सः पुरुषः, यज्ञाङ्कुरचिह्नैः अधरयोः शोभितः, प्रावर्ग्यपात्रेण भूषितः, ऋत्विजां भार्याभिः सहितः, रत्नशृङ्गवत् केशशिखया विराजमानः तत्र स्थितवान्। एवम्, सनातनः विष्णुः यज्ञवराहस्वरूपं धारयन्, पर्वतवनगुल्मसंयुक्तां, समुद्रपर्यन्तां पृथिवीं उद्धृतवान्। यदा पृथिवी, स्वया देवी, सलिलराशौ पतिता, तदा प्रभुः एके समुद्रे प्रविष्टः, तस्यां सलिलेषु निमज्जन्तीं दृष्टवान्। तां मर्कण्डेयस्य साक्षात् पश्यतः शृङ्गेणोद्धृत्य, लोकहितकामः स्वदंष्ट्रया समुत्थापयत्। स देवदेवो, सहस्रशीर्षा ईश्वरः, यज्ञवराहरूपेण, यः भूतभव्यभाव्यात्मा, पृथिवीं सृष्टवान्। सा देवी पृथिवी, समुद्रेण परिवेष्टिता, एवं समुत्क्षिप्ता पूज्या च जाता; सर्वे दानवाः विष्णुना, देवदेवेन, विनिपातिताः। एवं वराहचरितं कथितम्; अधुना शृणु नरसिंहरूपस्य कथा, यस्मिन्स्वरूपे हिरण्यकशिपुः मृगपतिना निहतः। बलवान् स दैत्यराजः, देवशत्रुः, स्वबलविक्रममदन्वितः, हिरण्यकशिपुरिति नाम्ना, त्रिषु लोकेषु कंटकः आसीत्। स दैत्येषु प्राचीनतमः, अप्रतिमबलपराक्रमः, हे राजन्, सागरे प्रविश्य परमं तपः आचरन् स्थितवान्। दशसहस्रशः दशवर्षाणि, पञ्चशतानि च, दृढव्रतः, उपवासपरायणः, मौनसंयमशीलः, तिष्ठन् तपः अकरोत्। तदा सः संयमेन, दमेन, ब्रह्मचर्येण च, हे अनघ, ब्रह्माणं तेन तपसा प्रसन्नचित्तः अभवत्। ततः स्वयम्भूः भगवाञ्छ्रीमान्, हे राजन्, स्वर्णप्रभया रथेन, हंसयुक्तेन, स्वयमेव आगतः। तेन सह आदित्या, वसवः, साध्याः, मरुतः, अन्ये देवगणाः, रुद्राः, विश्वाः, यक्षाः, राक्षसाः, किन्नराश्च आगमन्। दिशः, विदिशः, नद्यः, समुद्राः, नक्षत्राणि, क्षणाः, अन्ये च ग्रहाः, आकाशे सञ्चरन्तः, तेन सह आगताः। तत्र देवाः, तपस्विनः ऋषयः, सिद्धाः, सप्तर्षयः, श्रेष्ठराजर्षयः, गन्धर्वाप्सरसां समूहः च समागताः। सर्वचराचरगुरुः श्रीमान् ब्रह्मा, सर्वैः देवैः परिवृतः, तं दैत्यं उपेत्य, वेदविदां श्रेष्ठः, इदं वचनम् उवाच। "तव दृढनिष्ठां तपश्च दृष्ट्वा अहं तुष्टः अस्मि; वरं वृणुष्व, शुभं ते अस्तु, यं कामं इच्छसि सः वरः दत्तः।" हिरण्यकशिपुः उवाच—"न मे देवाः, न गन्धर्वाः, न यक्षाः, न नागराक्षसाः, न मनुष्याः, न पिशाचाः, हे देवश्रेष्ठ, मां हन्तुं समर्थाः स्युः।" "ऋषयः अपि, क्रुद्धाः सन्तः, तपसा युक्ताः, मां न शप्तुं शक्नुवन्तु, हे लोकपितामह, एष मे वरः।" "न मे शस्त्रेण, न अस्त्रेण, न पर्वतेन, न वृक्षेण, न शुष्केण, न कृशेण, नान्येनापि साधनena, मृत्युः भवेत्।" "न मे मृत्युः आकाशे, न भूमौ, न रात्रौ, न दिवा, न अन्तः, न बहिः, हे पितामह, भवेत्।" "न मृगेण, न पशुना, न पक्षिणा, न सर्पेण, मम मृत्युः भवेत्; एतान् वरान् यदि ददासि, तान् वृणोमि।" "एते अद्भुताः दिव्या वराः, तव प्रियं, मया दत्ताः; न संशयः, सर्वान् कामान् प्राप्स्यसि।" इति उक्त्वा भगवान् ब्रह्मा आकाशे गतः; ब्रह्मलोकं गतः, ब्रह्मर्षिसंघैः सेवितः विराजते। ततः देवाः, नागाः, गन्धर्वाः, ऋषयश्च, वरदानश्रवणात् ब्रह्माणं उपजग्मुः। "भगवन्, एतेन वरदानेन असौ असुरः अस्मान् बाधिष्यति; तस्मात् अनुग्रहं कुरु, तस्य नाशाय उपायं चिन्तय।" तद्वाक्यं श्रुत्वा, लोकहिताय, प्रजापतिः भगवान्, सर्वान् देवगणान् इदं प्रोवाच। "नूनं, देवाः, तस्य तपःफलम् उपभोगाय अनुमन्यन्ताम्; तपःसमाप्तौ श्रीकृष्णः तस्य वधं करिष्यति।" इति ब्रह्मणः वचः श्रुत्वा, सर्वे देवाः हृष्टमनसः स्वस्वलोकान् गताः। ततश्च, वरलाभात् तत्क्षणात्, स दैत्यः हिरण्यकशिपुः, वरदानमदेन उन्मत्तः, सर्वाणि भूतानि पीडयितुम् आरब्धवान्। दैत्याधिपः, दैत्यसंघैः परिवृतः, स्वराज्यं स्थाप्य, सप्तद्वीपान् लोकालोकांश्च बलात् विजित्य, स्वाधीनं चकार। त्रैलोक्यविजयी सः महाअसुरः, देवांश्च जित्वा, सर्वान् दिव्यान् भोगान् उपभुञ्जानः, स्वर्गे स्थितवान्। त्रिभुवनं निगृह्य, स दैत्यः स्वर्गे वसन्, वरमदेन मोहितः, दिव्ये लोके स्थितः। तदा सः विजित्य सर्वान् लोकान् भूतानि च, चिन्तयामास—"अहमेव इन्द्रः, सोमः, अग्निः, वायुः, सूर्यः च भविष्यामि।" "अहं आपः, व्योम, नक्षत्राणि, दश दिशः; अहं क्रोधः, कामः, वरुणः, वसवः, अर्यमाण् च।" "अहं कुबेरः, निधिपालकः, यक्षकिंपुरुषाधिपः; इति उक्त्वा, बलात् तानि रूपाणि स्वयमेव धारयामास।" तैः स्थानैः अपहृत्य, तेषाम् कार्याणि अपि सः कृतवान्; तं देवश्रेष्ठाः, किन्नराश्च, महायज्ञैः पूजयामासुः। नरकवासिनः स्वर्गे स्थापयामास, स्वर्गवासिनः अन्यत्र च; एवं कर्माणि कृत्वा, बलवान् दैत्यपतिः—। आश्रमेषु, सः महान् दैत्यः, सत्पथनिष्ठान्, सत्यधृतिव्रतान्, महर्षीन् धर्मात्मानः, बाधितवान्। यजमानान् बद्ध्वा, देवाः हविर्न दातुं समर्थाः; यत्र यत्र देवाः गच्छेयुः, तत्र सः अपि गच्छति स्म। एवं, भगवतः वराहस्य चरितं, हिरण्यकशिपोः च अत्युदारं वृतान्तं, धर्मयुक्तया कथया, श्रुतम्।