देवेषु चासुरेषु च मनुष्येषु च, हे भरतश्रेष्ठ, न कश्चन राजा कदापि तत्र वसति स्म, न भविष्यति च, माधुसूदनं विना। य एव च वीर्यवन्तः विशुद्धात्मानः वृष्ण्यन्धकवृष्णयः, दीप्तिमन्तः, जीवनस्य अन्ते परमं स्वर्गं प्राप्स्यन्ति। एवं दशार्हानां नियतं कार्यं समाप्य, विष्णुः नारायणः स्वमेव सनातनं स्थानं निश्चितं गमिष्यति। स हि भगवान् अनन्तः, अनियन्त्रितः, स्वेच्छया विचरन्, स्वाधीनः, आत्मन्येव रमते, बालकः क्रीडनकैः इव हृष्टः। एष भगवान् न स्त्रियाः गर्भं प्रविष्टवान्, न तत्र निवसति; स्वशक्त्या एव कृष्णः सर्वभूतानां गति निर्धारयति। यथा फेनुः उदेति च तत्रैव लीयते, तथा सर्वाणि चराचराणि भूतानि सदा नारायण एव लयं यान्ति। न हि, हे भरत, महाबाहुः केशवः विज्ञातुं शक्यः; तस्मात् परं नास्ति किञ्चन, स एव परं पराणां, यस्य विश्वं रूपम्। एवं उक्त्वा महाबलः भीष्मः तूष्णीं बभूव; ततः सहदेवः यथोचितं प्रत्युवाच। "यः कश्चन राजा अस्माकं मध्ये केशिसूदनं कृष्णं, अप्रमेयवीर्यं, मया पूज्यमानं सोढुं न शक्नोति, स एवेतरस्य वीर्यस्य शीर्षे पादं स्थापितवान्; यदि कश्चिद् उत्तरं वक्तुमिच्छति, स कथयतु। स एव मया हन्तव्यः, अत्र न संशयः; यश्च पण्डितः आचार्यं, पितरं, गुरुम् आदरार्हं मन्यते, ये च राजानः पूज्यं पूजयन्ति, ते अनुमन्यन्तां; अतः पण्डिताः साधवः च न किञ्चिद् ऊचुः। यदा स पादः गर्वितानां महाबलानां मध्ये प्रदर्शितः, तदा सहदेवस्य शिरसि पुष्पवृष्टिः अभवत्। अदृश्यानी वाचः अपि "साधु साधु" इति उच्चैः शुश्रुवुः, भविष्यद्भावं सूचयन्त्यः, कृष्णं मृगचर्मधरं स्तुवन्त्यः। नारदः सर्वसंशयरहितः, सर्वलोकविद्, सर्वेषां मध्ये विशदं वाक्यं अवदत्—"ये पुरुषाः कृष्णं कमलनयनं न पूजयन्ति, ते जीवन्नपि मृताः एव, तैः सह न कथञ्चन वदेत।" एवं पूज्येषु पूजितेषु, ब्राह्मणक्षत्रियादीनां भेदं ज्ञात्वा, सहदेवः नरश्रेष्ठः तां विधिं समापयत्। कृष्णे तथा पूजिते, सुनीथः रिपून् जयति, कोपात् रक्तलोचनः, राज्ञः इत्येवमुवाच—"अहमत्र सेनापतिः स्थितः; किं कर्तव्यं विचार्यताम्। युद्धाय वृष्णिपाण्डवान् संहृत्य तिष्ठाम।" एवं सर्वान् राज्ञः तिरस्कृत्य, स चेदिप्रवरः यज्ञविघ्नाय मनसा, राजभिः सह मन्त्रयामास। तत्र सुनीथप्रमुखाः गणाः आहूताः समागच्छन्; ते कोपवश्याः, मुखानि विवर्णानि। "युधिष्ठिरस्य अभिषेकः, वासुदेवस्य पूजनं च, यथावत् न कृतम्," इति सर्वे तदा ऊचुः। सर्वे राजानः कोपाविष्टाः, दृढनिश्चयाः, मोहात् स्वमतं बभाषिरे। मित्रैः संयम्यमानाः, ते सिंहाः इव क्रुद्धाः, प्रलोभनं दृष्ट्वा समभ्यधावन्, गर्जन्तः। कृष्णः तदा अवगच्छत्—"एषा अनन्ता, अव्याहता राजशक्तेः राशिः, युद्धाय संहताः, प्लावयिता इव।" ततः राजसमूहं समुद्रमिव, विनाशवायुभिः प्रोत्कम्पितम्, भीम, तूफानार्णवम् इव दृष्ट्वा। युधिष्ठिरः सर्वं तद्विक्ष्य, कोपेन कम्पितम्, भीष्मं प्राज्ञवरं, वृद्धं कुरुपितामहम्, बृहस्पतेः सदृशं, शत्रुनाशनं, इन्द्रसमप्रभं, इदमुवाच—"एष राजा-सागरः क्रोधेन समुत्प्लुतः; किं कर्तव्यं, पितामह, ब्रूहि। न यज्ञस्य विघ्नः स्यात्, सर्वजनहितं च भवेत्; सर्वत्र किमिदं साध्यं, अद्य ब्रूहि।" धर्मज्ञः युधिष्ठिरः एवमुक्त्वा, भीष्मः कुरुपितामहः प्रत्युवाच—"मा भैः, कुरुवृषभ; श्वा सिंहं हन्तुमिच्छेत्। अत्र पन्थाः शुभः, यथोचितः, स च मया पूर्वं गृहीतः। यथा श्वानः सुप्ते सिंहे समागत्य एकत्रैव सर्वे एकवाक्यम् उच्चरन्ति, एवं भूमिपालाः। यथा क्रुद्धाः श्वानः सुप्तसिंहस्य समीपे भषन्ति, तथा वृष्णिसिंहं सुप्तमुपस्थाय स्थिता इमे। ह्यच्युत, सिंह इव सुप्तः, न उत्थायते; त्वं तद्विज्ञाय पूर्वं स्तोतुमिच्छसि। यदि पुरुषसिंहः उत्तिष्ठेत्, तदा एते अपि सिंहाः क्रियेरन्। राजश्रेष्ठ, दुर्बुद्धिः शिशुपालः सर्वेभ्यः राज्ञः यमसदनं नेतुमिच्छति। नूनं, भरत, अव्यक्तः पुनः शिशुपालस्य शेषं तेजः हर्तुमिच्छति। चेदिराज्ञः बुद्धिः, विपश्चितां श्रेष्ठ, सर्वेषां भूमिपालानां च, नष्टा, कुन्तीसुत। यदा एष नरसिंहः ग्रहीतुं कामयते, तदा तस्य बुद्धिः मोहितं भवति, यथा चेदिपतेः। युधिष्ठिर, माधवः त्रिषु लोकेषु चतुर्विधभूतानां आदिः च अन्तः च। एवं श्रुत्वा, भरत, चेदिराजः भीष्मं तीक्ष्णं वचनं अब्रवीत्।