स तदा धर्मराजस्य सभायां श्रीकृष्णः प्रहृष्टया वाचा उवाच—"यदि त्वं, महाराजन्, तं यज्ञं प्राप्स्यसि इच्छसि च, तर्हि तेषां राज्ञां मोक्षं तथा जरासन्धस्य वधं साधयितुम् अर्हसि। अन्यथा, कुरुनन्दन, न कश्चित् उपायः अस्य कार्यस्य सिद्धये विद्यते; केवलं एतेन प्रकारेण एव राजसूयः सम्यग् अनुष्ठातुं शक्यते, विप्रर्षभ। एषा मम मतिः, राजन्; यदि त्वं अन्यथा मन्यसे, निष्पाप, तर्हि युक्त्या विचार्य स्वं मतं मम निवेदय।" एवं श्रुत्वा धर्मराजः चिन्तयन् स्वस्य स्वार्थे समाहितः आत्मनः ऐश्वर्यं प्रार्थयन् इदं प्राह—"कथं हि अहं, जनार्दन, त्वां केवलं प्रमादात् प्रेषयेयम्? भीमः च अर्जुनः च मम नेत्रे, जनार्दनः तु मनः; मनः नेत्राभ्यां विहीनस्य कः जीवितस्य अर्थः स्यात्? जरासन्धस्य सेनां, भीमस्य वीर्येण अतिदुष्प्राप्यां घोरां च, संप्राप्य, यत्र यमः अपि समरे न जयेत्, तत्र किम् अस्माभिः कर्तुं शक्यम्? अयुक्तमार्गे प्रवृत्तिः अनर्थाय भवति; अतः अहं न उचितं पश्यामि तत्र गन्तुम्।" "शृणु चेदानीं मम मतम्, जनार्दन; मम बुद्धिः त्यागे स्थिता, दूरस्थं दुःसाध्यं च राजसूयं दृष्ट्वा अद्य मम मनः निवर्तते।" एवं तु स्थिते, पार्थः उत्तमं धनुः, अक्षय्ये तूणी, रथं, ध्वजं, अश्वांश्च प्राप्य युधिष्ठिरं प्रति उवाच—"राजन्, धनुः, शस्त्राणि, बाणाः, बलम्, मित्राणि, भूमिः, यशः, ऐश्वर्यं च—यत् कष्टेन प्राप्तव्यं तत् सर्वं मया इच्छया प्राप्तम्। वैद्याः, कुशलाः, शास्त्रदर्शिनः, कुलोत्कर्षं स्तुवन्ति; मम तु बलमेव श्रेयः, तेन तुल्यं किमपि नास्ति।" "कृतवीर्यवंशे जातः अपि यदि बलहीनः स्यात्, किम् अस्य शक्यं कर्तुम्? दीनकुले जातः अपि बलसम्पन्नः अन्यान् अतिशेते। क्षत्रियस्य सर्वधर्मः शत्रुजयः; गुणहीनः अपि बलवान् श्रेष्ठान् शत्रून् जयति। गुणसम्पन्नः अपि यदि बलहीनः स्यात्, किम् तस्य? जयस्य सिद्धिः कर्मणि च दैवेन च।" "बलसम्पन्नः अपि यदि प्रमादं कुर्यात्, तदा सहाय्यैः समन्वितः अपि सिद्धिं न प्राप्नोति। तस्मात् एव शत्रुः तस्य प्रमादद्वारेण स्वबलसहितः हन्यते। यथा विषादः बलिनः, तथा मोहः शक्तिमतः; उभयं नाशाय कारणं, विजिगीषुणा न त्याज्यम्।" "यदि जरासन्धं हन्याम, राज्ञः च रक्षेयुः यज्ञार्थम्, ततः किम् अन्यत् श्रेयः स्यात्? न किमपि उपक्रम्य गुणाः निश्चिताः स्युः; परीक्षया एव दोषः ज्ञायते, न तु निष्क्रियत्वेन।" "भगवन्, यतीनां शमकामिनां काषायवासः पश्चात् अपि सुलभः; राज्यं तु अद्य साध्यं—वयं शत्रून् युध्येम।" एवं पार्थस्य निश्चयः, यथोचितं भारतवंशसम्भूतस्य कुन्तीपुत्रस्य। "मरणं वा रात्रौ वा दिवा वा न जानिमः; युद्धवर्जनात् अमृतत्वं प्राप्तं न कदापि श्रुतम्।" "पुरुषः यावत् स्वहृदयस्य तृप्त्यर्थं, यथाशास्त्रं यथायोग्यं च, तावत् एव परेषां प्रति कर्म कुर्यात्।" "युक्त्या सह युद्धे श्रेष्ठं फलम् विषमत्वं; मैत्र्याद् विषमत्वम्, न समता द्वयोः।" "दुष्टयुक्त्या सह युद्धे महान् नाशः; समत्वात् संशयः, न च जयः।" "वयं युक्तिं गृहीत्वा शत्रोः समीपे स्थिताः; यथा निर्झरः वृक्षं प्राप्नोति, तथा शत्रोः दुर्बलानि आक्रम्य, स्वबलं रक्षामः।" "न सेनया न महता बलसमूहेन शत्रोः सह समरः कर्तव्यः; एषा युक्तिः पण्डितैः प्रीयते, तस्मात् एषा मम अपि रोचते।" "शत्रोः गृहम् अनुप्रविश्य, अदृष्टः, निर्लिप्तः च, तस्य देशं प्राप्त्वा, वाञ्छितं फलम् आप्नुयाम।" "एकः एव पुरुषः, पुरुषश्रेष्ठ, सदा लक्ष्मीं वहति; यथा सर्वभूतानां अन्तरात्मा, तथा तस्य नाशं न पश्यामि।" "वा, युद्धे हत्वा तम्, यदि केचन अपि जीवेम, स्वजनरक्षणनिष्ठया स्वर्गं प्राप्नुयाम।" "कृष्ण, कः अयम् जरासन्धः? किम् अस्य बलम्, किम् पराक्रमः, यः त्वां स्पृष्ट्वा—यथा अग्निम्—न दग्धः, पतङ्गवत्?" "शृणु, राजन्, जरासन्धस्य बलं पराक्रमं च, यथा च सः अस्मान् बहुशः आपीडयत्, चिरकालम् अस्माभिः उपेक्षितः।" "सः त्र्यक्षौहिणीपतिः, संग्रामे गर्वितः, बृहद्रथनामा बलवान् राजा, मगधाधिपः।" "रूपवान्, पराक्रमी, यशस्वी, अद्वितीयबलः, सः नित्यव्रती शरीरवान्, इन्द्रसमानः।" "तेजसा सूर्यसमः, क्षमया पृथिवीसमः, क्रोधेन यमसदृशः, धनाढ्यः कुबेरवत्।" "सः स्वराज्यं मगधे, गिरिव्रजे स्थापयामास; स्वमित्रैः सहितः, भारतश्रेष्ठ, सर्वां पृथिवीं प्रभया आवृत्य तस्थौ, सूर्यस्य किरणैः इव।" "सः महाबलः, भरतर्षभ, काशिराजस्य सुन्दरीद्वयम् उद्वाह्य, ताभ्यां सह सन्धिं कृतवान्।" "तयोः सन्निधौ, सः प्रतिज्ञां कृतवान् यत् तां न कदापि लङ्घयेत्; सः भूमिपः ताभ्यां सह शोभते।" "यथा गजे द्वे प्रियाङ्गने स्याताम्, तथा भूमिपः ताभ्यां मध्ये शोभते।" "यथा गङ्गायमुनयोः मध्ये सागरः, तथा स्वदेशे निमग्नः सः, तयोः मध्ये, यौवनं नयामास।