देवानां विजयम् प्राप्तवतः, मन्दरः पर्वतः ससम्मानं स्वस्थानं प्रति पुनर् नीतः। तदा नभसि स्वरेण च गगनं प्रतिश्रावयन्, सर्वे मेघाः यथागतं तत्रतस्तः प्रस्थिताः। अथ देवाः परमसन्तोषपूरिताः, तं सुधारत्नं सावधानतया रक्षितुं निश्चित्य, तं crowned-एकं, बलघातिनं अमरैः सह अमृतनिधिं रक्षितुं न्यवेदयन्। एवं कथितं मया ते, कथं अमृतमथनं जातम्, तथा तत्र उत्पन्नः स दिव्यः, अतुल्यः अश्वः। तदा कद्रूः तम् अश्वं दृष्ट्वा विनताम् उवाच—"शिघ्रं ब्रूहि, सखि, उच्छैःश्रवसः वर्णः कः?" विनता प्रत्युवाच—"अयं हयपतिः निश्चितं श्वेतः—किं त्वया मन्यसे, शुभे? त्वमपि तस्य वर्णं वद, ततः वयं किञ्चिद् पण्यं स्थापयामः।" कद्रूः प्राह—"अयं हयः कृष्णमूर्धा इति मे मन्ये, सुमुखि। आगच्छ, वयं मध्ये शपथं कुर्याम, यो हन्यते, स अन्यस्य दासी स्यात्, सुशोभने।" एवं परस्परं दास्ये प्रतिज्ञाय, उभे स्वगृहं गत्वा, "श्वः पश्यावः" इति उक्त्वा। तदा कद्रूः विजयं इच्छन्ती, स्वसहस्रपुत्रान् नागान् कृष्णकेशत्वाय आज्ञापयत्। "शिघ्रं हयस्य केशेषु प्रविशध्वम्, यथा अहं दासी न स्याम्"; या नागाः तस्याः वचनं न शुश्रुवुः, तान् सा शशाप। "जनमेजयस्य, पाण्डववंशसम्भूतस्य, दीक्षितस्य सर्पसत्रे, वह्निना यूयं सर्वे भक्षिता भविष्यथ;" इति सा शापम् अदात्। ब्रह्मा स्वयं तं कद्र्वोक्तं घोरं शापं शुश्राव, तं च दैवसंहितं विज्ञाय तद्वचनं सर्वैः देवैः सह अनुमोदितवान्, प्रजाहितकाम्यया, तेषां नागानां संख्याम् अवेक्ष्य। ते नागाः घोरतेजसः, विषदिग्धाः, महाबलाः; तेषां तीक्ष्णविषत्वात्, प्राणिनां हितार्थं, यः परेषां हिंसायै प्रवर्तते, तेषां मर्यादा विधाता। अन्येषां च दुष्टाचारिणां, तेषां दिव्येन विधिना मृत्युः दण्डरूपेण निश्चितः। एवमुक्त्वा, भगवतः तदा कद्रूं सत्कृत्य, कश्यपं आह्वय्य, तं प्रोवाच—"एते नागाः सर्पाश्च त्वत्तः उत्पन्नाः, पापरहित। विषयुक्ताः, महाबलाः, मातृशापिताः, त्वं न कदापि कोपं कुर्याः, शत्रुतापन।" "एषः प्राचीनः सर्पविनाशः यज्ञे दृष्टः; एतद्वचनं उक्त्वा, स्रष्टा प्रजापतिं तुष्ट्वा, महात्मने कश्यपाय विषहरं विद्यां दत्तवान्।" एवं नागेषु शप्तेषु, द्विजोत्तम, कर्कोटकः तस्मिन् शापे न चञ्चलः, कद्रूं प्रति उवाच। स नागश्रेष्ठः, परमप्रीतः, मातरं सम्बोध्य, अश्वं प्रविश्य, कज्जलप्रभं बालरूपं धारयामास। तस्याः सुतः स्वेच्छया तत्र आत्मानं दर्शयिष्यामीति प्रतिज्ञाय, सुतं तुष्टाव। ततः रात्रौ अतीतायाम्, प्रभाते सूर्ये उदिते, कद्रूः विनता च, तौ भगिन्यौ, क्रुद्धे, दास्यशपथं कृत्वा, उच्छैःश्रवसम् अश्वं द्रष्टुं जग्मतुः, सागरतीरे बालुकावतारे। तत्र तौ सागरं दृष्ट्वा, जलनिधिं, विस्तीर्णं, गम्भीरं, विक्षुब्धं, महाशब्दं च, तिमिमकरमीनसंघातैः पूर्णं, सहस्रशः विविधरूपैः प्राणिभिः समाकीर्णम्। अन्यैः भीमैः विकृतरूपैः, घोरैः जलचरैः, कूर्मग्राहसमाकीर्णं, दुर्जयं, सर्वरत्ननिधिं, वरुणालयं, नागनिवासं, नदीनां पतिं, पातालाग्निवासं, असुरबान्धवं, प्राणिभयदं, जलनिधिं दृष्ट्वा। तत्र अमरालयं, अमृतोत्पत्तिस्थानम्, अपारं, अचिन्त्यं, विशुद्धसलिलं, अद्भुतं, जलेषु गम्भीरघोषैः, भीमैः शब्दैः, घूर्णमानवर्तुलं, सर्वभूतभीषणं, वातचञ्चलितं, तटपर्यन्ते दोलारूढमिव, उच्चैः विक्षुब्धं, तरङ्गैः सर्वतो नृत्यमानहस्तमिव। चन्द्रस्य वर्धनकर्षणेन, उच्चतरतरङ्गयुक्तं, तद् अतुलं सागरं पाञ्चजन्यस्य जन्मस्थानमभवत्। यदा श्रीगोविन्दो, अनन्तवीर्यः, वराहरूपेण, पृथिवीं मृगयन्, तदा तस्यां जलनिधौ जलानि विक्षुब्धानि, कलुषितानि च। अत्रिना तपसा शतसंवत्सराणि पातालं न प्राप्तम्; योगनिद्रायाः सेवायां पद्मनाभस्य आदौ शेषशायिनः विष्णोः अनन्तवीर्यस्य। मैनाकस्य, वज्रपातभीतस्य, रक्षां दत्त्वा, दिम्बाहहतासुराणां शरणं च, सागरः नदीनां पतिः, वह्निमुखे बडवाया होमः, अगाधः, विस्तीर्णः, अपरिमेयः। तं सागरं, सहस्रनदीनां प्रवाहैः नित्यं पूर्यमाणम्, स्पर्धमानेव, तरङ्गैः अतीव नृत्यमानम्, दृष्ट्वा। तौ तं गम्भीरम्, अगाधम्, अनन्तं सागरं, तिमिमकरैः पूर्णम्, भीषणजलचरनिनादितम्, विशालम्, व्योमसदृशप्रभं च, अपश्यताम्। तत्र नागाः समागम्य, "माता अनिष्टसंपत्तौ तुष्टिहीनत्वात् संतप्तं मन्ये," इति परस्परं चुच्युः।