सः कृताञ्जलिः विनीतः स्थित्वा प्राञ्जलिः पाण्डवेन किं करोमीत्युक्तः। तं पाण्डवः स्नेहपूर्वकं बाहुभ्यां समालिङ्ग्य शिरसि चाघ्रातवान्। मेरुशृङ्गसमं तमुपवन्द्य पाण्डुपुत्रः मन्त्रिभिः सहितः तुष्टः साभिप्रायमुवाच। "गच्छ पुत्र लङ्कां ममाज्ञया; तत्र महात्मानं राक्षसराजं विभीषणं दृष्ट्वा—राजसूयमहोत्सवस्यार्थे सर्वरत्नानि विविधानि सम्पाद्य शीघ्रं प्रत्यागच्छ महाबल।" एवं पाण्डवेन समादिष्टः घटोत्कचः प्रमुदितः "एवं भवतु राजन्" इत्युक्त्वा दक्षिणदिशं प्रस्थितः। सहदेवं सुसम्मान्य दक्षिणदिशं प्रति गतः घटोत्कचः सागरं दृष्ट्वा लङ्कां प्रति ययौ। सागरं कूर्ममकरमीनसंघातैः पूर्णं, शुक्तिसम्पुटैः शङ्खराशिभिश्च समाकीर्णं दृष्ट्वा सः रामसेतुं च पश्यन् रामस्य वीर्यं चिन्तयामास; ततः सागरस्य दक्षिणतीरं तीर्त्वा लङ्कां प्राप्तवान्। तत्र स लङ्कां स्वर्गशिखरसम्प्रभां, प्राकारैः परिवृतां, रम्यद्वारैश्च शोभितां ददर्श। श्वेतारुणप्रासादसहस्रैः समाकीर्णां, दिव्यदुन्दुभिनिनादितां, उद्यानोपवनैः शोभितां च। सर्वकालफलपुष्पवृक्षैः, सुरभिपुष्पगन्धैः, महारथैः च शोभितां तां ददर्श। रत्नविभूषितां, इन्द्रस्यामरावतीमिव, राक्षसैर्निवासितां तां लङ्कां प्रविवेश। राक्षसैः सेव्यमानां, विविधवेषधरैः कौशलिनः पुरुषैः, रमणीयदर्शनाभिः स्त्रीभिश्च संयुक्तां तां नगरीं ददर्श। दिव्यमाल्यवस्त्रधारिण्यः, दिव्याभरणभूषिताः, मदोन्मत्तलोचनाः, पूर्णस्फिग्दृढस्तनाः च ताः स्त्रियः ददर्श। ततः भीमसेनस्य पुत्रमागतमालोक्य ताः प्रमुदिताः विस्मिताः च अभवन्; स राजा भवनं प्रतिजगाम, यदिन्द्रस्य गृहमिव आसीत्। "कौरवस्य हस्तस्य निमित्तं, कुरुराजः पाण्डुर्नाम, यस्य कनिष्ठः सहदेवः, तेनाहं प्रेषितः; राजानं द्रष्टुमिच्छामि, शीघ्रं निवेदय," इति स सन्देशं प्राह। "एवं भवतु" इत्युक्त्वा सूचयिता प्रविवेश भवनं, प्राञ्जलिः सन्देशं न्यवेदयत्। द्वारपालस्य वचनं श्रुत्वा धर्मात्मा राक्षसराजः विभीषणः "प्रवेशय" इत्याज्ञापयत्। राज्ञा समादिष्टः द्वारपालः शीघ्रं गत्वा हिडिम्बाय तद्वचनं न्यवेदयत्। "आयाहि सन्देशद, शीघ्रं प्रविश्य राजानं पश्य" इत्युक्त्वा; ततः घटोत्कचः प्रविवेश। प्रविष्टः स राक्षसराजस्य भवनं कैलासशिखरप्रख्यं सुवर्णद्वारयुक्तं ददर्श। प्राकारैः परिवृतं, शालाभिरलङ्कृतं, नानारत्नमण्डितं तद्विलोक्य। स्वर्णमयैः, हेममयैः, स्फटिकरजतस्तम्भैः, वज्रवैडूर्यस्तम्भैश्च शोभितं तद्भवनं ददर्श। पताकाध्वजैः, रत्नैः, माल्यैः, सुवर्णमण्डपैः च शोभितं स तद्विलोक्य। एतदद्भुतदर्शनं दृष्ट्वा, भीमसेनपुत्रः प्रविशन् मधुरं शब्दं शृणोति स्म। तन्त्रीवाद्यरम्यं, तालाक्षरयुक्तं, दिव्यदुन्दुभिपणवसदृशं सततं शब्दं शृण्वन् हिडिम्बः हृष्टः अभवत्। ततः बहुवेश्मयुक्तं रम्यं राजगृहं प्रविवेश। तत्र द्वारपालेन सह स्थितं महात्मानं विभीषणं परमसुवर्णसिंहासने निषण्णं ददर्श। दिव्याभरणमणिमुक्ताभिः शोभमानं, दिव्यरूपिणं, सूर्यसमप्रभं विभीषणं ददर्श। दिव्यगन्धवस्त्राभरणधारणं, मङ्गलरूपं, सूर्याग्निसदृशदीप्तिं, मन्त्रिभिः सहितं, इन्द्रमिव सुरेषु, महात्मभिः यक्षगन्धर्वस्त्रीभिः परिवृतं ददर्श। मङ्गलगीतरमणीयैः, उत्तमचामरैः, सुवर्णदण्डैश्च वीजनैः पूज्यमानं, स्त्रीभिः शिरसि चामरैर्वीज्यमानं, कुबेरवरुणोपमं तं ददर्श। स धर्मनिष्ठः, अद्भुतराक्षसेश्वरः, रामं इक्ष्वाकुकुलाधिपतिं सर्वदा स्मरन् स्थितः। तं दृष्ट्वा घटोत्कचः प्राञ्जलिः नम्रः, पराक्रमे स्थिरः, चित्ररथ इव इन्द्रस्य पुरतः स्थितः। सन्देशदं आगतमालोक्य राक्षसराजः विभीषणः यथाविधि सत्कृत्य सान्त्वपूर्वकं वाक्यमुवाच। "कस्मिन्वंशे जातः? किमर्थं राज्ञः कार्यं कर्तुमिच्छसि? सर्वान् भ्रातॄन्, नगरं, देशं च वद। त्वं च स्वकार्यं च यथातथ्यं वक्तुमिच्छामि; पृथक्पृथक् सर्वं विस्तार्य वद।" एवं महात्मना पुलस्त्यनप्त्रेणोक्तः हिडिम्बः कृताञ्जलिः ततः प्राज्ञमुत्तरमुवाच।