सर्पाः बहवः तीक्ष्णाः विकृतवपुषः विषसमृद्धाः सन्ति। तेषां भूतहितकाम्यया मया तदा तां न निरुद्धा। ये सर्पाः लघवः दुष्टाचाराः विषसमृद्धाः सन्ति, ते विनश्यन्ति, धर्मानुगाः तु न विनश्यन्ति। सर्पाणां महाभयस्य मोक्षहेतुं समये आगते शृणु। तपस्विनां वंशे महर्षिः जरत्कारुर् नाम प्रसिद्धः, तपःसंयमपरायणः जन्म लप्स्यते। तस्य पुत्रः जरत्कारुः तपोसमृद्धः आस्तिकः नाम भविष्यति; स तस्मिन्नेव यज्ञं स्थगयिष्यति, धर्मिष्ठाः सर्पाः तत्र विमुक्ताः भविष्यन्ति। हे ब्रह्मन्, स जरत्कारुः तपोमहान् ऋषिः वीर्यवान् पुत्रं जनयिष्यति—कस्य कन्यां विवाहाय गृहीष्यति? वासुकिस्य भगिनी रूपवती कन्या जाता; वासुकिः सर्पाधिपः तां तस्मै दास्यति। तस्यां स वेदवेदाङ्गविशारदं पुत्रं जनयिष्यति; सा कन्या सनामा नाम्ना द्विजश्रेष्ठं प्रसूयिष्यति। "एवं भवतु" इति देवाः पितामहं उक्तवन्तः; ततः ब्रह्मा देवेषु उक्त्वा स्वर्गं गतवान्। अतः अहं पश्यामि, हे वासुकिन्, तव भगिनी जरत्कारु प्रसिद्धा—तां तस्मै देहि। सर्पाणां भयशान्तये, भिक्षाचरस्य धर्मनिष्ठस्य मुनेः मोक्षः भविष्यति इति मया श्रुतम्। एतद् एलापत्रस्य वचनं श्रुत्वा सर्वे सर्पाः हृष्टाः सन्तुष्टाः "साधु साधु" इति स्तुतवन्तः। ततो वासुकिः जरत्कारुं भगिनीं रक्षितवान्, सुखं अनुभूतवान्। अल्पसमये अतीते, देवासुराः वरुणालयं मथितवन्तः। तत्र वासुकिः बलिष्ठसर्पेषु श्रेष्ठः नागः रज्जुरूपेण प्रवृत्तः, कार्यं सम्पाद्य पितामहम् उपगच्छत्। ततः देवाः वासुकिसहिताः पितामहं प्रार्थयन्ति—"भगवन्, वासुकिः मातृशापदुःखेन त्रस्तः। तस्य मनःकण्टकं अपाकरोतु, स स्वजनहितकाम्यया तद् इच्छति। स सर्वदा अस्माकं हितं करोति, दयालुः अस्ति; देवाधिप, तस्य मनःशोकं शमय।" पितामहः उक्तवान्—"एषा मया मनसि उक्ता, या पूर्वं एलापत्रसर्पेण उक्ता। सर्पाधिपः तद् समये वचनं स्वयं साधयतु; दुष्टाः विनश्यन्ति, धर्मनिष्ठाः न विनश्यन्ति।" जरत्कारुः द्विजश्रेष्ठः तपस्यां प्रवृत्तः जातः; समये तस्य भगिनीं विवाहाय दातव्या। "एलापत्रस्य वचनं सर्पहिताय, हे देवाः, तथा भवतु, न अन्यथा।" पितामहस्य आज्ञा श्रुत्वा, वासुकिः शापविमूढः सर्वान् सर्पान् आज्ञापयामास। ततः स भगिनीं जरत्कारुं मुनये समर्पयामास, तस्य सेवायै बहून् सर्पान् नियुक्तवान्। "यदा जरत्कारुः मुनिः पत्नीं इच्छेत्, तदा शीघ्रं तं सूचयेम, तद् अस्माकं हिताय।" ततः शौनकः धर्मात्मा स्मितं कृत्वा उग्रश्रवसम् अभाषत—"एतत् उचितम्।" पूर्वं यद् उक्तं तत् श्रुतम्; आस्तिकस्य जन्म कथं अभवत् इति ज्ञातुम् इच्छामि। शौनकस्य प्रार्थनां श्रुत्वा सौतिः परम्परानुसारं उत्तरम् दत्तवान्। वासुकिः सर्वान् सर्पान् आहूय भगिनीं जरत्कारुं मुनये समर्पयामास। दीर्घकालं तस्मिन् मुनिः तपोनिष्ठः पत्नीं न इच्छति। स वीर्यं ऊर्ध्वगं धारयन्, तपस्याभ्यसन्, शास्त्रविद्, निर्भयः, आत्मसंयमिन्, सर्वां पृथिवीं विचरन्, पत्नीं न मनसा अपि इच्छति। अन्यस्मिन्न् समये, पारिक्षित् नाम कौर्ववंशजः राजा श्रान्तः अभवत्। यथा पाण्डुः महाबाहुः युद्धे धनुर्धरः मृगयायाम् रमणीयः आसीत्, तथा पूर्वं तस्य पूर्वजः। एवं अभिमन्युपुत्रः पारिक्षित् जगति प्रसिद्धः अभवत्; मृगान्, वराहान्, व्याघ्रान्, महिषान्, अन्यान् च वन्यजीवान् हत्वा भूमिं विचरन् अभवत्। एकदा शरं मृगाय अर्पित्वा, धनुः गृहीत्वा तं घनवनं प्रविष्टः। यथा रुद्रः स्वर्गे यज्ञपशुं हत्वा धनुः गृहीत्वा सर्वत्र अन्वेषणं कृतवान्, एवं स राजा। मृगः तु तेन आहतः अपि वनं न मृगयाम्; पूर्वरूपं शीघ्रं स्वर्गं गतवान्।