कृष्णः पाण्डुपुत्रैः सह ब्राह्मणैः नगरवासिभिः च परिवृतः पृष्ठतः अनुगतः। स एव केशवः, रिपुसैन्यविनाशकः, भ्रातृभिः सह ययौ। तमनुयान्तं जनाः प्रियतमेभ्यः शिष्यमिवाचार्यं ददृशुः, तथा सुभद्रासुतः अभिमन्युः अपि वृद्धैः परिवृतः तत्र बभौ। ततः ब्राह्मणश्रेष्ठः धौम्यः रथमारुह्य प्रस्थितः। अल्पदूरं इन्द्रप्रस्थं गत्वा, श्रीमान् गोविन्दः पार्थं स्नेहेन आलिङ्ग्य, तत्रैव तं सुदृढं परिष्वज्य, विदायां चकार। स युधिष्ठिरं भीमसेनं च सह भ्रातृभिः सत्कार्य पूजयित्वा, ताभिः सह सस्नेहमालिङ्गितः, सहदेवनकुलाभ्यां च सादरं प्रणतः। अर्धयोजनं गतः स कृष्णः, पुरविजिगीषुः, युधिष्ठिरं इदं उवाच—"इदानीं प्रत्यागच्छ," इति। ततः धर्मज्ञः गोविन्दः युधिष्ठिरस्य पादौ प्रणम्य, तं उत्थाप्य, सस्नेहमस्य शिरसि घ्राणं चकार। धर्मराजः युधिष्ठिरः, कृष्णं, कमललोचनं, यदुवरं, अनुमत्य उवाच—"गच्छ," इति। मधुसूदनः, यथोचितं विदायां कृत्वा, पाण्डवान् अनुगामिनः च कष्टेन निवर्तयामास। स हर्षितः स्वपुरं ययौ, यथा शक्रः अमरावतीं यायात्। पाण्डवाः च तं यावत् दृष्टिगोचरं दृष्ट्वा, तावत् पृष्ठतः अन्वयुः। हृदयानि अपि तस्य गोविन्दस्य अनुगमनं चक्रुः, स्नेहेन पूर्णाः, केशवदर्शनात् तृप्तिं न प्रापुः। शौरिः, मनोहरदर्शनः, शीघ्रं तेषां दृष्टेः अन्तर्धानं चकार। पाण्डवाः अपि, अनिच्छन्तः अपि, मनसा गोविन्दे निष्ठिताः, प्रत्यागच्छन्। ततः पुरुषश्रेष्ठाः स्वपुरं शीघ्रं प्रत्याययुः; कृष्णः अपि रथेन द्रुतं द्वारकां प्रतिपेदे। ततः वीरः सात्यकिः पृष्ठतः अन्वगच्छत्, सारथिः दारुकः च; देवकीपुत्रः विष्णुः गरुडवत् शीघ्रं द्वारकां प्राप्य। युधिष्ठिरः अपि भ्रातृभिः मित्रैः च सह, स्वजनैः परिवृतः, उत्तमां पुरीं प्रविवेश। स राजा, सर्वान् मित्रान् भ्रातॄन् पुत्रांश्च विसृज्य, द्रौपद्याः सह हृष्टः अभवत्। केशवः अपि हर्षेण पूर्णः, श्रेष्ठैः यादवैः, उग्रसेनमुख्यैः, सत्कृत्य उत्तमां द्वारकां प्रविवेश। तत्र स वृद्धं पितरं आहुकं, मातरं च, बलभद्रं च, प्रणम्य, कमललोचनः तत्र स्थितः। जनार्दनः प्रद्युम्नं, साम्बं, निषठं, चारुदेष्णं, गदं, अनिरुद्धं, भानुं च सस्नेहमालिङ्ग्य, तान् अभ्यनन्दत्। तैः ज्येष्ठैः अनुमतिः लब्ध्वा, स रुक्मिण्याः गृहम् अगच्छत्; तत्र तस्मिन् दिव्ये गृहे स हृष्टः रमते स्म। एतेषु कालेषु, हे राजन्, मायासुरः धर्मपुत्राय सभां निर्मातुं यत्नं चकार, विधिपूर्वकं। ततः स मायाः पाण्डवान् प्रति उवाच—"पार्थ, त्वं विजितारिपुङ्गवः, अहं तव विदायां गच्छामि, पुनः आगमिष्यामि।" "हे पार्थ, अहं तव कृते दिव्यां सभां निर्मास्ये, या त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धा, सर्वजनान् विस्मयकरा, पाण्डवानां हर्षवर्धिनी, हे धनञ्जय। कैलासस्य उत्तरतो मैनाकं प्रति, यत्र दानवाः वासायैच्छन्, तत्रापि मया सा सभा निर्मिता। तत्र बिन्दुसारे सरसि, वृषपर्वणः सत्यस्य सभायाम्, रत्नमयी अद्भुतवापी आसीत्। यदि सा तत्रैव स्थिताऽस्ति, तदा तां आनयित्वा, तेजस्विनः पाण्डवस्य कृते सभां निर्मास्यामि।" "हे कुरुनन्दन, तत्रैव बिन्दुसारे, अद्भुतं मनोहरं रत्नमयं गदं अस्ति, भीमस्य योग्यं, यथा गाण्डीवम् तव। सा गदा यौवनाश्वेन, शत्रून् संहत्य, तत्र स्थापिता, सुवर्णखचितया स्थूलेन दृढेन च। सा गदा लक्षमूल्या, भीमाय योग्याऽस्ति। तत्रैव वरुणस्य देवदत्तः महाशङ्खः अपि अस्ति, दिव्यः स्वरेण; एतान् सर्वान् त्वां दास्यामि।" एवं उक्त्वा असुरः उत्तरदिशं प्रतस्थे, कैलासस्य उत्तरतो मैनाकं प्रति। तत्र हिरण्यशृङ्गः पर्वतः, रत्नमयः, बिन्दुसारः नाम सरः, यत्र भगीरथः राजा वसति स्म। स गङ्गां द्रष्टुकामः, बहून् वर्षाणि तत्र स्थित्वा, यत्र प्रभुः सर्वभूताधिपः महायज्ञान् अकरोत्। तत्र शतं मुख्ययज्ञानां जातम्, यत्र यूपाः रत्नमयाः, वेदिकाः सुवर्णमय्यः आसन्। ते यज्ञाः तेजसा निर्मिताः, न केवलं दृष्टान्ताय; तत्र सहस्राक्षः शचीपतिः यज्ञं कृत्वा सिद्धिं प्राप। तत्रैव सदा सृष्ट्वा लोकान्, प्रभुः तेजसा दीप्तः, सह सहस्रैः जनैः दृश्यते। तत्र नरनारायणौ, ब्रह्मा, यमः, पञ्चमः स्थाणुः, सहस्रवर्षपर्यन्तं युगे युगे परं पुरुषं पूजयन्ति। तत्र वासुदेवः बहून् वर्षाणि धर्मस्थापनाय यज्ञं कृतवान्। तत्र केशवः सहस्राणि सुवर्णमाल्ययुक्तानां यूपानां, तेजस्विनां वेदिकानां च दत्तवान्। तत्र गतः, स मायाः, गदां च शङ्खं च आदत्त, रत्नमयः शिलाः, स्फटिकं, वृषपर्वणः धनं च आनयत्। ये राक्षसाः तं महाधनं रक्षन्ति स्म, तैः सह मायासुरः तत्र गत्वा, तद् सर्वं आदत्त। एवं सन्दर्भे महाभारते सभापर्वणि, श्रीकृष्णस्य पाण्डवानां च स्नेहः, धर्मस्य प्रतिष्ठा, मायासुरस्य दिव्यसभा-निर्माणस्य च अद्भुतकथा वर्णिता।