं पत्नीत्वे दातव्यः। यद् एलापत्रेण उक्तम्, सर्पाणां हिताय, देवाः, तद् एव भवतु, न अन्यथा।” एवं पितामहस्य आज्ञां श्रुत्वा, वासुकिः, शापविमूढः, सर्वान् सर्पान् आज्ञापयत्। ततः स्वसारं ऋषये जरत्कारवे समर्प्य, वासुकिः अनेकान् सर्पान् नियुक्तवान् यत् सदा जरत्कारुं सेविष्यन्ति। “यदा ऋषिः जरत्कारुः पत्नीत्वे इच्छां दर्शयेत्, तदा शीघ्रं तं सूचयेम, तद् अस्माकं हिताय।” ततः सूतनन्दनः जिज्ञासया वदति—“यः जरत्कारुः इति प्रसिद्धः, तं महर्षिं श्रोतुम् इच्छामि। केन कारणेन तस्य नाम पृथिव्यां प्रसिद्धम्? नाम्नः व्युत्पत्तिं यथार्थतया वक्तुम् अर्हसि।” उत्तरः—“जरा इति क्षयः, कारुः इति शरीरः; तस्य शरीरम् कारुः, स च धीमान् तपसा शनैः क्षीणं कृतवान्। अतः जरत्कारुः इति नाम, ब्राह्मण, एवं वासुकेः स्वसारः अपि।” एवं उक्ते, धर्मात्मा शौनकः स्मितं कृत्वा, उग्रश्रवसम् उद्दिश्य, “एषा कथा उचितम्” इति वदति। “यद् पूर्वम् उक्तम्, तत् श्रुतम्; किन्तु आस्तिकस्य जन्म कथं अभवत्, तद् ज्ञातुम् इच्छामि।” तस्य प्रार्थनां श्रुत्वा, सौतिः परम्परानुसारं प्रतिवदति। वासुकिः, सर्वान् सर्पान् आहूय, स्वसारं सम्यक् वृद्ध्वा, ऋषये जरत्कारवे समर्पितवान्। दीर्घकालं यावत्, स तपस्यनिष्ठः, व्रतानुगः, पत्नीत्वे न इच्छाम्। तस्य बीजम् ऊर्ध्वगं, तपस्याभ्यासी, शास्त्रविद्, निर्भयः, आत्मसंयमी, पृथिव्यां सर्वत्र विचरन्, मनसा अपि पत्नीत्वे न इच्छाम्। अन्यस्मिन् समये, कौरेयवंशजः राजा परिक्षित्, श्रान्तः अभवत्, ब्राह्मण। यथा महाबाहुः पाण्डुः, युद्धे धनुर्धरः, मृगयायाम् आसक्तः, तद्वत् पूर्वे तस्य पूर्वजः। एवं परिक्षित्, अभिमन्युसुतः, लोके प्रसिद्धः, मृगान्, वराहान्, व्याघ्रान्, महिषान्, अन्यांश्च वन्यपशून् हत्वा, पृथिव्यां विचरति स्म। कदाचित्, मृगं शरैः निष्कण्टकं विद्ध्वा, धनुः गृहीत्वा, वनं घनं प्रविश्य, तं अन्वगच्छत्। यथा महादेवः, स्वर्गे यज्ञपशुं हत्वा, धनुः गृहीत्वा सर्वत्र अन्वेषयन्, तथा सः। किं तु मृगः, विद्धः अपि, वने न मृतः, पूर्वरूपं शीघ्रं स्वर्गं गतः। विद्धः मृगः राज्ञा परिक्षितेन पलायितः, तस्य धनुः दूरं नीतवान्, एवं राजा तेन पशुना नीतः। श्रमितः, तृषार्तः, सः वनं प्रविश्य, एकं ऋषिं दृष्टवान्, यः गोमध्यस्थः, वत्सैः मातरं पिबन्ति। स ऋषिः प्रायः दुग्धफेनं पिबन्, राजा धर्मनिष्ठः, शीघ्रं तं प्रति धावन्— सः धनुः उत्तोल्य, ऋषिं पप्रच्छ, क्षुधार्तः, “ब्राह्मण, अहं राजा परिक्षित्, अभिमन्युसुतः। मृगः मया विद्धः पलायितः; किम् तं दृष्टवान्?” इति। ऋषिः मौनव्रतम् आस्थाय, न किमपि प्रत्युवाच। क्रुद्धः, राजा मृतसर्पं धनुषः अग्रेण उत्तोल्य, ऋषेः स्कन्धे स्थापयत्, तं निरीक्ष्य। ऋषिः न किमपि उक्तवान्, न शुभं न अशुभम्; राजा, क्रोधं त्यक्त्वा, कृतं दृष्ट्वा, नगरं प्रत्यागतः, ऋषिः यथावत् स्थितः। महर्षिः, स्वभावेन धैर्यशीलः, राजन् अपमानितः अपि, प्रत्युत्तरं न दत्तवान्, स्वधर्मनिष्ठः। राजा धर्मनिष्ठं न ज्ञातवान्, भारतश्रेष्ठ, अतः तं अपमानितवान्। तस्य पुत्रः, यौवनस्थः, तीक्ष्णतेजसः, महातपस्वी, शृंगी नाम, महाक्रोधः, दुर्गमः, महाव्रतानिष्ठः।