धनञ्जयस्य वचः श्रुत्वा धर्मराजः युधिष्ठिरः सौम्यगम्भीरया वाचा तमिदं प्रत्युवाच। “ब्राह्मणश्रेष्ठान् सम्पूज्य, हे भरतश्रेष्ठ, त्वं सखिभिः सह प्रमुदितः शत्रूणां च मनः शिथिलीकर्तुम् प्रयातुमर्हसि।” तथा धर्मराजस्य वचः शृण्वन् पार्थः, तव विजयः निश्चितः, कामितं फलमवश्यं लप्स्यसे इति श्रुत्वा, महता सैन्येन परिवृतः प्रययौ। तत्र दिव्येन रथेन, यं अग्निना दत्तं, अद्भुतकर्मणा, धनञ्जयः तथा भीमसेनः यमसुतौ च नरश्रेष्ठौ गच्छन्ति स्म। सर्वे तु स्वस्वसैन्यैः सह, युधिष्ठिरेण सत्कृताः, प्रययुः; वज्रधारी इन्द्रः इव, धनाध्यक्षस्य देशं जयन्। भीमसेनः पूर्वदिग्विजयं कृतवान्, सहदेवः दक्षिणदिग्, नकुलः पश्चिमदिग्, राजा चास्त्रविदां श्रेष्ठः स्वदेशं विजिग्ये। एवमेकैकशः स्वस्वदिग्विजयं कृत्वा, युधिष्ठिरः खाण्डवप्रस्थे मित्रैः परिवृतः, परमसमृद्ध्या युक्तः निवसति स्म। एतस्मिन्नन्तरे, जनमेजय, तव पृष्टः वैशम्पायनः विस्तरेण दिग्विजयस्य आख्यानं कर्तुमुपक्रामत्, यतो हि प्राचीनेषु महात्मसु कर्मसु श्रोतुम् असन्तुष्टः सन् पुनः पुनः श्रोतुमिच्छसि। प्रथमं धनञ्जयस्य विजयं कथयिष्यामि, यतः पाण्डुपुत्रैः पृथिवी एककाले विजिता। कुन्तीपुत्रेण युधिष्ठिरेण, राज्यस्य अर्धं प्राप्य, महात्मना, राजसूयमहिम्नि चित्तं न्यधीयत। तस्य भूमिजये वीर्यं विज्ञाय, भूमिपाः द्वेषेण संमिलित्वा तं प्रतिरोधयितुमभिप्रेत्य समागच्छन्। तत्र महारथाः रथैः, गजैः, अश्वैः, पदातिभिश्च सहिताः, विजयीं पाण्डुपुत्रं निवारयितुमभ्ययुः। ततः पार्थः, महाबाहुः वज्रधारी, शीघ्रं तान् राजानः युद्धाय प्रत्युद्ययौ। तस्य निष्कल्मषकर्मणा पार्थेन तद्राजबलं वातेन मेघमाला इव सर्वदिशः प्रकीर्णम्। राजानः संग्रामे जित्वा, शत्रुसंहारकः पाण्डुपुत्रः, उत्तरदिग्विजयाय प्रतस्थे। प्रथमं कुलिंगदेशे, महाबाहुः धनञ्जयः तत्र राजानं नातिप्रतिकूलेन संयुगे विजिग्ये। ततः सः सैन्धवपुर्याः सल्वानगरं प्रति जगाम; तत्र सल्वराजं समासाद्य धनञ्जयः युद्धमकरोत्। वीर्येण महात्मना पार्थेन तीक्ष्णधन्वना सः सल्वराजः शिग्रमेव द्युमत्सेनं भूमिपतिं विजिग्ये। ततः शत्रुनिग्रही, सेनया सह, कट्टदेशं प्रति जगाम; तत्र युद्धे पार्थः सुनाभं भूमिपतिं विजिग्ये। तस्य वीर्येण सुनाभः सेनया सह वशे कृतः; तेन सह सव्यसाची, शत्रुतापनः, अग्रे जगाम। सः प्रतिविन्ध्यराजं शकलद्वीपे, कालद्वीपवासिनः अन्यांश्च राज्ञः, सप्तद्वीपाधिपतींश्च विजिग्ये। तत्र पार्थस्य सेनायाः तैः राजभिः सह महान् संग्रामः अभवत्; सर्वान् तान् समरे जित्वा धर्मराजस्य तुष्ट्यर्थं अग्रे प्रतस्थे। सर्वैः तैः सह गच्छन्, प्राग्ज्योतिषं प्रति अगच्छत्। तत्र प्राग्ज्योतिषाधिपः भगदत्तो महाराजः आसीत्; तेन सह महात्मना पाण्डवेयेन महान् संग्रामः अभवत्। सः भगदत्तः किरातैः चीनैश्च, सागरान्तिकवासीभिर्नानाराजभिश्च परिवृतः आसीत्। तत्र अष्टाहं धनञ्जयेन सह युद्धमकरोत्; ततः संग्रामे शान्ते सन्, स्मयमानः भगदत्तः धनञ्जयं वचनमुवाच— “यथार्हसि, महाबाहो, कुरुपुंगव, युद्धे तेजसा देवपतिसुतस्य यथार्हम्। अहं महेन्द्रस्य मित्रं, युद्धे च न शक्रादपि हीनः; तव तु युद्धे स्थितुं न शक्नोमि। पाण्डुपुत्र, किं ते प्रियं करवाणि? यद्वदसि, तत्करिष्यामि। धर्मात्मा, सत्यवादी, यज्वा, दानशीलश्च युधिष्ठिरो धर्मराजः कुरुपुंगवः। तस्य राज्यं प्रार्थये; राजसूयाय द्रव्यं दत्तव्यम्। त्वं पितुः सखा, ममापि प्रियः, तस्मात् आज्ञापय, अहं हर्षेण दास्यामि। यथा मम जननी कुन्ती, तथा युधिष्ठिरोऽपि; सर्वं करिष्यामि, किं वा अन्यत् करवाणि?” एवं भगदत्तेन उक्तः धनञ्जयः प्रत्युवाच— “एतत्सर्वं तव अनुमत्यैव सिद्धम्।” तं जित्वा, महाबाहुः कुन्तीपुत्रः धनञ्जयः, उत्तरदिग्भ्यः कुबेररक्षिते देशे प्रतस्थे। सः नरश्रेष्ठः अन्तर्गिरिम्, बहिर्गिरिम्, उपगिरिं च विजिग्ये। सर्वान् गिरिनिवासिनः राज्ञः च जित्वा, तान् वशे स्थाप्य, सर्वं धनं आदाय, तैः सह बृहन्तं उलूकाधिपतिं प्रति अगच्छत्। तत्र उत्तमानां नादेन, रथचक्रध्वनिना, गजानां निस्वनेन च, पृथिवीं कम्पयन् प्रविवेश। ततः बृहन्तः शीघ्रं चतुरङ्गबलसमेतः नगरात् निर्गत्य फाल्गुनं युद्धाय प्रत्युद्ययौ। तत्र धनञ्जयस्य बृहन्तस्य च महान् संग्रामः अभवत्; किन्तु बृहन्तः पाण्डवस्य वीर्यं न शशाक सोढुम्।