एवं तर्हि, पृथक्कृत्य मोहितचित्तान् स्वार्थपरान् स्वधनासक्तान् ज्ञात्वा, शत्रवः सुहृद्रूपिणः तेषां मध्ये वैरं जनयन्ति। तेषां विभागं विदित्वा, अन्ये तान् परस्परं कलहाय नयन्ति; यत्र विभागः, तत्र शीघ्रं नाशः सम्पद्यते। अतः सत्पुरुषाः भ्रातॄणां विभागं न स्तुवन्ति; तथापि, एवं उपदिष्टः सन् सुप्रतिकः अहर्निशं विभागमेव अभ्यरमत्त। एवं पुनः पुनः पीड्यमानः विभावसुः तम् शशाप—"ये पितृपावनैः धर्मैः निबद्धाः न सन्ति, परस्परं संशयं कुर्वन्ति—" इति। "त्वं विभागेन धनलाभं इच्छसि, अतः तव निग्रहः न शक्यते; तस्मात् सुप्रतिक, गजेन्द्ररूपं प्राप्स्यसि।" इति शप्तः सुप्रतिकः अपि विभावसुम् उवाच—"त्वमपि कूर्मरूपं जलनिवासी भविष्यसि।" इति। एवं परस्परं शापान् दत्त्वा, सुप्रतिकः च विभावसुः च, धनलोभेन मोहितचेतसौ, गजकूर्मरूपौ अभवेताम्। कोपदोषप्रभावात्, पशुषु जातौ अपि, तौ परस्परद्वेषे स्थितौ, स्वबलविक्रमयोः गर्वितौ। अस्मिन्सरःसि, महाकायौ तौ, प्राचीनद्वेषं अनुसृत्य, एकः तेजस्वी गजेन्द्रः अभ्यगच्छत्। तस्य महानिर्घोषेण कूर्मः सलिले शयानः उत्थाय, स सर्वं सरः कम्पयन्, महाकायः अभवत्। तं दृष्ट्वा गजेन्द्रः स trunkम् आवर्त्य, सलिलं प्रविश्य, दन्तैः trunkेः पुच्छेन पद्भ्यां च बलपूर्वकं कम्पयन्। तदा गजेन्द्रः मीनसंघातयुक्तं सरः कम्पयन्, कूर्मः च शिरः उद्धृत्य, युद्धाय समुपस्थितः। स गजेन्द्रः षड्योजनमात्रः उन्नतः, द्विगुणं दीर्घः; कूर्मः त्रियोजनमात्रः उन्नतः, दशयोजनपरिमाणः। उभौ युद्धोत्सुकौ, परस्परवधाय प्रवृत्तौ, स्वहितसिद्ध्यर्थं बलं योजयामासतुः। तं पर्वतसन्निभं भीमस्वरूपं गजेन्द्रं, मेघगम्भीरं, आनीहि, अमृतसहितं खाद। एवं गरुडं प्रति उक्त्वा, तदनन्तरं शुभकर्माणि कृत्वा, "देवयुद्धे ते शुभमस्तु" इति शंसन्। पूर्णकलशः, विप्राः, गावः, यच्चान्यत् श्रेष्ठं शुभं च — एतानि, यात्रा-शुभाशंसनानि, त्वं, अण्डज, प्राप्स्यसि। युद्धे देवैः सह युध्यमानस्य, ऋक्सामयजुः मन्त्राः, पावनानि, हविष्यम्, सर्वगुह्याध्ययनानि, वेदः च — एते सर्वे त्वां संबलं दास्यन्ति, पक्षिराज। इति पितरं तेनाभ्यनुज्ञातः गरुडः तदनु पितुः समीपात् निर्गतः। स खगश्रेष्ठः शुद्धजलमपश्यत्, नानाविहगसंघाकीर्णम्; पितुः वचनं स्मृत्वा, स तीव्रवेगः गगनचरी शीघ्रं जगाम। स एकेन पादेन गजेन्द्रं, अन्येन कूर्मं जग्राह; ततः स महाविहङ्गः शीघ्रं व्योम्नः उच्चैः प्रजगाम। स उपवेशनं प्राप्त्वा, दिव्यान् वृक्षान् उपागच्छत्; तस्य पक्षवातेन ते भीताः कम्पिताः। तान् कामदुघान् सुवर्णशाखान् चलच्छायान् वृक्षान् दृष्ट्वा, ते चिन्तयामासुः, "मा भूत् भग्नाः स्म" इति। ततः स गगनचारी अन्यान् अपूर्वरूपान् सुवर्णफलान्, रजतवैडूर्यफलान्, महावृक्षान्, समुद्रपरिवेष्टितान्, दृष्ट्वा, तत्र महद्, रम्यं, सहस्रयोजनमात्रं, बहुशाखायुतं, दिव्यं पक्षिणां निवासं, रौहिणं वृक्षं ददर्श; यस्य छायायां विश्रान्तः साक्षात् तृप्तिम् आप्नोति। तत्र स रौहिणवृक्षः, वेगेन पतन्तं पक्षिराजं प्रति, "शतयोजनमात्रं मेयं शाखा — अत्र विश्रम्य गजकूर्मौ खाद" इति उवाच। ततः स पक्षिराजः, वेगवांश् शैलोपमः, तं वृक्षं कम्पयन्, पक्षिसहस्रसेवितं, तां शाखां शीघ्रं छित्त्वा जग्राह। गरुडपदप्रहारेण सा शाखा सुस्पष्टं छिन्ना, स एकां भग्नां शाखां धारयन्, सस्मितम् अपश्यत्; तत्र वलखिल्याः मुनयः तस्यां शाखायां शीर्षे अधोमुखाः लम्बमानाः दृष्टाः। तान् तपोधनान् ब्रह्मर्षीन् दृष्ट्वा, स चिन्तयामास—"ऋषयः अत्र लम्बन्ते, न तान् हिंस्याम्" इति। "पतिष्यन्ति एते, तान् हन्याम्" इति निश्चित्य, स वीरः गजकूर्मौ दृढेन पाददलेन धारयन्, तेषां नाशभीत्या, स्वयम् उत्क्षिप्य, शाखां मुखेन जग्राह, तेषां स्थितिं निरीक्ष्य। तस्य अतिमानुषं कर्म दृष्ट्वा, ते महर्षयः विस्मिताः, हृदि कम्पिताः, पक्षिराजं स्तुवन्तः। एवं गुरुभारं गृहीत्वा, स पक्षिराजः व्योम्नि प्रजगाम; गरुडः सर्पाणां भक्षकः इति प्रसिद्धः। स शनैः शनैः विहायसा गच्छन्, पक्षवातेन पर्वतान् कम्पयन्, गजकूर्मौ वहन्, देशान् अतीत्य ययौ। वलखिल्यऋषिभ्यः दयां कृत्वा, न यथोचितं स्थानं प्राप्नोति; तेन स शीघ्रं गन्धमादनं महापर्वतम् उपजगाम। तत्र स कश्यपं पितरं तपस्यन्तं ददर्श; पितापि दिव्यरूपं तं पक्षिराजं दृष्टवान्। स तेजसा, बलविक्रमाभ्यां, मनसो वायोः समवेगेन, शैलशिखररूपेण, ब्रह्मदण्डोपमेन विराजमानः तत्र स्थितः।