ततः तस्मात् महागिरेः गरुडः पक्षिराजः महाबलपराक्रमवान् देवतान् प्रति समुपेत्य अदृश्यत। तं महाबलिनं दृष्ट्वा देवाः संत्रस्ताः अभवन्, परस्परं समारभ्य शस्त्राणि जगृहुः। तत्रैव अपरिमितस्वरूपः, विद्युत् वह्नेः सदृशदीप्तिमान्, महाबलः, भूमिजः, सोमस्य रक्षकः कश्चन महात्मा स्थितः। तं तु पक्षिराजेन युद्धे पक्षपुट-चञ्चु-नखैः प्रहृत्य सघोरं युद्धं कृत्वा क्षणेन निहतः। ततः पक्षिराजः आकाशे विचरन् पक्षा-वातेन महतीं रजःपुंञ्जलिम् उत्पादयामास, येन लोकाः तमसा आवृताः, देवेषु रजःवृष्टिं च कृतवान्। तस्मिन्न् रजसा आच्छन्नाः देवाः मोहं जग्मुः; तथा संवृताः ते अमृतस्य रक्षकम् अपश्यन्। एवं गरुडः दिव्यम् आलोकं कम्पयन्, पक्षा-चञ्चु-प्रहारैः देवताः विदारयामास। अथ सहस्राक्षः शीघ्रं वायुम् आजुहाव—"एष रजःवृष्टिः, हे मरुत्, त्वया व्यपनीयताम्; एष तव कर्तव्यम्!" तदा वायुः महाबलः शीघ्रगः तद् रजः वेगेन अपाकरोत्; तमसा व्यपनेते देवाः पक्षिराजम् अभ्यधावन्। स तु महाबलः मेघनिनादवत् घोरं निनादम् अकरोत्, समस्तभूतानि त्रासयन्, देवसेनाभिः प्रहृतः। स पक्षिराजः महावीर्यः शत्रुसूदनः आकाशे स्थित्वा देवताम् उपरि व्योम्नि तस्थौ। ततः सर्वे देवाः सह इन्द्रेण विविधैः शस्त्रैः—शूलैः, गदाभिः, प्रासैः, मुसलैः—तम् अभ्यवर्षयन्। तं सर्वतः तीक्ष्णधाराभिः ज्वलद्भिः सूर्यसङ्काशैः चक्रैः अन्यैः च आयुधैः प्रहारयामासुः। पक्षिराजः तु घोरतरं युद्धं अकरोत्, अविचलितः स्थित्वा, महाबलवान् विनतानन्दनः इव द्यां दहन् पक्षा-उरः-चञ्चुभिः देवताः सर्वतः व्य散यामास। ततः गरुडेन प्रहृताः, विकीर्णाः, देवाः पलायिताः; नख-चञ्चु-प्रहारेण तेषां बहुधा रुधिरं स्रवितम्। साध्याः सह गन्धर्वैः पूर्वदिक् जग्मुः, वसवः दक्षिणां दिशम्, रुद्राः च समेता अपि पक्षिराजेन अभिभूताः। आदित्या पश्चिमाम् दिशं, अश्विनौ उत्तराम्, पुनः पुनः तं महाबलिनं युद्धरतं पश्यन्तः प्रतिजग्मुः। ततः पक्षिराजः अश्वक्रन्देन, रेणुकेन, शूरकथनेन, आकाशचारी तपनेन च युद्धम् अकरोत्। उलूक-स्वसना-निमेष-प्ररुज-पुलिनैः सह सः युद्धे प्रवृत्तः। कोपाविष्टः विनतानन्दनः युगान्ते शिव इव पक्षा-नख-चञ्चुभिः तान् शत्रून् दग्ध्वा प्राहरत्। महाबलपराक्रमवान् सः तान् नानाप्रकारैः विदारयामास; ते मेघघोषवत् निनदन्तः रुधिरप्रवाहान् स्रावयामासुः। सर्वान् हत्वा पक्षिसत्तमः, तेषां प्राणेषु निष्क्रान्तेषु, अमृतस्य अन्वेषणाय प्रवव्राज; सर्वतोऽग्निं दृष्टवान्। महतीं ज्वलन्तीं वह्निम् अपश्यत्, या दिशः सर्वाः व्याप्तवती, तीव्रज्वला, प्रचण्डमारुतेन समीरिता, तीक्ष्णरश्मिमती च सा। तं वह्निं पक्षा-रूपेण नद्यः उपयुज्य अतिवर्त्य, अग्निं निगृह्य, स्वरूपं संकुच्य, प्रवेशितुम् इच्छन् अभवत्। स शीघ्रगामी पुनः शीघ्रं प्रत्यागच्छत्। ततः स पक्षिराजः जाम्बूनदसुवर्णसङ्काशः, प्रभाराशिसंयुतः, जलप्रवाह इव सागरम्, बलात् प्रविवेश। तत्र अमृतस्य समीपे तीक्ष्णधारं, लोहमयं, अत्यन्ततीक्ष्णं, अविरतं भ्रमन्तं चक्रं दृष्टवान्। तद् भीषणं वह्निसूर्यप्रभं, विनाशकं, विक्रूररूपं, देवैः अमृतस्य रक्षायै सुशिल्पितं दृष्टवान्। तत्र सः एकं विवरं दृष्ट्वा, आकाशचारी सः पुनरपि प्रत्यागत्य, कषणेन शरीरं संकुच्य, अरैः मध्ये विवरेन वेगेन प्रविवेश। तस्याः चक्रस्य अधः द्वौ सर्पौ दीप्तवर्णौ, विद्युत्सदृशजिह्वौ, महाबलिनौ, दीप्तमुखौ, दीप्तनेत्रौ च स्थितौ दृष्टवान्। तयोः नेत्रे विषयुक्ते, अतिभीषणे, सदा क्रुद्धे, शीघ्रगामी च; तौ द्वौ सर्पश्रेष्ठौ तत्र अमृतस्य रक्षार्थं नियुक्तौ। तयोः नेत्रे सदा क्रुद्धे, अनिमिषे; यः कश्चित् ताभ्यां दृष्टः सः तत्क्षणात् भस्मसात् अभवेत्। तौ दृष्ट्वा विनतानन्दनः सहसा सन्तप्तः—"एतौ महाबलिनौ पिङ्गभक्षौ कथं जितौ स्याताम्?" इति चिन्तयन्, गरुडः शीघ्रं भीतिं निःसृत्य, रजसा तयोः नेत्रे आवृत्य, अदृष्टः ताभ्यां, सर्वतः प्रहारयामास। तयोः शरीरे आरोह्य, विनतानन्दनः, आकाशचारी, शीघ्रं मध्ये छित्त्वा, सोमं प्रति वेगेन प्रधावितवान्। तत्र बलवान् विनतानन्दनः अमृतं गृहीत्वा, शक्त्या तं यन्त्रं विदार्य, वेगेन आकाशे प्रस्थितवान्। नापीत्वा अमृतं, पक्षिराजः शीघ्रं तद् गृहीत्वा निर्लीनः, सूर्यप्रभां व्याघूर्णयन्, निर्गतः। तत्रैव आकाशे गरुडः विष्णुं समभ्यगच्छत्; नारायणः तस्य लोभशून्यं कर्म संतुष्टः अभवत्। अक्षरः भगवान् आकाशचारीं प्रति उवाच—"वरदः अहम्" इति। सः आकाशचारी प्रार्थयामास—"त्वत्तः उपरि स्थेयम्" इति। पुनः नारायणम् इदं वचनम् उवाच—"मम अमृतम् अपीत्वा, अजरत्वं अमरत्वं च स्याताम्" इति।