स तु खाण्डवदहनं जातवेदसे समर्पितवान्, इन्द्रं देवसंघैः सह युद्धे बलात् विजित्य। अग्निदेवम् तुष्ट्वा दिव्यास्त्राणि प्राप्तवान्, ये देवैरपि दुर्लभानि, तानि स राजा अर्जुनः समासादितवान्। वासुदेवस्य भगिनी सुशीला शुभद्रा, अर्जुनस्य अनुजः नाकुलः नाम्ना प्रसिद्धः। लोके सर्वेषु स सर्वाङ्गसुन्दरः, कामस्य मूर्तिरिव, तस्य अनुजः महाबलः सहदेवः नाम्ना ख्यातः। स राजा भीमसेनसमः, यः मां प्रेषितवान्, अहं घटोत्त्कचः नाम्ना, भीमसेनस्य महात्मनः पुत्रः। मम माता सौभाग्यशालिनी राक्षसी हिडिम्बा, पाण्डवानां साहाय्याय अहं भूमौ विचरामि। युधिष्ठिरः पृथिव्याः समग्रस्य अधिपः अभूत्, स महायज्ञं राजसूयं आरब्धवान्। स भ्रातृन् सर्वदिक् करसंग्रहणाय प्रेषितवान्, वृष्णिवीरः सह, अनुजानपि प्रेषितवान्। अर्जुनः श्रेष्ठः रथकृत्, उत्तरदिक् शीघ्रं गतवान्, महाबलात् शतसहस्रयोजनानि अतिक्रम्य। स सर्वान् नृपतीन् युद्धे बलात् विजित्य, स्वामित्वं प्राप्तवान्, स्वर्गद्वारम् आगत्य, रत्नानि बहूनि प्राप्तवान्। फाल्गुनः दिव्याश्वान्, वित्तं च विविधं, धर्मपुत्राय दत्तवान्। भीमसेनः पूर्वदिक् बलात् विजित्य, नृपतीन् वशे कृत्वा, पाण्डवाय वित्तं दत्तवान्। नाकुलः पश्चिमदिक् करसंग्रहणाय गतः, सहदेवः दक्षिणदिक् सर्वान् नृपतीन् विजित्य। अहं अपि, राजन्, करसंग्रहणाय अत्र प्रेषितः, सम्मानितः च, पाण्डवानां कर्माणि संक्षेपेण उक्तानि। धर्मज्ञ युधिष्ठिरं, पुण्यं राजसूयं यज्ञं, श्रीहरिं च दृष्ट्वा, राजन्, अत्र करं दातव्यम्। तस्य वचः श्रुत्वा, धर्मनिष्ठः राक्षसाधिपः विभीषणः, आज्ञां स्वीकृतवान्, राक्षसैः सह। स सर्वं कृष्णस्य कार्यमिव मन्यते स्म, ततः स विविधानि शोभनानि चादराणि दत्तवान्। स हस्तिन, रत्नैः सुवर्णेन च भूषितानि शय्यानि, रत्नानि, सुवर्णाभरणानि, मूक्ता, मणीन् च दत्तवान्। सुवर्णपात्राणि, घटान्, कुम्भान्, विविधानि कटाहानि, सहस्राणि महाकुम्भान् दत्तवान्। रजतपात्राणि, मणिभिः पूरितानि कुण्डलानि, सुवर्णपुष्पाणि, अन्यानि श्रेष्ठानि सुवर्णवस्तूनि दत्तवान्। शशाङ्कसदृशानि शङ्खानि, शोभनानि वर्तुलानि, यज्ञद्वारे चतुर्दश तालवृक्षान् दत्तवान्। स सुवर्णपद्मानि, रत्नैः भूषितानि शिबिकाः, रत्नमुकुटानि, मणिभिः पूरितानि कङ्कणानि दत्तवान्। श्रेष्ठं चन्दनं, विविधानि वस्त्राणि च दत्तवान्, तदा विभीषणः सर्वं सहदेवाय दत्तवान्। रात्रिचराः, अष्टाशीतिसहस्राणि, रक्ताक्षाः, समदानेन रत्नानि आनयन्ति स्म। तानि रत्नानि गृह्य, घटोत्त्कचः विभीषणं प्रणम्य निर्गतवान्। स दक्षिणेन प्रदक्षिणं कृत्वा, रत्नानि गृहीत्वा, हिडिम्बापुत्रः राक्षसैः सह निर्गतवान्। स शीघ्रं लङ्कात् सहदेवस्य समीपं गतवान्, सर्वे महोदधिं अतिक्रम्य पाण्डवस्य समीपं प्राप्तवन्तः। सहदेवः रत्नवाहकान्, रात्रिचरान्, भीमसदृशान्, हिडिम्बापुत्रं च दृष्टवान्। द्राविडान् राक्षसान् च दृष्ट्वा, ते भीता पलायितवन्तः; ततः भीमपुत्रः माद्रीपुत्रं उपसंगम्य, अञ्जलिं कृत्वा स्थितवान्। पाण्डवः तं रत्नसमूहं दृष्ट्वा प्रसन्नः अभवत्, तं हस्ताभ्यां आलिङ्ग्य, तान् दृष्ट्वा हर्षितः। सर्वान् द्राविडान् विसर्ज्य, प्रस्थानाय उद्युक्तः अभवत्, ततः सहदेवः बुद्धिमान् प्रत्यागतवान्। बलात्, साम्ना, विजयेन च, स नृपतीन् करदायिनः कृत्वा, शत्रुसूदनः प्रत्यागतवान्। रत्नमण्डपं गृहीत्वा, रात्रिचरः निर्गतवान्, इन्द्रप्रस्थं प्रविष्टवान्, भूमिं कम्पयन्निव। युधिष्ठिरं दृष्ट्वा, सहदेवः अञ्जलिं कृत्वा प्रणम्य, तस्य पुरतः स्थितवान्, राज्ञा सम्मानितः। लङ्कात् आनितं, अद्भुतं वित्तं दृष्ट्वा, राजा हर्षितः, परमाश्चर्येण पूर्णः। सर्वं धर्मराजाय निवेद्य, महात्मने कोटिसहस्रं सुवर्णं दत्तवान्। विविधानि रत्नानि, गावः, मेषाः, महिषाः च; कार्यं सिद्ध्वा, राजा जनमेजय, सुखेन वासं कृतवान्। अधुना नाकुलस्य कर्माणि विजयांश्च वक्ष्यामि, यथा वासुदेवेन जितानि पश्चिमानि देशानि स विजितवान्। खाण्डवप्रस्थात् निर्गत्य, स पश्चिमदिक् गतवान्, बुद्धिमान्, महादलस्य सह। सिंहनादैः, वीराणां गर्जनैः, रथचक्रनिस्वनैः च, स भूमिं कम्पितवान्।