शिशुपालः सभायाम् उत्तमासने स्थितः सर्वेषां राज्ञां मध्ये, क्रोधेन गर्जन् इदं उवाच—“किं अन्यद् अपमानात्, यद् अस्मिन्राजसभायाम् अर्घ्यं कृष्णाय दत्तम्, यः योग्यतां न प्राप्नोति? धर्मपुत्रस्य कीर्तिः सहसा धर्मात्मा इति प्रसारितम्; किन्तु धर्मात् विचलितस्य कस्य उचितं सम्मानं दातुं शक्यते? अयं वृष्णिकुलोत्पन्नः, यः पूर्वं जरासन्धं नृपश्रेष्ठं अधर्मेण हत्वा धर्मात्मा कथं सञ्ज्ञायते? अद्य युधिष्ठिरस्य धर्मः ह्रासं गतः, तस्य कुटिलता प्रकाशिता, कृष्णाय अर्घ्यं दत्त्वा। यदि कुन्तिनन्दनाः भीताः दुर्बलाः तपस्विनः च सन्ति, तर्हि माधवस्य यथायोग्यं सम्मानं ज्ञातव्यम्। अथवा यदि एषः सम्मानः, हे जनार्दन, दुर्बलैः तुभ्यं दत्तः, तर्हि त्वं अनर्हः सन् किमर्थं तं स्वीकारितवान्? त्वं स्वस्य अनर्हं सम्मानं इच्छसि, यथा श्वा यज्ञे घृतं अनवस्थितं अरण्ये खादति। न तु कस्यापि नृपश्रेष्ठस्य अपमानः अभिप्रेतः; स्पष्टं, हे जनार्दन, कुरवः केवलं तव स्तुतिं कुर्वन्ति। यथा नपुंसकस्य विवाहः, गन्धहीने गन्धः, दारुणे सौन्दर्यं, तथा नृपत्वं नास्ति यस्य तस्य पूजनं नृपवत्, हे मधुसूदन। युधिष्ठिरः नृपः दृष्टः, भीष्मः यथावत् दृष्टः, वासुदेवः अपि दृष्टः—एषः सर्वं यथार्थम्। एवं उक्त्वा शिशुपालः उत्तमासनात् उत्थाय तस्मात् सभायाः निर्गतः, तदा राज्ञः तं अनुगच्छन्। ततः युधिष्ठिरः राजा शिशुपालम् उपसृत्य सान्त्वनम् उपेत्य मधुरं वाक्यं उवाच—“एतद् यद् उक्तं त्वया, न उचितं, हे भूमिपते; महद् अधर्मः, हे नृप, तव कठोरता व्यर्था। न कश्चित् नृपः परमं धर्मं न अवगच्छति; भीष्मः शान्तनवः तं जानाति—न तस्य विषये अन्यथा चिन्तय। पश्य, एते बहवः नृपः तव वृद्धतराः, ये कृष्णस्य सम्मानं स्वीकुर्वन्ति; त्वं अपि तद्वत् क्षम्यं कुरु। भीष्मः कृष्णं यथार्थम् जानाति, हे चेदीश्वर, त्वत्तः अधिकं; त्वं तं न जानासि यथा कौरवः जानाति। न तं उपदेशः कर्तव्यः, न तं सान्त्वनं अर्हति—यः कृष्णस्य पूजनं न स्वीकरोति, जगति पूज्यतमं। क्षत्रियः यः अन्यं क्षत्रियं युद्धे विजित्य, तं निगृह्य मुक्त्वा, सः तस्य श्रेष्ठः भवति। एषाम् राज्ञां सभायाम् अहं न पश्यामि एकमपि नृपं, यो सत्यवत्याः पुत्रस्य तेजसा युद्धे न विजितः। न केवलं अस्माकं कृते अच्युतः पूज्यतमः; एषः महाबाहुः त्रिषु लोकेषु पूजनीयः। कृष्णः बहून् क्षत्रियश्रेष्ठान् युद्धे विजित्य, सर्वं जगत् वृष्णिप्रभौ स्थितम्। अतः वृद्धेषु सति, वयं कृष्णं पूजयामः, न अन्यान्; त्वं न अन्यथा वद, न तादृशं चिन्तय। हे नृप, अहं बहून् वृद्धान् बुद्धिमन्तः सेवितवान्; येषां कीर्तिः प्रसिद्धा, ये पूर्वं सर्वान् रक्षितवन्तः—तेषाम् सतां वाक्ये, सौरीगुणान् श्रोतुम् अहं श्रुतवान्। बहवः पूज्याः धर्मात्मानः संगतः, एषः बुद्धिमान् जन्मादारभ्य यानि कर्माणि कृतवान्, तानि मया श्रुतानि। एतानि पुनः पुनः पुरुषैः उक्तानि, मया अपि बहुशः श्रुतानि; न केवलं कामात् वयं चेदीभिः हस्तिभिः च जनार्दनं पूजयामः। न सम्बन्धात्, न कृतार्थत्वात्, वयं तं पूजयामः; सः साधुभिः पूज्यः, सर्वभूतानां सुखदः। तस्य कीर्तिं, वीर्यं, जयम् अवगम्य पूजनं कुर्मः; अत्र अस्माकं मध्ये, बालः अपि न विचाररहितः पूजितः। वृद्धान् गुणैः अतिक्रान्त्वा, हरिः पूज्यतमः मन्यते; द्विजेषु ज्ञानं श्रेष्ठम्, क्षत्रियेषु बलम्। वैश्येषु धान्यं धनं च, शूद्रेषु जात्या; गोविन्दे तयोः पूज्यत्वस्य कारणं स्थितम्। वेदविद्या वेदाङ्गानि, श्रेष्ठं बलं च—कः अन्यः मनुष्यो लोके केशवात् श्रेष्ठः? दानं, कौशलम्, विद्या, वीर्यं, लज्जा, कीर्ति, उत्तमं बुद्धि, विनयः, संपदः, धैर्यं, तुष्टिः, पोषणम्—एतानि सर्वाणि अच्युतः स्थिरं धारयति। एषः सर्वगुणसम्पन्नः, आचार्यः, पिता, गुरुश्च; वयं सर्वे तं पूजयामः, अर्घ्यं दत्त्वा—भवान् अनुमोदतु। यजमानः, गुरु, विवाहार्थी, दीक्षितः, प्रियः नृपः—एते पूज्यन्ते; अतः हृषीकेशः, अच्युतः, यथायोग्यं पूजितः। कृष्णः सर्वलोकानां आदिः, संहारः च; तस्य कृते इदं सर्वं चराचरं जगत् स्थितम्। सः अव्यक्तः प्रकृतिः, नित्यः स्रष्टा, सर्वभूतातीतः; अतः अच्युतः पूज्यतमः। बुद्धिः, मनः, महाभूतानि—वायुः, अग्निः, आपः, आकाशः, पृथिवी—चतुर्विधाः भूतानि, सर्वं कृष्णे स्थितम्। सूर्यः, चन्द्रः, तारा, ग्रहाः, दिशः, विदिशः—सर्वं कृष्णे स्थितम्। सः रुद्रः, सर्वात्मा, नित्यः ब्रह्मा च; अक्षरं शाश्वतं मानवस्वरूपं धारयति। वेदानां मुखं यज्ञाग्निः, छन्दसां गायत्री, पुरुषाणां नृपः, नदीनां समुद्रः। ताराणां मुखं चन्द्रः, तेजस्विनां सूर्यः, पर्वतानां मेरुः, पक्षिणां गरुडः। एवं धर्मराजः युधिष्ठिरः, शिशुपालस्य वाक्यानि श्रुत्वा, सभायाम् सर्वेषां राज्ञां मध्ये, कृष्णस्य पूजनस्य यथार्थं, तस्य गुणानां विस्तारं, धर्मस्य महत्त्वं च सान्त्वनपूर्वकम् उवाच।