अथ कथायाम्— एते बलिनः नृपतयः, दम्भोद्भवः, कर्तवीर्यः, तथा उत्तरकाले बृहद्रथः, स्वबलैः सहिताः, अत्रैव लज्जया विनष्टाः। तत्र वयं ब्राह्मणाः न, युद्धमिच्छन्तः क्षत्रियाः वयम्; अहं शूरवंशसम्भूतः, हृषीकेशः अत्र स्थितः, एते च द्वौ महाबलौ पाण्डवौ; मम मातुलसुतं कृष्णं शत्रुमिव विद्धि। हे राजन्, त्वां युद्धाय आह्वयामः; स्थिरः भूत्वा युद्धं कुरु, वा सर्वान् नृपतीन् विमोचय, अथवा यमक्षयं गच्छ। एवं श्रुत्वा जरासन्धः कोपसम्भृतः वचनमिदम् अवोचत्— नाहं कंसः, न प्रलम्बः, न बाणः, न मुष्टिकः; न नरकः, न इन्द्रतापनः, न केशी, न पूतना। नापि कालयवनः, न ये त्वया युद्धे हताः; त्वं गोपकुले जातः, स्ववंशं स्मर। मत्तः भीतः त्वं सागरतीरं गतः, स्वजनपदं मधुपुरं च परित्यज्य, सामान्यजनवत्। अधुना शूरवंशज, शरद्भ्रमर इव गर्जसि; अद्य भोजराजाय ऋणं सम्पादयिष्यामि। माधव, उग्रसेनस्य जामातरं त्वां हत्वा, स्वपुण्यकथितं त्वद्वधकामनां सम्पूरयिष्यामि। देवैः सह मम यत्नः सफलः जातः; एते च भीमसेनार्जुनौ, हे गोविन्द, नृशंसौ। त्वं तान् युद्धे हनिष्यसि, सिंहः लघुमृगानिव। तत्र सर्वे संनिविष्टाः प्रजाः भयात् कम्पिताः। एतेन पाण्डवाभ्यां आज्ञप्तः, हे नृपापम, अद्य त्वां पुत्रैः सह युद्धे हनिष्यामि; न त्वं जीवन् पुरं प्रविशिष्यसि। अहं न कं चन नृपं न गृहीणामि यो मया न जितः; कः अत्र विजितः नास्ति? क्षत्रियस्य धर्मः एषः—बलात् अन्यान् निगृह्य यथेष्टं आचरितव्यम्। देवानां कृते नृपतीन् आनयित्वा, हे कृष्ण, कथं भीतः सन् अद्य तान् विसृजेयम्? क्षत्रियव्रतं स्मृत्वा। अहं सेनया सेनां, एकः एकेन वा, द्वाभ्यां त्रिभिर् वा, पृथक् वा, यथेष्टं युद्धं करिष्यामि। एवं उक्त्वा जरासन्धः महाबलानाम् अभिलाषी, सहदेवस्याभिषेकं आज्ञापयत्। ततः युद्धसन्निकर्षे स राजा कौशिकं चित्रसेनं च सेनान्यः स्मरन्। तयोः नामनी हंसः च डिभिकः इति लोके प्रसिद्धे, प्रजाभिः पूजिते। स बलवान् राजा, श्रीमान् शौरिः, तं स्मृत्वा—यो बलेषु श्रेष्ठः, नरसिंहः, व्याघ्रविक्रमः—जरासन्धः सत्यनिष्ठः, भूमौ भीमविक्रमः, अन्येभ्यः अंशं दत्तः, मधुभिः अजय्यः। मधुसूदनः, स्वसंयमिनां श्रेष्ठः, स्वयम् हन्तुं न इच्छति; ब्राह्मणाज्ञां पुरस्कृत्य, हलधरानुजः तं हन्तुं प्रचक्रमे। इह कथं द्वौ शत्रू—कृष्णः च मगधाधिपः—सह निवसताम्? कथं च माधवः जरासन्धेन युद्धे पराजितः? कः कंसः मगधजः, किमर्थं च द्वेषः जातः? एतत् सर्वं शृणु, हे वैशम्पायन। यदुवंशे वृष्ण्यंशजः, बुद्धिमान् वसुदेवः, उग्रसेनस्य मन्त्रिणः रूपेण जातः। उग्रसेनस्य पुत्रः कंसः, बलवान्, सर्वास्त्रविद्, ज्येष्ठः अभवत्। जरासन्धस्य कन्या, कीर्तिमती, तस्य भार्या अभवत्, जरासन्धेन राजसम्मानेन दत्ता। तस्मात् कारणात्, उग्रसेनसुतः कंसः, मन्त्रिभिः मथुरायाम् अभिषिक्तः, तीक्ष्णतेजाः। बलसमृद्ध्या मदमत्तः, तेन मोहितः, पितरं निगृह्य, मन्त्रिभिः सह राज्यं भोक्तुम् आरब्धवान्। स मूढधीः वसुदेवस्य कर्माणि न शुश्राव; तथापि तेन सह धर्मेण राज्यं पालयामास। दैत्यपतिः तुष्टः सन्, देवकीं देवकपुत्रीं वसुदेवस्य पत्नीत्वे दत्तवान्। तस्याः रथमारूढायाः, हे जनमेजय, कंसः वृष्णिरथं समारुह्य ययौ। तदा दिव्यदूतस्याकाशवाणी अभवत्, या वसुदेवेन च तेन च श्रुता। "हे कंस, अद्य त्वं यां रथेन देवकीं वहसि, तस्याः अष्टमं गर्भं तव विनाशाय भविष्यति।" ततश्च राजा रथात् अवतीर्य, निर्मलखड्गं कृत्वा, मोहाविष्टः, तस्याः शिरः छेत्तुम् इच्छन् स्थितः। तदा वसुदेवः, बुद्धिमान्, प्रसन्नचित्तः, कोपार्तं कंसं साम्ना स्मितपूर्वकं शमयितुम् आरब्धवान्— "राजन्, सर्वेषु धर्मशास्त्रेषु स्त्रीघातो निषिद्धः; त्वं कुतः कारणं विना, निरपराधां, रक्ष्यां स्त्रीं हन्तुम् इच्छसि? च, राजन्, यः त्वया भीतः असि, स उपायः त्वया साध्यः; सा रक्ष्यां, प्रतिज्ञा च पाल्यते। पृथिवीपत, अष्टमे जातमात्रे, त्वं तं तदा हन्तुं शक्नोषि; तेन तव भीरुत्वं निवर्तिष्यते।