राजा युधिष्ठिरः, महर्षिं नारदम् उपसंगम्य, हर्षपूर्णहृदयः साभिलाषं पप्रच्छ—“किं कर्म कृतवान् स महायशाः हरिश्चन्द्रः, येन स इन्द्रेण सह स्पर्धितुम् अशकत? किं वा तपः, किं व्रतम् अथ वा दृढनिश्चयः तेन कृतम्? तथा च, भगवन्, पितरं मम पाण्डुं दिवंगतम् अस्मिन्पितृलोके दृष्टवान् असि—कथं तत्र प्राप्तः, केन प्रकारेण? किं च तेन भगवता उक्तम्? एतत् सर्वं श्रोतुम् अहम् अतिव उत्सुकः। कृपया विस्तरेण आख्याहि।” तदा नारदः प्राह—“राजन्, यत् त्वया हरिश्चन्द्रस्य विषये पृष्टम्, तत्ते कथयामि—तस्य धीमतः महात्म्यम्। इक्ष्वाकुवंशे त्रिशङ्कुर् नाम राजा अभवत्, अयोध्याधिपः, वीर्यवान्, विश्वामित्रेण सह संनद्धः। तस्य पत्न्याः नाम सत्यवती, केकयवंशसम्भूता। तस्मिन्नेव धर्मेण पुत्रः गर्भितः। कालेन सा पुण्यश्लोका सत्यवती पुत्रं प्रसूतवती, निष्पापं हरिश्चन्द्रं, त्रिशङ्कोः पुत्रत्वेन प्रसिद्धं। स राजा हरिश्चन्द्रः महाबलवान्, सर्वपृथ्वीपतिनां चक्रवर्ती। सर्वे राजानः तस्याज्ञायाः शिरसा वन्दनं कुर्वन्ति स्म। एकेनैव जयचक्रेण सुवर्णमण्डितेन स सप्तद्वीपान् शस्त्रबलात् विजित्य, पर्वतान् वनानि उपवने च सहित्य पृथ्वीं समग्रां विजित्य, महत् राजसूयमेव यजमानः समारभत। तदा सर्वे राजानः तस्याज्ञया धनानि समानीय, तस्मिन् यज्ञे ब्राह्मणानां परिचारकाः अभवन्। सम्यक् समाप्ते यज्ञे, हरिश्चन्द्रः अभिषिक्तः, पुरुषेषु राजर्षिरिव स्फुरन् बभूव। यदा स राजसूये अभिषिक्तः, दानानि च यथेष्टं वितीर्य, स राजा कामानुरूपं दातारः सन्, याचमानान् प्रहृष्टः पञ्चगुणं धनं दत्तवान्। विप्रान् च बहुधनैः, बहुविधैः रत्नैः, दिशः दिशः प्राप्तान् तर्पयामास। तान् चान्नपानभोज्यैः, यथेष्टं रत्नैः, प्रीणयामास; तदा तैः द्विजातिभिः स हरिश्चन्द्रः, तेजसा कीर्त्या च, अन्यान् राज्ञः अतिक्रान्त इति घोषितः। एतेन कारणेन, राजन्, हरिश्चन्द्रः सहस्रेषु राज्ञां विश्रुतः, तेजस्वी, प्रसिद्धः। राजसूयसमाप्तौ स महाबलः हरिश्चन्द्रः, सम्राट् अभिषिक्तः, पुरुषेषु दीप्तिमान् बभूव। ये चान्ये पृथिव्याः नृपतयः राजसूयमहायज्ञं कुर्वन्ति, ते इन्द्रेण सह प्रमुद्यन्ते। ये च पराजिताः सन्तः युद्धे न पलायन्ते, तेऽपि तत्र सभायां प्रमुद्यन्ते। ये च तपसा देहं त्यजन्ति, तेऽपि तत्र स्थाने नित्यं दीप्तिमन्तः विराजन्ते। तत्र तव पितरः कुन्तीपुत्रः पाण्डुः, कुरुवंशस्य आनन्दः, हरिश्चन्द्रस्य ऐश्वर्यम् आलोक्य विस्मितः। स माम् आगच्छन्तं ज्ञात्वा, प्रणम्य, “युधिष्ठिराय एतत् अवश्यं वक्तव्यम्,” इति माम् उक्तवान्। स उवाच—“त्वं भूमिम् अभिजिगीषसि, भ्रातरः तव वशे स्थिताः; अतः, राजसूयमहायज्ञं कुरु, यः सर्वेषां श्रेष्ठः। यदि त्वं पुत्र राजसूयं करिष्यसि, अहम् अपि हरिश्चन्द्रवत् इन्द्रस्य सभायाम् अनन्तकालं प्रमुदितः स्थास्यामि।” अहम् अपि तं प्रत्यवदं—“एवं भविष्यति; यदि मनुष्यलोके प्रत्यागच्छामि, तव पुत्राय एतत् वक्ष्यामि।” अतः, पुरुषर्षभ, तस्य इच्छां पूरय; राजसूयमहायज्ञेन त्वं अपि पितृभिः सह इन्द्रलोकं यास्यसि। किन्तु, एष यज्ञः महाविघ्नयुक्तः; यज्ञद्वेषिणः, ब्रह्मराक्षसाश्च, दोषान् अन्विष्यन्ति। अल्पकारणेनापि युद्धं, क्षत्रियविनाशः, पृथिव्याः क्षयश्च संभवति। तस्मात्, राजेन्द्र, यथोचितं विचिन्त्य, चतुर्वर्णस्य रक्षणाय सततम् उद्यतः भव। समृद्धिं, प्रीतिं, चानन्दं प्राप्नुहि; विप्रान् धनैः तर्पय; यत् त्वया पृष्टम्, तत् विस्तरेणोक्तम्। अद्य अहम् अनुज्ञां दत्त्वा दशार्हपुरीं यास्यामि। एवं कृत्वा, नारदः, तैः ऋषिभिः परिवृतः, कुन्तीपुत्रेभ्यः इत्युक्त्वा, प्रस्थितः। तस्य गच्छतः, कौरेयः सह भ्रातृभिः महायज्ञं राजसूयं चिन्तयामास। तदा तस्य वचः श्रुत्वा, युधिष्ठिरः दीर्घं निश्वस्य, राजसूयमहायज्ञानुसंधानात् शान्तिं न लेभे। तेषां राजर्षीणां महात्म्यं श्रुत्वा, तेषां पुण्यकर्मणा यज्ञैः लोकप्राप्तिं दृष्ट्वा, विशेषतः हरिश्चन्द्रस्य यशः चिन्तयन्, स राजसूयं कर्तुम् अर्हति इति मनसि निश्चितवान्। ततः युधिष्ठिरः, सर्वान् सभासदः पूज्य, तैश्च पूजितः, मनसा राजसूये एव निश्चयमकरोत्। स कुरुवृषभः, तस्मिन् समये, पुनः पुनः राजसूये प्रवृत्तिं चिन्तयामास। स च महाबलः, महातेजाः, केवलं धर्मं चिन्तयन्, सर्वभूतहितं पश्यन्, तत्रैव मनः स्थापयामास। धर्मनिष्ठः युधिष्ठिरः सर्वेषां प्रजाः समदृष्ट्या अनुग्रही, सर्वेषां कल्याणाय प्रवृत्तः। एवं महर्षेः उपदेशं श्रुत्वा, धर्मराजः युधिष्ठिरः, महायज्ञस्य राजसूयस्य अनुष्ठानाय मनसा निश्चयं कृतवान्, सर्वेषां हितं चिन्तयन्, धर्मे स्थितः, प्रजासु समदृष्ट्या स्नेहं दर्शयन्, सर्वेषां कल्याणाय प्रवृत्तः।