ततो भरतश्रेष्ठ, पाण्डवाः धर्मराजयुधिष्ठिरपुरोगमाः, निष्कल्मषकर्मणः श्रीकृष्णस्य प्रदक्षिणं कृत्वा तमभ्यनन्दन्। श्रीकृष्णः देवकीसुतः, महाविजयं सम्प्राप्य, राज्ञः सर्वान् सुरक्षां दत्त्वा, तत्रतः प्रस्थितवान्। तेन कर्मणा पाण्डवानां कीर्तिः सम्यग्विवर्धिता; ते राजपुत्राः द्रौपदीं परमसन्तोषे स्थापयामासुः। तस्मिन् काले धर्मकामार्थसम्बद्धं यत् युक्तमासीत्, तत् सर्वं धर्मपालनविशारदः राजा युधिष्ठिरः स्वयं कर्तुम् अर्हन् निरतिशयश्रीमान् अकरोत्। ततः स धर्मात्मा युधिष्ठिरः, मुनिवचनं स्मृत्वा, दीर्घमुष्णन्, कर्तव्यबुद्ध्या युक्तः, रिपूनां दाहकः, चिन्तयामास। तस्य मनोगतम् अवगम्य, भीमसेनः सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठः, तस्य कामसिद्धये, वह्निसंभूतवज्र इव, कर्तुमुद्यतः। तदा युधिष्ठिरः उत्तमं धनुः, अक्षय्यशरान्, महारथं, ध्वजं, सभां च सम्प्राप्य, वाक्यमुवाच—“धनुः, अस्त्राणि, शराः, वीर्यम्, पक्षिणः, भूमिः, यशः, बलं च—एतानि सर्वाणि, राजन्, मया लब्धानि, यद्यपि तानि दुर्लभानि, बहुभिः स्पृहणीयानि च। कोशवृद्धिं धर्ममित्यहं मन्ये; सर्वराज्ञः करं संग्रहायिष्यामि ते, नृपश्रेष्ठ। धनदपालितां दिशं विजयाय गच्छामि, शुभे काले, मुहूर्ते, नक्षत्रे च पूजिते।” धनञ्जयस्य वचः श्रुत्वा, राजा युधिष्ठिरः, मृदुनीलयना स्वरेण तमुवाच—“ब्राह्मणेषु पूजार्हेषु स्वस्त्ययनं कृत्वा निर्गच्छ भरतर्षभ, मित्रानन्दाय शत्रुविषादाय च। निश्चितं ते विजयः पार्थ; यत्कामयसे, तदवश्यं लप्स्यसे।” एवमुक्त्वा, पार्थः महता सैन्येन परिवृतः प्रस्थितवान्। दिव्येन रथे, येनाग्निना दत्तेन, अद्भुतकर्मणा, भीमसेनः च यमसुतौ च पुरुषर्षभौ तेन सह निर्गच्छन्। सर्वे सैन्यैः सहिताः, युधिष्ठिरेण पूजिताः, स्वस्वदिशं जग्मुः; वज्रधारी भीमसेनः धनदस्य दिशं विजित्य तुष्टः। भीमसेनः पूर्वां दिशं, सहदेवः दक्षिणां, नकुलः पश्चिमां, राजा युधिष्ठिरः शस्त्रविद् स्वां दिशं विजिग्युः। राजा युधिष्ठिरः, खाण्डवप्रस्थमध्यम् उपविशत्, मित्रैः परिवृतः, परमसमृद्ध्या युक्तः आसीत्। ततः शौनक उवाच—“ब्राह्मन्, दिशाविजयं विस्तारतः कथय; न हि मे तृप्तिरस्ति प्राचीना महात्मनाम् अद्भुतकर्मणां श्रवणेन।” सुतरां धनञ्जयस्य विजयः प्रथमं वक्ष्यामि; पाण्डुपुत्रैः समकालमेव भूमिः विजिता। पादार्धं राज्यं प्राप्य, युधिष्ठिरः कौन्तेयः, महात्मा, राजसूयमहोत्सवे मनो न्यधात्। तदा भूमिविजये तस्य क्षात्रं तेजो विज्ञाय, द्वेषवशात्, भूमिपालाः समागत्य तं प्रतिरोधयितुम् उद्यताः। ते राजानः, रथगजाश्वपदातिसंहताः, विजिगीषवः, महाराजानं युधिष्ठिरं प्रतिनिवारयितुम् समागताः। तदा पार्थः महाबाहुः, वज्रधारी, त्वरया तेषां राजानां सेनां युद्धे समुपेत्य व्याहतवान्। तेषां राजसेनानां पार्थकर्मभिः विदारितानां, वायुनाऽभ्रसमूहमिव, सर्वतो विक्षिप्ताः। तदा शत्रुसूदनः पाण्डुपुत्रः, राजान् संग्रामे जित्वा, उत्तरां दिशं विजयाय प्रस्थितवान्। प्रथमं कुलिङ्गेषु, महाबाहुः धनञ्जयः तं राजा नातिप्रखरकर्मणा जयित्वा, तेन सह शाल्वपुरीं प्रति प्रस्थात्। शाल्वपुरीं प्राप्त्वा, स शाल्वराजानं समासाद्य, बलवीर्येण तं दुर्योधनं जयित्वा, द्युमत्सेनं भूमिपालं शीघ्रं विजित्य, कट्टदेशं प्रति सेनया सह प्रस्थितवान्। तत्र युद्धे, पार्थः सुनभं तं देशपतिं जयित्वा, तं च सेनया सहितं वशे कृत्वा, तेन सह अग्रे प्रस्थितः। प्रतीविन्ध्यराजानं शकले द्वीपे, कालद्वीपवासिनश्च राज्ञः, सप्तद्वीपपतिंश्च विजित्य, पार्थसेनया तैः सह महद्विग्रहम् अभवत्। सर्वान् तान् संग्रामे जित्वा, धर्मराजस्य तुष्टये, तैः सह प्राग्ज्योतिषं प्रति प्रस्थितः। तत्र बभूव महाबलः राजा भगदत्तः पुरुषश्रेष्ठः; तेन सह पाण्डवः महायुद्धं कृतवान्। भगदत्तः प्राग्ज्योतिषाधिपः, किरातैश्च चीनैश्च, अन्यैश्च सागरपर्यन्तवासिभिः वीरैः परिवृतः आसीत्। तत्र अष्टाहानि धनञ्जयेन युद्धं कृत्वा, स राजा स्मयमानः तमुवाच—“यथा त्वं कुरुनन्दन, युद्धे तेजसा देवराजपुत्रसदृशः, एवं युक्तमिव। अहं महेन्द्रमित्रः, संग्रामे च न शक्रात् हीनः; तथापि तव पुरतः स्थितुं न शक्नोमि। पाण्डुपुत्र, यत्कामयसे, तत् वद; यद्वक्ष्यसि, तत्करिष्यामि।” एवं स राजा धर्मराजं युधिष्ठिरं कीर्तयन्, धर्मात्मानं, सत्यवदं, यज्वानं, दानशीलं च, पार्थं सत्कृत्य तुष्टः।