स एकः सहस्रसहस्रसमः सर्वान् देवतान् निहत्य, महाबलवान् हयग्रीवः तेन श्रीकृष्णेन हतः। स दुःसहः, अनन्तवीर्यः, सर्वयादवानां भीषणः, गङ्गारक्तमध्यदेशे देवकीपुत्रः भगवतः स्थितः। तत्र मधुसूदनः औदकदेशे विरूपाक्षं निहत्य, तेजसा दीप्तिमान्, प्राग्ज्योतिषपुरं प्राप, यत्र युद्धं प्रववृते। तदा भीषणं युद्धं अभवत्, हे भारत, बलिनो भूमनरकयोः, देवेन्द्रकुण्डलार्थं। क्षणमात्रं नरकं सहिष्णुर्भूत्वा, चक्रवर्ती मधुसूदनः वेगेन तं चक्रेण विदार्य, भूमौ पतितः तस्य शिरः, यथा वज्रेण वृतस्य। पुत्रं पतितं दृष्ट्वा, भूमिः तस्य कुण्डले दत्त्वा, स्वबाहुबलिनं पुत्रं समर्प्य, इदं वचनं अब्रवीत्— “त्वं स्वयमेव मधुं ससर्ज अथ च नाशयामास; यथेष्टं क्रीडस्व, यथाकामं पालय तस्य प्रजाः। यो ब्रह्माणं निन्दितवान्, अधमः पुरुषेषु, स देवर्षिपितृभूतानां क्लेशकारणम् अभवत्। तव पुत्रः लोके द्विष्यमानः, देवद्विषः, सर्वेषां कंटकः, सर्वजनपूज्यान् अपीडयत्। गर्वात् कुण्डले हृत्वा, तव पुत्रः निहतः; मयि कुप्य नास्ति, सुन्दरि, मया कृतं क्षन्तुम्। तव तेजसा पुत्रः परमां गतिं प्राप्तः; अतः गच्छ, कल्याणि, भारः अपाकृतः।” एवं भूमासुतं निहत्य, स सतीसहितः सत्यभामया, लोकपालैः सहितः, नरकस्य गृहम् अपश्यत्। तत्र स महत् नरकगृहं गत्वा, अक्षयधनानि, नानाविधानि रत्नानि च अपश्यत्। मुक्ताफलानि, पद्मरागमणीन्, प्रवालान्, वैडूर्याणि परिवर्तितानि, लघुस्थूलसूर्यकान्तान्, महतीः स्फटिकशिलाः च तत्र दृष्टवान्। जाम्बूनदसुवर्णवस्तूनि, शुद्धसुवर्णानि, अग्निसमप्रभाणि, शीतांशुप्रकाशानि च तत्र आसन्। सुवर्णवर्णं शोभनं, अन्तःश्वेतं गृहम् अपश्यत्, यत्र नरकस्य अक्षयधनं स्थितम्। न कदापि तथा धनराशिः दृष्टः, न कुबेरस्य, न महेन्द्रस्य राजभवनेषु। भूमनरकनिशुम्भयोः वधकाले, वासवः स्वपरीवारसहितः, दशार्हश्रेष्ठं उपविष्टं ददर्श, रत्नकुण्डलानि समर्प्य। सुवर्णसूत्रैः, महाबलैः मेखलाभिः, शौर्यायुधैः, शुद्धध्वजैः, विविधवस्त्रैः च सहितम्। तत्र विकटगजाः, भीमदर्शना, रक्तविकृतदेहा, द्विशतसहस्रद्विदन्तिनः अपि आसन्। अष्टाशीतिसहस्राणि उत्तमानां स्वदेशजानां अश्वानां, तथा यथेष्टं दोषरहिताः गावः जनार्दनाय समर्पिताः। एतत् सर्वं धर्मेण प्राप्यं धनं, शत्रुनिग्रहणाय, त्वं दशार्हश्रेष्ठ, अहं तव प्रेषयिष्यामि। देवगन्धर्ववित्तानि, दैत्यदानवसंपदः, यद् यद् सुवर्णं नरकगृहे अस्ति, तत् सर्वं वासवः शीघ्रं गरुडारूढः कृत्वा, दशार्हपतिना सह, मणिपर्वतम् अगच्छत्। मणिपर्वतः मेघपुञ्जसङ्काशः, सुवर्णछत्रशोभितैः प्रासादैः भूषितः, शोभते स्म। तत्र रत्नमयैः सोपानैः शोभिताः प्रासादाः आसन्, तत्र रमणीयाङ्गनाः, दीप्तिमत्यः, मधुसूदनं दृष्ट्वा विस्मिताः। तस्मिन्नेव काले, गन्धर्वासुरश्रेष्ठकन्यकाः, स्वर्गसदृशे स्थले, दुर्जयं तं दृष्ट्वा तिष्ठन्त्यः आसन्। एकवेण्यः, काञ्चनवस्त्रधारिण्यः, सर्वाः संयताः, महाबाहुम् उपासन्। तत्र कश्चिदपि तपःशोकजनितदुःखेन न पीडितः, सर्वे शुद्धवस्त्रधारिणः, केचन रेश्मवस्त्रिणः। ताः स्त्रियः समागत्य, यदुवृषभाय प्रणम्य, सर्वाः पद्मलोचनाः स्त्रियः हृषीकेशं वचो अब्रुवन्— “नरश्रेष्ठ, नारदेन उक्तं यद् गोविन्दो देवकार्यार्थं आगमिष्यति। सोऽयं असुरं नरकं, निशुम्भं, मुरं, भूमनं च, हयग्रीवं च हन्ता। एवं पञ्चजनं च जित्वा, अक्षयधनं प्राप्य, शीघ्रं त्वाम् अपि मोक्षयिष्यति।” एवं उक्त्वा, स्थिरव्रतो नारदः तत्र निर्गतः; वयं त्वां सततम् अनुध्यायन्त्यः, घोराणि तपांसि अचराम। “कदा वा मधवम्, महाबाहुं, द्रक्ष्यामः?” इति धृत्याः, नरश्रेष्ठ, वयं सततम् तपः कुर्वन्त्यः, दानवैः रक्षिताः। तदा कामफलार्थं, पावनः वायुदेवः उक्तवान्— “यथा नारदेन उक्तं, तत् शीघ्रं भविष्यति।” तत्र देवगन्धर्वाः, ताः उत्तमस्त्रियः मध्ये, वृष्णिवृषभं स्थितं दृष्ट्वा, गोमध्ये गोपतिकल्पम् इव, विस्मिताः आसन्। तस्य मुखं शशिसमानं दृष्ट्वा, तासां इन्द्रियाणि प्रमुदितानि, हर्षपूर्णाः वाक्यम् अब्रुवन्— “सत्यव्रत, पुरा वायुदेवः अस्मान् प्रति अत्र उक्तवान्, तथा महर्षिः नारदः अपि, सर्वभूतहिते रतः।