तदा विनता भगिनीं कश्यपः सान्त्वयन् उवाच — “यत् त्वया अभिलषितं कर्म, तत् फलदं भविष्यति। त्वं द्वौ वीर्यवन्तौ पुत्रौ जनिष्यसि, त्रैलोक्याधिपती। वालखिल्यानां तपसा मम च संकल्पेन, द्वौ कीर्तिमन्तौ पुत्रौ त्रैलोक्ये पूज्यौ भविष्यतः।” पुनः कश्यपः ताम् उवाच — “एषा ते महती शुभा गर्भावस्था यथायोग्यं धार्या भवतु।” तयोः एकः सर्वपक्षिणां इन्द्रः भविष्यति, लोकप्रसिद्धः, इच्छया रूपान्तरं कर्तुं समर्थः। ततः प्रजापतिः प्रसन्नः शतक्रतुम् इन्द्रम् उवाच — “द्वौ महाबलौ भ्रातरौ तव सहायौ भविष्यतः। त्वं तयोः कारणेन दोषं न प्राप्स्यसि, पुरन्दर। तव चिन्ता व्यपेत्या, शक्र, त्वमेव इन्द्रः स्थितः भविष्यसि। यः ब्रह्मवाचः वक्तारः, तान् न तव गर्वात् तिरस्कर्तुं युक्तम्; तेषां वचनानि वज्रसमानानि, कोपप्रिया अपि। अतः तान् न अवमानय।” इत्युक्त्वा इन्द्रः निर्भयः स्वर्गं जगाम; विनता अपि, स्वकामं सिद्धं कृत्वा, हृष्टा अभवत्। ततः सा द्वौ पुत्रौ सुषुवे — अरुणं च गरुडं च। अरुणः विकृतः, सूर्यस्य पूर्वगामी अभवत्। गरुडः पक्षिणां इन्द्रः अभिषिक्तः। भृगुनन्दन, तस्य महत्कर्म शृणु। ततः तत् महत्पर्वताद् गरुडः पक्षिराजः, महाबलः, शीघ्रगामी, देवांश् समीपं गच्छन् उत्पन्नः। तं दृष्ट्वा, अतिबलिनं, देवाः कम्पिताः; परस्परं आक्रम्य, सर्वाणि आयुधानि आदद। तत्र एकः अपरिमेयस्वरूपः, विद्युत्-अग्निसदृशदीप्तिः, महाबलः, भूमिजः, सोमस्य रक्षकः उपस्थितः। स पक्षिराजेन युद्धे विहतः, पक्षैः, चञ्चुना, नखैः आघातितः; तुक्षणं तीव्रं युद्धं कृत्वा, सः संग्रामे हतः। ततः पक्षिराजः आकाशे गतः, पक्षवातेन महद् धूलिकल्पं उत्पाद्य, लोकान् तमसि निमग्नान् कृत्वा, देवेषु तां धूलिं वर्षयन्। तया धूल्या आच्छादिताः, देवाः मोहं गच्छन्; तेन आच्छन्नाः, अमृतरक्षकं द्रष्टुं असमर्थाः। एवं गरुडः दिवौकसां लोकं कम्पितवान्, पक्षैः चञ्चुना च देवांश् विक्षिप्य भिन्नवान्। ततः सहस्राक्षः शीघ्रं वायुं प्रेरयन् उवाच — “एषा धूलिवृष्टिः, हे मारुत, त्वया निवर्तनीया।” ततः वायुः, महाबलः, शीघ्रगामी, तां धूलिं बलात् अपाकरोत्; तमसि नष्टे, देवाः पक्षिराजं अभ्यधावन्। स महाबलः पक्षिराजः आकाशे महाघटः इव घोरं निनादं कृत्वा, देवसंघैः आहतः, सर्वाणि भूतानि त्रासितवान्। महाबलः, शत्रुनाशकः पक्षिराजः, आकाशे स्थित्वा, देवेषु उपरि अभवत्। सर्वे देवाः इन्द्रसहिताः विविधैः शस्त्रैः — शूलैः, गदाभिः, शृङ्गैः, मुसलैः — तं ववर्षुः। तीक्ष्णधारैः, दीप्तैः, सूर्यसमानैः चक्रैः, अनेकैः आयुधैः, सर्वतः तं आघातितवन्तः। पक्षिराजः घोरं युद्धं अकरोत्, अविचलितः; विनतासुतः महाबलः, आकाशं दहन् इव, पक्षैः, उरसा, चञ्चुना च देवांश् विक्षिप्य सर्वत्र प्रक्षिप्य। ततः गरुडेन आहताः, विक्षिप्ताः, देवाः पलायिताः; नखैः, चञ्चुना च विहताः, रक्तं बहु स्रवन्। साध्याः गन्धर्वैः सह पूर्वदिशं, वसवः दक्षिणां, रुद्राः समूहम्, पक्षिराजेन भग्नाः, जग्मुः। आदित्याः पश्चिमां, अश्विनौ उत्तरां, पुनः पुनः पृष्ठतः युद्धरतं गरुडं निरीक्ष्य। पक्षिराजः अश्वक्रन्देन, रेणुकया, वीर्यवान् क्रथनेन, आकाशचारी तपनेन च युद्धं अकरोत्। उलूकस्य, स्वसानेन, निमेषस्य, प्ररुजस्य, पुलिनस्य च सह संग्रामं अकरोत्। विनतासुतः, शिवः यथा कल्पान्ते, कोपात्, पक्षैः, नखैः, चञ्चुना च शत्रून् दग्धवान्। महाबलः, महाशक्तिः, तैः बहुधा विहतः; ते मेघनिनादवत्, रक्तप्रवाहं स्रावयन्। सर्वान् हत्वा, पक्षिराजः, सर्वेषां प्राणान् गतान् कृत्वा, अमृतस्य अन्वेषणे अग्रे गच्छन्, सर्वतः अग्निं दृष्टवान्। सः महदीप्तं ज्वलन्तं अग्निं अपश्यत्, यस्य ज्वालाः सर्वतः आकाशं व्याप्य, तीव्रं दहन्ति, तीक्ष्णरश्मिः, वातेन संवर्धिता। शत्रुनाशकः, पक्षरथेन, तं ज्वलन्तं अग्निं नदीनां माध्यम् अतिक्रम्य, प्रविष्टुम् इच्छन्, रूपं लघु कृत्वा, अग्निं जित्वा, प्रविष्टवान्। अथ शीघ्रं पुनः स्ववेगं प्राप्य, तीव्रं गतवान्। जम्बूनदसदृशः, बहुरश्मिदीप्तः, पक्षिराजः, बलात् प्रविष्टवान्, यथा वारि समुद्रं प्रविशति। तत्र, अमृतस्य समीपे, सः तीक्ष्णधारं चक्रं अपश्यत्, यत् निरन्तरं परिभ्रमति, लोहधारायुक्तं, अतितीक्ष्णम्। तं भीषणं यन्त्रं अपश्यत्, अग्निसूर्यदीप्तिमयम्, विनाशकं, भयङ्करं, देवैः अमृतरक्षणाय सम्यक् निर्मितम्। तस्य मध्ये विवरं दृष्ट्वा, आकाशचारी स्वदेहम् संकुच्य, तत् विवरं क्षणेन अतीत्य प्रविष्टवान्। तस्य चक्रस्य अधः, द्वौ सर्पौ आस्ताम्, दीप्त्याः अग्निसदृशौ, विद्युत्सदृशजीह्वौ, महाबलौ, दीप्तमुखौ, दीप्तनेत्रौ।