शृणु, कुरुनन्दन, अनन्तरूपाणां सहस्रशः विविधप्रकारेण गतानां मया यथाशक्ति कथ्यमानां प्रवृत्तिम्। पुरातने काले, पद्मनाभः भगवान् सलिले शयानः सन्, तस्मिन्नेव पद्मे देवगणाः सहिताः महर्षिभिः उत्पन्नाः। तत्र पौराणिकेषु प्रसिद्धं पौष्करिकं नाम रूपं प्रवदन्ति, यत्र वेदाः स्वपाठैः सह प्रतिष्ठिताः। तत्र श्रूयते वराहावतारस्य महात्मनः कथाऽमृतरूपा, यत्र विष्णुः देवश्रेष्ठः वराहरूपं धारयामास। स भगवान् सलिलात् सह शैलवनगुल्मैः पृथिवीं उद्धृतवान्—तस्य वेदाः पादौ, यूपः शृङ्गे, वेदी दन्ताः आसन्। जिह्वा अग्निः, केशा कुशा, शिरः ब्रह्मा महातपस्वी; दिव्ये चक्षुषी अहोरात्रे, वेदस्वरूपाणि अङ्गानि, मन्त्रैः शोभितानि। स सायम्गानरवपूर्णः, मुखं स्रुक्, शृङ्गं स्रुवा, धर्मसत्यात्मा, कीर्त्या भूषितः, कर्मवीर्यपूजितः। तस्य मुखं प्रायश्चित्तद्वारम्, स्थिरः क्षमावान् वृषसदृशः, पशुप्रियः, उद्गातर्याज्यमुद्राः, पशुप्रजन्यबीजम्, ओषधीनां सारः चासीत्। स अन्तर्यामी बहिः, मन्त्रशक्तिसंभावितः, सौम्यदर्शनः; वेदी स्कन्धः, हविः गन्धः, देवपितृयाज्ये क्षिप्रगामी। तस्य शरीरं पूर्ववेदीव दीप्तिमत्, विविधदीक्षाभिः महाबलम्; हृदयं दक्षिणदिग्वद्, योगी, महाशास्त्रसङ्घातमयम्। अधरौ संस्कारचिह्नैः शोभितौ, प्रावर्ग्यपात्रेण भूषितः, ऋत्विजां भार्याभिः सहितः, रत्नशृङ्गवत् उन्नतशिराः। एवं यज्ञवराहरूपं धारयन् स नित्यः विष्णुः, गिरिवनगुल्मयुक्तां पृथिवीं समुद्रपर्यन्तां समुत्तोल्य स्थितवान्। यदा स्वपत्नी भूमिर्देवी सलिलराशौ पतिता, तदा प्रभुः एकस्मिन्नेव सागरे प्रविश्य, तां सलिलेषु निमग्नां दृष्टवान्। स तां शृङ्गेणोद्धृत्य, मर्कण्डेयस्य पश्यतः, लोकहितकामः सीरं कृत्वा समुद्रात् उद्धृतवान्। स देवेश्वरः सहस्रशीर्षा, स्वयमेव पृथिवीं सृष्टवान्; स यज्ञवराहः त्रिकालात्मकः। सा पृथिवी, सागरवस्त्रधारिणी, एवं उद्धृता पूज्यतमा जाता; दानवान् सर्वान् विष्णुर्देवेश्वरः निहत्य स्थितवान्। एवं वराहकथां कथितवान्; अधुना नृसिंहरूपस्य शृणु, यस्मिन् रूपे हिरण्यकशिपुः मृगपतिना निहतः। दैत्यानां महाबलः, सुरद्विषः, बलदर्पसमन्वितः हिरण्यकशिपुः त्रैलोक्यकण्टकः अभवत्। स आद्यः दैत्यः, अप्रतिमबलवीर्यः; सागरमाविश्य, परमं तपः अचरत्। दशसहस्रशः दशवर्षाणि पञ्चशतानि च, व्रतोपवासस्थिरः, मौनसंयमपरायणः स्थितवान्। स यदा आत्मसंयमसंयमब्रह्मचर्यैः तपसा ब्रह्माणं तुष्टवान्, तदा स्वयम्भूः भगवान् तेजस्वी, हंसयुक्तेन रथेन, सूर्यसदृशः, स्वयमेव आगतः। तेन सह आदित्याः, वसवः, साध्याः, मरुतः, अन्ये देवगणाः, रुद्राः, विश्वाः, यक्षराक्षसकिन्नराश्च आगताः। दिशः, विदिशः, नद्यः, समुद्राः, तारा, क्षणाः, अन्ये च ग्रहाः तेन सहागताः। तत्र देवाः, तपोधनाः ऋषयः, सिद्धाः, सप्तर्षयः, राजर्षयः, गन्धर्वाप्सरसाम् गणाः च समागताः। स ब्रह्मा, चराचरगुरुः, सर्वैः देवैः परिवृतः, तं दैत्यं ब्रह्मविदां श्रेष्ठः उपगम्य उवाच—"तव तपसा तुष्टोऽस्मि, वरं वृणीष्व, यदिच्छसि तत् प्रार्थयस्व।" तदा स दैत्यः—"देवगन्धर्वयक्षनागराक्षसमानुषपिशाचैः, कोऽपि मां न हन्यात्। न ऋषयः तपोधनाः कोपिताः अपि मां शप्तुं शक्नुयुः। न शस्त्रास्त्रैः, न पर्वतद्रुमाभ्यां, न शुष्केण, न क्लिन्नेन, नान्येनापि केनचित् मम मृत्युर्भवेत्। नभसि न, न भूमौ, न रात्रौ, न दिवा, न अन्तः, न बहिः, मम मृत्युर्न भवेत्। न पशुभिः, न मृगैः, न पक्षिसर्पैः; यदि एते वराः दत्ताः, तत् वृणे।" स ब्रह्मा—"एते दिव्या अद्भुताः वराः तव मया दत्ताः; सर्वान् इच्छितान् लाभान् अवश्यमेव प्राप्स्यसि।" इति उक्त्वा, भगवाँस्तत्रैव ब्रह्मलोकं जगाम, ब्रह्मर्षिगणैः सेवितः दीप्तमान् अभवत्। ततः देवाः, नागाः, गन्धर्वाः, ऋषयः, वरदानश्रवणेन, ब्रह्माणं उपगम्य, "एतेन वरदानेन असौ असुरः अस्मान् पीडयिष्यति, तस्मात् उपायं विचिन्त्य कृपां कुरु।" इति प्रार्थयामासुः। तदा ब्रह्मा, लोकहिताय, सर्वान् देवगणान् उवाच—"नूनं तस्य तपःफललाभः देवानां अनुमतिः; तस्य तपःसमाप्तौ श्रीकृष्णः तस्य विनाशं करिष्यति।" एवं ब्रह्मणः वचः श्रुत्वा, सर्वे देवाः हृष्टाः स्वस्वलोकान् प्रतिपेदिरे। किं तु, वरप्राप्तिमात्रेण, स दैत्यः हिरण्यकशिपुः, वरदानेन गर्वितः, सर्वभूतानाम् उत्पीडनं आरब्धवान्।