धनञ्जयः सर्वान् तत्र दृष्ट्वा परमं हर्षम् उपगम्य तान् वशे कृत्वा नानाविधरत्नानि प्राप्तवान्। ततः स महाबलः निषधस्य पर्वतीयं देशं सम्प्राप्य तं विजित्य, हे राजन्, विशालं निषधपर्वतम् अतीत्य मध्यदेशं प्रविवेश। तत्र दिव्यवनैः शोभिते देशे स देवसदृशान् पुरुषान् अपश्यत्, ये स्वयम् देवैः समाना आसीन्। धनञ्जयः तत्र अद्भुतान् पुण्यजनान् पूर्वं अदृष्टपूर्वान्, दिव्यगृहाणि, अप्सरसामिव स्त्रीणश्च अपश्यत्। तान् रम्यजनान् दृष्ट्वा, अर्जुनः अपि तैः निरीक्षितः, तान् प्रख्यातान् जनान् विजित्य वशे कृतवान्। स तत्र दिव्यरत्नानि भूषणानि आसनानि च गृह्य, हृष्टः सन् उत्तरदिशं प्रति जगाम, हे राजन्। ततः स मेरुं पर्वतराजं ददर्श—महान्तं, सुवर्णमयं, दिव्यम्, चतुःसमं, दुर्गमं च। स मेरुः शतसहस्रयोजनं उन्नतं, सुप्रतिष्ठितं, तेजस्वि, स्थिरं, अतुलप्रभासंहातम्। तस्य सुवर्णशिखराणि सूर्यप्रभां हरन्ति, सुवर्णाभरणैः भूषितानि, दिव्यैः देवगन्धर्वैः सेव्यमानानि। स पर्वतः अप्रमेयः, अधर्मपूर्णैः जनैः दुर्जयः, नागैः क्रूरमृगैः च आकीर्णः, दिव्यौषधिभिः प्रकाशितः। स पर्वतराजः स्वर्गमिव उन्नतः, नानानदीवृक्षसंछन्नः, अन्यैः चिन्तामात्रेण अपि दुर्लभः। तत्र सुखगानपक्षिसंघैः निनादितः, फाल्गुनः मेरुं दृष्ट्वा हर्षपूर्णः अभवत्। तस्य मेरोः सर्वतो दिव्यं इलावृतं देशं शोभायमानं ददर्श; तत्र मेरोः दक्षिणे जम्बु नाम वृक्षः स्थितः। सः सदा पुष्पितः फलितश्च, सिद्धचारणैः सेवितः, तस्य शाखाः, हे राजन्, स्वर्गमिव उन्नताः। तस्य नाम्ना एषः द्वीपः जम्बूद्वीप इति प्रसिद्धः, सव्यसाची शत्रुतापनः तं जम्बुवृक्षं अपश्यत्। तौ लोके अप्रतिमौ—जम्बुवृक्षं च मेरुं च समुपविष्टौ—दृष्ट्वा राजा विस्मयपूर्णः सर्वतः निरीक्ष्य स्थितः। तत्र अर्जुनः सिद्धैः दिव्यैः चारणैः च सहस्रशः रत्नानि भूषणानि च प्राप्तवान्। तत्रैव दिव्यवस्त्राणि लब्ध्वा, अर्जुनः सर्वान् यज्ञसम्बन्धेन सम्बोध्य, नानारत्नानि गृह्य, मेरुं पर्वतराजं प्रदक्षिणीकृत्य, प्रस्थितवान्। स जम्बुनद्याः तटे गतः, तां रम्यां दिव्यां नदीं दृष्ट्वा, यस्याः जलं जम्बुफलरससमं मधुरं आसीत्। सा नदी सुवर्णपक्षिसंघैः पूर्णा, सुवर्णपद्मैः आकीर्णा, सुवर्णमृद्भिः, सुवर्णजलैः, सुवर्णवालुकाभिः च शोभिता। केषुचित् स्थानेषु सा सुवर्णपद्मोत्पलैः पुष्पितैः पूर्णा, अन्यत्र तटेषु विकचवृक्षपुष्पैः सुवर्णवर्णैः आच्छादिता। तस्याः तटे सर्वत्र पुण्यस्नानस्थलैः सुवर्णपदानकैः, निर्मलरत्नजालैः, नृत्यगीतनिनादैः च शोभिता। सा नदी सर्वतः सुवर्णछत्रैः दीप्तिमती बभूव; तां दृष्ट्वा पार्थः स्तुतिं चकार। तां नदीं, या पूर्वं न दृष्टा, दृष्ट्वा, हे राजन्, स हृष्टः अभवत्, तस्याः तटे अद्भुतरूपान् नरान् अपश्यत्। तान् स नदीजलनिवासिनः, स्वैः भार्याभिः सह, अमरसमाना, सर्वदा सुखसम्पन्नान्, सर्वाभरणभूषितान् अपश्यत्। तेषां धनञ्जयः दिव्यरत्नानि, सुवर्णजम्बुफलानि, रम्याणि भूषणानि च लब्ध्वा। तानि दुर्लभरत्नानि प्राप्य, पार्थः पश्चिमदिशं प्रति गतः, नागसंरक्षितं देशं पुनः विजित्य वशे कृतवान्। ततः, हे राजन्, वज्रधरः वारुणीं गत्वा, गन्धमादनं प्राप्तवान्, तत्र तान् देशान् विजित्य अधिपत्यं स्थापयामास। गन्धमादनात् परं गत्वा अर्जुनः केतुमालं रत्नसमृद्धं देशं अपश्यत्। तत्र दिव्यरूपाभिः देवसमाभिः स्त्रीभिः वासितं तं देशं विजित्य, अर्जुनः तत्र स्वाधिकारं स्थापयामास। तत्र अर्जुनः दुर्लभरत्नानि संचित्य, पुनः प्रत्यावृत्त्य मध्यदेशं ग्रामसमाकीर्णं प्राप्तवान्। पूर्वदिशं गच्छन्, हे राजन्, सव्यसाची धनञ्जयः मेरुमन्दरयोः मध्ये प्रवहन्तीं नदीं प्राप्तवान्। तत्र किचकबंसच्छायायाम् निवसन्तः जनाः, तस्याः नदीस्य मीनकच्छपाश्च, कान्तानि बंसाङ्कुराणि भक्षयन्ति। पशुपान् कुलिन्दान् टङ्कणान् परटङ्कणांश्च विजित्य, तान् सर्वान् करदायिनः अकरोत्। तेषां सर्वेषां रत्नानि गृह्य, सः माल्यवन्तं पर्वतं अगच्छत्; तं पर्वतराजं अतीत्य पाण्डवः अग्रे प्रस्थितः। भद्राश्वं देशं प्रविश्य, यः शुद्धः स्वर्गसदृशः, तत्र दिव्यान् पुरुषान् तेजस्विनः देवोपमान् अपश्यत्। तान् विजित्य, वशे कृत्वा, करं स्थाप्य, सर्वतः अनन्तानि रत्नानि संचितवान्। नीलं पर्वतं गत्वा, तत्र तस्य वासिनः विजित्य, जिष्णुः विशालं नीलपर्वतं अतीत्य, रम्यकं देशं प्रविश्य, यत्र रम्ययुग्मानि प्राणीनि सन्ति, तं देशं विजित्य करदायिनं कृतवान्।