तत्र अन्ये सर्पाः ऊचुः—“वयं तस्य यज्ञकर्मणि ऋत्विजो भविष्यामः, तस्य यज्ञस्य विघ्नं विधास्यामः, दक्षिणां च याचिष्यामः।” केचन तत्र ऊचुः—“सः अस्माकं वशे आगतः, यथावत् अस्माकं इच्छया करिष्यति; गच्छाम, तं जलात् क्रीडन्तं राजानं आनयाम।” अन्ये ऊचुः—“तम् आनयित्वा गृहे बध्नीयाम; एवं तस्य यज्ञः न भविष्यति।” अन्ये सर्पाः, स्वात्मनः बुद्धिमन्तः मन्यमानाः, ऊचुः—“शीघ्रं तम् गृह्णीम, दष्ट्वा हन्याम; सः मृतः चेत्, अस्माकं दुःखमूलं छिन्नम् भविष्यति।” एवं सर्वे सर्पाः परस्परं मन्त्रयित्वा, अन्ते ऊचुः—“इदम् एव अस्माकं निश्चितं मतम्; श्रुत्वा च विचार्य च निश्चयः कृतः; किं कर्तव्यम् इति यत् त्वया, राजन्, मन्यते, तत् शीघ्रं विधीयताम्।” एवम् उक्त्वा, सर्वे सर्पाः स्वामिनं वासुकिं प्रेक्षन्ते स्म। वासुकिः अपि चिन्तयन्, तान् सर्पान् इत्युवाच— “न एषः निश्चयः मया अनुमोदितः, सर्पाः; सर्वेषां सर्पाणां योजना न रोचते मे। किम् अत्र कर्तव्यम् यत् भवतां हिताय स्यात्? मम मतम्, महात्मनः कश्यपस्य प्रीतिः प्राप्या। स्वजनहिताय च आत्मनः च, न वेद्मि किम् कर्तव्यम्; न च वः वचः गृह्णामि। यत् भवतां श्रेयः स्यात्, तत् एव कर्तव्यम्; गुणदोषयोः मया आधीनत्वात् महद् दुःखम् अनुभवामि।” एवं सर्वेषां सर्पाणां वचनानि, वासुकेः च भाषितम् श्रुत्वा, एलापत्रः तान् इदं वचनम् अब्रवीत्— “एष योजना मया पूर्वं दर्शिता, नागश्रेष्ठ; यदि त्यक्तुं इच्छसि, तथास्तु, प्रभो। यथेष्टं भवतु, योजना यदि स्मर्यते; शृणुत, सर्पाः, सत्यम् वक्ष्यामि। स यज्ञः न भविष्यति, न च स राजा तादृशः; जनमेजयः पाण्डवः, यतः अस्माकं महद् भयम् उत्पन्नम्। राजा यदा भाग्यवशात् इह लोके पतति, तदा केवलं दैवमेव आश्रयेत्; अन्यः न अस्ति तत्र गतिः। तस्मात्, नागश्रेष्ठाः, एषः अस्माकं आगतः भयम्; दैवमेव आश्रयेमहि, मम वचनम् शृणुत। शापः यदा उक्तः, तदा अहम् एतान् शब्दान् श्रुतवान्, नागश्रेष्ठ, मातुः अङ्के उपविष्टः भीतः; देवा, प्रभो, अग्र्याः सर्पान् ‘तीक्ष्णाः तीक्ष्णाः’ इति आहुः। देवा, महाक्रोधेन कम्पिताः, शापदाहदुःखपीडितानां सर्पाणां हिताय प्रार्थयन्ति स्म। कः पिता, प्रियपुत्रान् प्राप्य, तान् शपेत्, पितामह, कद्रुवीं विना, रूपेण तीक्ष्णाम्, तव पुरतः, देवेश? त्वम् अपि, पितामह, तस्यै ‘तथास्तु’ इति उक्तवान्; वयं ज्ञातुम् इच्छामः, किमर्थम् न प्रतिषेधः कृतः? बहवः सर्पाः तीक्ष्णाः, विकृतरूपधारिणः, विषसमृद्धाः; प्रजाहितकाम्यया, अहम् तां तदा न निरोधितवान्। ये सर्पाः लघवः, दुष्टाचारिणः, विषसमृद्धाः, ते विनङ्क्ष्यन्ति, न तु धर्मनिष्ठाः। शृणु, यदा कालः आगच्छति, तदा कारणम् वक्ष्यामि, येन सर्पाणां महतो भयात् मोक्षः भविष्यति। तपस्विनां वंशे एकः महर्षिः जायते, जरत्कारुरिति विख्यातः, तपस्वी, संयतात्मा। तस्य पुत्रः, जरत्कारुना, तपसा समृद्धः, आस्तीक इति नाम्ना भविष्यति; सः तदा यज्ञं स्थास्यति, तत्र धर्मिष्ठाः सर्पाः विमुच्यन्ते। ब्रह्मन्, सः महर्षिः, जरत्कारुः, तपसा महान्, वीर्यवान् पुत्रं जनयिष्यति—कस्य कन्यां सः विवाहयिष्यति? वासुकेः भगिनी, सुन्दरी कन्या, जाता; वासुकिः, नागाध्यक्षः, तां तस्मै दास्यति। सा कन्या, नाम्ना सन्मा, तस्मिन् वेदवेदाङ्गविदं पुत्रं जनयिष्यति, सः द्विजश्रेष्ठः भविष्यति। ‘एवं भूयात्’ इति देवा पितामहम् ऊचुः; ततः, इति उक्त्वा, विरिञ्चिः स्वर्गं जगाम। एवं मया दृष्टम्, वासुके, तव भगिनी, जरत्कारुरिति विख्याता; तां तस्मै ददातु। सर्पभयशान्तये, भिक्षाचरणे, सति व्रते, मया श्रुतम्, तत्र मोक्षः भविष्यति। एलापत्रस्य वचनं श्रुत्वा, सर्वे सर्पाः, द्विजोत्तम, हृष्टाः सन्तः, तम् ‘साधु साधु’ इति प्रशशंसुः। ततः प्रभृति, वासुकिः तां भगिनीं, जरत्कारुं, रक्षितवान्, सः च महत्तमं हर्षम् अलभत। अल्पेन कालेन, नातिदीर्घेण, सर्वे देवा असुरैः सह वरुणालयं मन्थयामासुः। तत्र वासुकिः, बलीयान् सर्पश्रेष्ठः, रज्जुरूपेण नियुक्तः, तत् कर्म कृत्वा, पितामहम् उपजगाम। ततः, देवा वासुकिना सह पितामहम् ऊचुः—‘भगवन्, वासुकिः शापभीतेन महता क्लेशमुपगतः। त्वं तस्य मातुः शापोत्थं मनसो व्यथां हर्तुम् अर्हसि, सः स्वजनहितकाम्यया। सः नित्यं अस्माकं हितकारी, सदा सौम्यः; देवेश, तस्य मनसो दुःखं प्रशमय।’ पितामहः उवाच—‘एष एव वचः मया मनसा उक्तम्, अमराः, यत् पूर्वं एलापत्रेण उक्तम्। एषः नागपतिः तद् उपयुक्तं वचनं स्वयम् एव साधयतु; ये दुष्टाः, ते विनङ्क्ष्यन्ति, न तु धर्मनिष्ठाः।