ब्राह्मणश्रेष्ठ, तव कुतूहलमवलोक्य अहं हैडिम्बस्य आगमनम्, तस्य लङ्कायाः प्रति गमनम्, पौलस्त्येन सह तस्य संमेलनं च क्रमशः कथयामि। ततः सः कालनद्वीपवासीन् युद्धेन शीघ्रं विजित्य, दक्षिणाम् दिशम् अधिरुह्य, चोलदेशं प्रविवेश। सः पुण्यां कावेरीं, नद्युत्तमां, दृष्टवान्—या जलचरैः न सेविता, किन्तु तपस्विभिः शोभिता। सा नदी साल-लोढ्र-अर्जुन-इल्व-जम्बू-शाल्मली-किंशुक-कदम्ब-सप्तपर्ण-कश्मर्य-आमलकवृक्षैः परिवृता आसीत्। महाशाखायुत-बट-प्लक्ष-उदुम्बर-शमी-पलाश-अश्वत्थ-खदिरवृक्षैः अपि सा परितः शोभिता। सा नदी बदरीवृक्षैः आवृता, अश्वकर्ण-अम्र-पुण्ड्रपत्र-केलिवनैः च विराजिता। तत्र चक्रवाक-प्लव-शैवाल-काक-कौञ्चादिभिः पक्षिभिः पूरिता, जलचरपक्षिणां शब्दैः निर्घोषवती च आसीत्। बहुपक्षिणां जलचराणां वासस्थानं सा, बहुमुनिवनैः, पुण्यवृक्षैः च शोभिता। शुद्धवेदवेदाङ्गविद्भिः ब्राह्मणैः सा शोभिता, क्वचित् तीरवृक्षमालाभिः भूषिता। अन्यत्र पुष्पितवृक्षैः, अन्यत्र सुरभि-उदकम्भोज-कहलार-कुमुद-पुष्करिण्यः च सा विभूषिता। एवंरूपां कावेरीं दृष्ट्वा पाण्डवः प्रमुदितः अभवत्—यथा अस्माकं देशे गङ्गा, तथा तत्र पावनी कावेरी। ततः सहदेवः तां नदीं स्वजनैः सह अतिक्रम्य, दक्षिणतीरं प्रति प्रस्थितः। तस्य आगमनं श्रुत्वा, तद्भूमिप्रजाः उत्सुकाः सन्तः तं द्रष्टुं समाययुः। हे राजन्, द्राविडजनाः, शोभनरूपिणः, पाण्डुपुत्रं द्रष्टुं हर्षपूर्णाः समागच्छन्। तं कोमलाङ्गं, विशालनेत्रं, दिव्यगमनं, लोकरमणीयतमं दृष्ट्वा, तेषां नेत्राणि निमेषमपि न अकुर्वन्। तं समागताः द्राविडाः अद्भुतमिव दृष्ट्वा, सेनापतिमिव, पूजां चकार। ते इच्छितरत्नैः, विविधैः मान्यैः भोगैः, शुभोपहारैः च, नकुलानुजं स्तुत्वा पूजयामासुः। सहदेवः तान् द्राविडान् दृष्ट्वा हृष्टः, स बलभद्रः तान् अभिवाद्य दक्षिणदिशं प्रति प्रस्थितः। शीघ्रदूतैः चोल-द्राविडराजौ जित्वा, तयोः रत्नानि गृहीत्वा, पाण्डुदेशं प्रति जगाम। सहदेवं दृष्ट्वापि, अन्ये पुरुषाः तृप्तिं न प्राप्नुवन्; तं अनुगम्य, उत्सुकाः सन्तः आगच्छन्। ततः, हे राजन्, माद्रीसुतः मृगगणान्, गजान्, अन्यांश्च वन्यपशून्, व्याघ्रान्, चित्रमृगान् च अपश्यत्। तत्र शुक-मयूर-गृध्र-वनकुक्कुटांश्च दृष्ट्वा, स्वश्वशुरस्य, राज्ञः, देशं प्राप। तत्र माद्रीसुतः दूतान् पाण्ड्याय प्रेषयामास; मलयध्वजः तस्याज्ञां हर्षेण स्वीकृतवान्। तत्र जिष्णोः पत्नी, पाण्ड्यकन्या, चित्राङ्गदा नाम, द्राविडस्त्रीणां श्रेष्ठा आसीत्। सा सहदेवस्य नगरं प्राप्तिं श्रुत्वा, हृष्टा, बहून्युपहाररत्नानि प्रेषयामास। पाण्ड्यः अपि, कीर्तिमान्, स्वदूतैः बहूनि रत्नानि—मणिमुक्ताफलमौक्तिकानि—सहदेवाय प्रेषयामास। तां अतुलां पूजां दृष्ट्वा, पाण्डवः हृष्टः, अनेकानि रत्नानि भ्रातृपुत्राय बभ्रुवाहनाय दत्तवान्। तदनन्तरं, दूतैः पाण्ड्यं, द्राविडराजानं, श्वशुरं मलयध्वजं, मानलूरराजानं च वशे कृतवान्। ततः रत्नानि गृहीत्वा, द्राविडैः परिवृतः, दिव्यं अगस्त्याश्रमं, देवलोकसदृशं पर्वतम्, अगच्छत्। मलयपर्वतम् अभिगम्य, तं प्रदक्षिणीकृत्य, माद्रीसुतः शोभनां ताम्रपर्णीं नदीं अतिक्रम्य, शुद्धसलिलां, दिव्यां, शीतलां, मनोज्ञां समुद्रतीरं प्राप्तः; तत्र पाण्डुपुत्रः विश्रान्तिं लेभे। ततः, हे भारतवंशज, राजा सहदेवः बुद्धिमन्तः मन्त्रिणः समाहूय, तैः सह सम्यक् मन्त्रयामास। तदनन्तरं, शीघ्रकर्मा सहदेवः भ्रातृपुत्रं घटोत्कचं चिन्तयितुं आरब्धवान्। तस्य चिन्तनमात्रेण, स राक्षसः साक्षात् उपस्थितः—अत्युच्चकायः, महाबाहुः, सर्वाभरणभूषितः। स मेघसन्निभः, दीप्तकर्णाभरणः, अद्भुतहारकङ्कणधारी, मणिमेखलाभिः शोभितः। स सुवर्णमालावान्, दीर्घदंष्ट्रः, मुकुटी, कटिसूत्रयुक्तः, ताम्रकेशः, पीतवर्णदाढी, भीमवपुः, कङ्कणकङ्कटिभूषितः। रक्तचन्दनलेपनः, सुशुक्लवस्त्रधारी, बलवान्; स यदा अग्रे प्रचलति, भूमिः तस्य बलेन कम्पमिव अनुभवति। तं पर्वतसन्निभं समीपं गच्छन्तं दृष्ट्वा, जनाः भयभीताः पलायितवन्तः, यथा मृगाः सिंहात् पलायन्ते। स घटोत्कचः माद्रीपुत्रं सहदेवं समीपं गत्वा, यथा रावणः पौलस्त्यं प्रति गतवान्, नमस्कारं कृत्वा सहदेवं प्रणम्य अभिवादयामास।